Ensiklopediya yozuvi
  • Fan va Taʼlim

Mashhuraxon Moʻminjonova Dilshodjon qizi

  • Isʼhoqxon Ibrat nomidagi ijod maktabi oʻquvchisi
  • Nemis tilidan Goethe sertifikati sohibasi
  • Ona tili va adabiyotdan A darajali sertifikat sohibasi
  • Shoira
  • MUN va TEDx faoli

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Mashhuraxon Moʻminjonova Dilshodjon qizi
OʻzYYE aʼzosi19.08.2026 dan
Tugʻilgan sana
30.05.2010
Tugʻilgan joyi
Namangan viloyati, Toʻraqoʻrgʻon tumani
Hudud
Namangan

Toʻraqoʻrgʻondagi til xaritasi: Mashhuraxon Moʻminjonova va kichik imkoniyatning qadri

Isʼhoqxon Ibrat oʻz qishlogʻida maktab va bosmaxona ochgan edi. Oradan koʻp yil oʻtib, oʻsha Toʻraqoʻrgʻonda uning nomidagi maktabda oʻqiyotgan qiz nemis tilidan Goethe sertifikatini olmoqda, sheʼr yozmoqda va MUN minbariga chiqmoqda.

Toʻraqoʻrgʻon oʻzbek maʼrifati tarixida kichik tuman boʻlib qolmagan. XIX asr oxiri va XX asr boshlarida shu yerda yashagan Isʼhoqxon Ibrat koʻp tilni bilgan, oʻz qishlogʻida yangi usul maktabi ochgan, bosmaxona olib kelib, kitob chop ettirgan. Oʻzi ham dunyo yozuvlari tarixi haqida kitob yozgan. Uning zamonasida bunday ishlar uchun katta shahar, boy homiy yoki davlat tashkiloti zarur deb qaralar edi. Ibrat esa imkoniyatni oʻzi turgan joydan boshlagan.

Bugun shu tumanda Ibrat nomidagi ijod maktabining 10-sinfida oʻqiyotgan Mashhuraxon Moʻminjonovaning shiori oʻsha tarixiy hikoyaning davomi kabi eshitiladi.

Oʻzingizga berilgan imkoniyatni kichik deb oʻylamang. Katta natijalar ham kichik qadamlardan boshlanadi!

Bu gapning birinchi jumlasi ikkinchisidan muhimroq. «Katta natija kichik qadamdan boshlanadi» degan fikrni koʻp eshitganmiz. U endi deyarli hech kimga taʼsir qilmaydi. Birinchi jumlada esa boshqa narsa bor: odam oʻz qoʻlidagi imkoniyatni kamsitadi. «Bu tuman maktabi, bu viloyat tanlovi, bu shunchaki diplomli kurs.» Bunday fikr odamni qoʻlidagi ishni chala qilishga undaydi. Haqiqiy imkoniyatni boshqa joyda kutib oʻtirgan odam, yonidagi eshikni ham ochmaydi.

Shu sababli bu shior faqat umid uygʻotmaydi. U kundalik qaror haqida gapiradi: bugungi kichik vazifani qanchalik jiddiy bajarasan? Mashhuraxonning hikoyasini shu savol bilan oʻqish mumkin.

Bir tumanda ikki asr

Mashhuraxon 2010-yil 30-mayda Namangan viloyatining Toʻraqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan va shu yerda yashaydi. Uning asosiy yoʻnalishlari xorijiy tillar, tilshunoslik, sheʼriyat, notiqlik, xalqaro loyihalar, tasviriy sanʼat, musiqa va volontyorlikdir.

Oʻsha tumanda Ibrat nomini koʻtarib yurish oʻquvchiga oʻziga xos taʼsir qiladi. Bu nom kitobda oʻqilgan uzoq tarix emas, shu joyning oʻz odami. Bir vaqtlar shu koʻchalardan yurgan odam Hindiston, Arabiston va Rossiyani koʻrgan, tillarni oʻrgangan, keyin qaytib kelib, yurtida ish boshlagan. Yoshlar uchun bunday namunaning kuchi shunda: u «dunyoni bilish uchun markazda tugʻilish shart emas» degan gapni oʻz hayoti bilan koʻrsatgan.

Albatta, bugungi oʻquvchini Ibrat bilan tenglashtirish notoʻgʻri boʻlardi. Oʻsha odamning ishlari koʻp yillik mehnat, xavf va ogʻir sharoitda bajarilgan. Mashhuraxon esa hali oʻsmir. Ammo yoʻnalish bir xil: til, kitob, oʻz yurtidan turib dunyoga qarash.

Nemis tili va Goethe sertifikati

Mashhuraxon nemis tili boʻyicha xalqaro Goethe Zertifikat sohibasi. Goethe instituti imtihonlari oʻqish, tinglash, yozish va gapirishni birgalikda tekshiradi. Sertifikat darajasi haqida maʼlumotda aniq koʻrsatma yoʻq, shuning uchun bu haqda taxmin qilmaymiz.

Toʻraqoʻrgʻonda nemis tili oʻrganish oson boʻlmasligi tushunarli. Ingliz tilini har qadamda eshitish mumkin: filmda, oʻyinda, ijtimoiy tarmoqda. Nemis tili esa boshqa. Uning grammatikasi oʻquvchidan koʻproq sabr talab qiladi: uch xil grammatik jins, kelishiklar, gapning oxiriga ketib qoladigan feʼl. Xatolarni tuzatadigan odam ham yoningda boʻlmasligi mumkin. Shunday tilni tanlash va xalqaro imtihongacha yetkazish qatʼiyat haqida gapiradi.

Nemis tilini tanlash yana bir maʼnoga ega. Bu til orqali falsafa, muhandislik va ilmiy adabiyotning katta qatlamiga kirish mumkin. Germaniya taʼlim va ishlash uchun koʻp oʻzbek yoshlarini qiziqtiradi. Ibrat ham oʻz davrida bir nechta tilni bilgan. Uning asosiy saboqlaridan biri shu edi: yangi til yangi kutubxona demakdir.

A daraja va til oʻrganishning ichki siri

Mashhuraxonning ona tili va adabiyot fanidan A darajali, tarixdan B+ darajali Milliy sertifikatlari bor. «Yosh kitobxon» koʻrik-tanlovining tuman va viloyat bosqichlarida qatnashgan.

Oʻz tilini chuqur bilish chet til oʻrganishda eng katta yordamlardan biridir. Bu ajablanarli tuyuladi, lekin tilshunoslar buni yaxshi biladi. Agar oʻzbek tilidagi qaratqich yoki tushum kelishigini tushunsang, nemis tilidagi kelishiklar tizimi senga shunchalik begona boʻlmaydi. Grammatikani bir tilda anglagan odam ikkinchisida qayerga qarash kerakligini biladi.

Tilshunoslik uning yoʻnalishlari roʻyxatiga tushgani ham shu bilan bogʻliq. Til oʻrganuvchi bilan tilshunos orasida farq bor. Birinchisi gapirishni oʻrganadi, ikkinchisi tilning oʻzi qanday ishlashini soʻraydi. Nega oʻzbek tilida feʼl oxirida keladi? Nega nemis tilida ham baʼzan shunday boʻladi? Bu savollar hali oʻquvchi boʻlgan odamni ham qiziqtirishi mumkin va uni kelajakda jiddiy ishga olib borishi ham mumkin.

MUN: boshqa mamlakat nomidan gapirish

Mashhuraxon xalqaro MUN (Model United Nations) hamda TEDx Youth anjumanlari diplomanti. MUN yoshlar uchun juda ibratli oʻyindir. Unda delegat oʻz mamlakatini emas, tashkilotchilar bergan boshqa davlatni himoya qiladi. Oʻzing rozi boʻlmagan fikrni dalil bilan himoya qilishga toʻgʻri keladi. Bu boshqa odamning nuqtayi nazarini tushunishning jiddiy mashqidir.

Bunday anjumanlardagi diplomlar yuqori daraja belgisi boʻlishi ham, oddiy ishtirok eʼtirofi boʻlishi ham mumkin. Shuning uchun asosiy qiymatni diplomdan koʻra jarayondan izlash kerak. Delegat bir davlat tarixini, siyosatini oʻqiydi, rezolyutsiya yozadi, muzokara qiladi, ingliz tilida bahslashadi. Yosh odam bir necha kun ichida diplomatiyaning kichik modelini yashab koʻradi.

TEDx Youth esa boshqa koʻnikmani talab qiladi. U yerda javob berish emas, bir gʻoyani qisqa vaqtda aniq aytish kerak. Uning shiori aytgan narsa aynan shu yerda ishlaydi: anjumanga kirish kichik imkoniyat. Yaxshi tayyorlansang, keyingisiga eshik ochiladi.

Sheʼr, rasm va gitara

Mashhuraxon sheʼr yozadi, sheʼriyat va tasviriy sanʼat koʻrik-tanlovlari gʻolibi boʻlgan. Gitara chaladi, voleybol oʻynaydi. Bu ijod maktabi uchun tabiiy koʻringan manzara. Lekin til oʻrganuvchi uchun sheʼriyatning alohida foydasi bor.

Sheʼr yozgan odam tilning musiqasini sezadi. U soʻz qaysi urgʻu bilan aytilishini, jumlaning nafasi qayerda toʻxtashini biladi. Chet tilni oʻrganganda ham aynan shu sezgi ona tiliga xos boʻlmagan talaffuzni ushlashga yordam beradi. Rasm chizish esa boshqa narsani oʻrgatadi: diqqat bilan qarash. Daraxtni chizish uchun uni avval koʻrish kerak. Koʻpchilik daraxtni bir umr koʻradi, lekin uni qanday oʻsishini oʻylamaydi.

Gitara va voleybol esa jamoaviy va shaxsiy dam olish oʻrtasidagi muvozanatni ushlab turadi. Voleybolda bir oʻzing yuta olmaysan, sherigingga toʻpni uzatishga majbursan. Yosh yetakchi uchun oddiy, ammo foydali dars.

Yosh ustoz boʻlib turish

Mashhuraxon ijtimoiy va madaniy tadbirlarda volontyor va yosh ustoz sifatida qatnashadi, tengdoshlari va kichik yoshdagi oʻquvchilarga til oʻrgatadi va ularni yoʻnaltirishda koʻmaklashadi. Bu yerda yana Ibratning oʻzi yodga tushadi: u oʻz bilganini qishlogʻidagi bolalarga oʻrgatgan edi.

Til oʻrgatish oʻz bilimingning eng yaxshi tekshiruvi. Oʻquvchi «nega bu yerda bunday yoziladi?» deb soʻraganda, «shunday yoziladi» deb javob berish yetmaydi. Bu savol oʻqituvchini orqaga qaytarib, oʻzi yodlab olgan qoidani qayta tushunishga majbur qiladi.

Yetakchilik haqida ham oʻz fikri bor: «Yetakchi uchun eng muhim fazilat — bu yuksak masʼuliyatdir. Haqiqiy yetakchi oʻz xatti-harakati bilan boshqalarga ibrat boʻlishi, jamoani umumiy maqsad sari birlashtira olishi va har bir aʼzoning iqtidorini roʻyobga chiqarishga koʻmaklashishi lozim.» Bu jumlada «ibrat» soʻzi uchrashi uning maktab nomi bilan tasodifan mos keladi. Yetakchini oʻz iqtidoridan koʻra boshqalarning iqtidoriga xizmat qilish orqali taʼriflagan ham diqqatga sazovor.

Reja: kitob va dunyo oʻrtasida

Mashhuraxonning maqsadi xorijiy tillar va xalqaro munosabatlar yoʻnalishida oliy taʼlim olish, xalqaro taʼlim va ijtimoiy loyihalarda ishtirok etish, xalq maʼrifati va jamiyat ravnaqiga hissa qoʻshishdir. Bu reja hali oldinda, u hali maktabda.

Oldida tanlov ham bor: til mutaxassisi boʻlish yoki xalqaro munosabatlar yoʻnalishi. Biri tilning oʻzini kasb qiladi, ikkinchisi tilni boshqa ishning quroli sifatida ishlatadi. Tarjimonlik, tilshunoslik, diplomatiya uchun bir xil til kerak, lekin ularning har kuni bir-biriga oʻxshamaydi. Sheʼriyat bu yoʻlda qoladimi yoki ishdan keyin yozilgan shaxsiy daftarga aylanadimi? Bu savollarga javob oʻqish davomida topiladi.

Goethe tili va Ibrat merosi

Mashhuraxon oʻqiydigan maktab nomi berilgan Isʼhoqxon Ibrat koʻp tilni bilgan maʼrifatparvar sifatida tanilgan. U hatto turli tillarga oid lugʻat tuzgan. Toʻraqoʻrgʻonlik bu odam bosmaxona ochgan, odamlarga kitob yetkazgan. Oʻsha tumandan chiqqan oʻquvchining nemis tilini tanlashi shu sababli alohida maʼno kasb etadi.

Nemis tili maktablarda ingliz tilidek keng tarqalmagan, shuning uchun u kichik imkoniyatga oʻxshaydi. Biroq uning orqasida fan va muhandislik bilan tanilgan katta bir dunyo turibdi. Uning shiori aynan shu haqda: berilgan imkoniyatni kichik deb oʻylamang. Kamroq odam tanlagan til baʼzan kengroq eshik ochadi, chunki u yerda navbat qisqaroq boʻladi. Yetakchi haqida ham u shunday deydi: u «jamoani umumiy maqsad sari birlashtira olishi va har bir aʼzoning iqtidorini roʻyobga chiqarishga koʻmaklashishi lozim». Kichik bolaga til oʻrgatish ham shu gapning eng oddiy shakli.

Yangi bosmaxona

Ibrat bosmaxona olib kelganda, ehtimol, unga ham kulib qaragan odamlar boʻlgandir. Kichik qishloq, kichik mashina, oz nusxada kitob. U oʻz imkoniyatini kichik deb hisoblaganida, bu ish umuman boshlanmasligi mumkin edi. Tarixda esa aynan shu kichik boshlanish uning nomini saqlab qoldi.

Bugun bosmaxonaning oʻrnini telefondagi kurs, onlayn sertifikat, kichik til klubi, viloyat tanlovi egallashi mumkin. Har biri alohida qaralganda kichik. Mashhuraxon esa Toʻraqoʻrgʻonda turib, tilning yana bir kitobini ochmoqda. Bu kitobning qayerga olib borishini hozir hech kim bilmaydi, ammo uni kichik deb yopib qoʻymagani aniq.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.