Ensiklopediya yozuvi
  • Fan va Taʼlim

Zilola Qudratillayeva Rustamjon qizi

  • Abdulla Qodiriy nomidagi ijod maktabi oʻquvchisi
  • Ona tili fanidan A sertifikati sohibasi
  • Maktab oʻquvchilar kengashi faol vakili

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Zilola Qudratillayeva Rustamjon qizi
OʻzYYE aʼzosi31.07.2026 dan
Tugʻilgan sana
14.10.2010
Tugʻilgan joyi
Toshkent viloyati
Hudud
Toshkent shahri

Kechagi «men» kim edi? Zilola Qudratillayeva va sabr haqidagi aminlik

Abdulla Qodiriy nomidagi ijod maktabining oʻninchi sinf oʻquvchisi. Ona tili va adabiyotdan A sertifikati, oʻquvchilar kengashidagi ish, inglizcha kitoblar va shaxsiy rivojlanish chellenjlari. Roʻyxat qisqa, chunki hikoya endi boshlanmoqda. Bu maqola shuni yashirmaydi.

Oʻzingni kecha bilan solishtirish uchun avval kechagi odamni eslash kerak. Bu aytganchalik oson emas. Biz uch yil oldingi fikrlarimizni unutamiz, oʻsha paytdagi sheʼrimizni oʻqib uyalamiz. Daftarning birinchi sahifasidagi xat boshqa birovnikiga oʻxshaydi. Xotira esa bizni oqlaydi: u bugungi «men»ni oʻtmishga olib boradi va goʻyo men har doim shunday oʻylagandek his qildiradi.

Zilola Qudratillayevaning shiorida aynan shu qiyin narsa oddiy gap boʻlib turibdi.

Kechagi «men»imdan yaxshiroq boʻlishga harakat qilaman!

Qoʻshtirnoq ichiga olingan bitta soʻz bu jumlani boshqalardan ajratadi. Zilola «oʻzim» demagan, «men» degan va uni ajratib yozgan. Goʻyo kechagi odam alohida shaxs, hozir ham yonida turgan, unga qarab gapirish mumkin. Yosh odam uchun bu kichik, ammo foydali ajratish. Kecha xato qilgan «men» hozirgi menga hukm emas. U faqat oʻlchov.

U shiorning uzunroq shaklida davom ettiradi: «...va hamma narsa sabr hamda harakat bilan kelishiga aminman!» Bu oʻrinda «aminman» soʻzi diqqatni tortadi. Oʻninchi sinf oʻquvchisi uchun bu tabiiy ishonch. Yosh ulgʻayib borgan sari, odam «hamma narsa»ni biroz ehtiyotkorroq aytadi. Lekin hozir, shu yoshda, u aynan shu aminlikka muhtoj. Ehtimol, kelgusidagi Zilola oʻz kechagi «men»ining shu jumlasini oʻqib jilmayar va yana harakat qilar.

Bu maqola bir narsani ochiq aytadi. Zilola haqida maʼlumotlar kam. Uning nashr etilgan kitobi yoki xalqaro medali yoʻq. Uni boshqa birovga oʻxshatib bezash uning oʻziga xiyonat boʻlardi. Lekin kam maʼlumotning ham oʻz oʻqilishi bor. Oz narsa bor joyda har bir satrga yaqindan qarash mumkin.

Viloyatdan poytaxt sinfiga

Zilola 2010-yil 14-oktabrda Toshkent viloyatida tugʻilgan, hozir Toshkent shahrida yashaydi. U Prezident taʼlim muassasalari tizimidagi Abdulla Qodiriy nomidagi ijod maktabining 10-sinfida oʻqiydi. Maktab bir kattaroq savolni yonida olib yuradi.

Abdulla Qodiriy nomi oʻzbek nasri tarixining boshida turadi. Uning «Oʻtkan kunlar» romani oʻzbek tilidagi birinchi yirik roman sifatida tanilgan. Muallifning oʻzi esa qatagʻon yillarida otib tashlangan. Shu nom ostidagi maktabda oʻqigan bola, xohlaydimi-yoʻqmi, oʻz vaqtidan ancha ilgari ketgan odam bilan birga yashaydi. «Oʻtkan kunlar» degan sarlavhaning oʻzi Zilolaning shiori bilan kutilmagan tarzda uchrashadi: Qodiriy oʻtkan kunlarga qarab kelajakni oʻylagan. Oʻsmir ham oʻz kechagi kuniga qaraydi.

Oʻninchi sinf ham oʻziga xos davr. Bola maktabning oxirini koʻra boshlaydi. Universitet haqidagi savol hali bosim bilan kelmagan, ammo yaqinlashib qolgan. Tanlovlar endi jiddiylashadi. Qaysi fanga koʻproq vaqt berish kerak? Bu yosh «men» eng tez oʻzgaradigan davr. Oʻn besh va oʻn yetti yoshdagi odam bir-birini tanimasligi mumkin.

Ota-onaning mehnati nimani oʻrgatadi?

Zilola hayotida eng katta taʼsir koʻrsatgan odamlar sifatida ota-onasini biladi. Ularning mehnatsevarligi, ishonchi va qoʻllab-quvvatlashi unga oldinga intilish va motivatsiya beradi.

Bu gap har bir profilda uchraydi va shuning uchun oʻqigan odam uni oʻqimay oʻtib ketadi. Biroq Zilola bu yerda bir aniq soʻz tanlagan: mehnatsevarlik. Ishonch va qoʻllab-quvvatlash boshqalarda ham aytiladi. Ota-onaning oʻzi mehnat qilganini koʻrish esa boshqa saboq. Bola nasihatni unutadi, lekin kechqurun charchab kelgan otaning yana ish haqida gapirganini, onaning erta turganini koʻrib ulgʻayadi. Ota-ona bola bilan gaplashmay turib ham unga hayot qanday ishlashini koʻrsatadi.

Bizda uning oilasi haqida boshqa maʼlumot yoʻq va qoʻshimcha manzara toʻqib oʻtirmaymiz. Faqat bir narsa aytish mumkin: «sabr va harakat» haqidagi aminlik koʻpincha kitobdan kelmaydi. U uydagi odatdan keladi.

A sertifikat va undan keyingi yoʻl

Zilola ona tili va adabiyot fanidan A darajadagi milliy sertifikatni qoʻlga kiritgan. Uning asosiy yoʻnalishi ona tili, adabiyot va xorijiy tillardir.

Bu natija uning oʻz oʻlchovi boʻyicha ham qiziq. Sertifikat bir marta olinadi. Kechagi men bilan solishtiradigan odam uchun bu keyin muammoga aylanadi: sertifikat bor, endi nimaga intilish kerak? Yuqori ball oʻzi uzluksiz oʻlchov emas. Undan keyin tilni oʻzing oʻlchaydigan yangi usullar topish kerak boʻladi. Bugun oʻqigan matnni kechagidan yaxshiroq tushundimmi? Kechagi yozgan jumlamga bugun qaytib, uni ixchamlashtira olamanmi? Bu savollarga hech qanday sertifikat javob bermaydi.

Filologiya yoʻlidagi yosh odam uchun eng yaxshi mashq, ehtimol, oʻz matnini tahrir qilishdir. Eski matnni qayta oʻqib, undagi ortiqcha soʻzlarni oʻchirish. Bu kechagi oʻzing bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bellashishning eng aniq shakli: oldingda kechagi jumlang turadi, qoʻlingda qalam. Uning shiori amalda xuddi shunday koʻrinishi mumkin.

Chellenj madaniyati

Zilola boʻsh vaqtida kitob oʻqiydi, ingliz tilini chuqurlashtirilgan tartibda oʻrganadi, foydali kinolar koʻradi. U oʻz ustida ishlash uchun shaxsiy rivojlanish chellenjlarida ham qatnashadi.

Chellenj bugungi oʻsmirlar hayotidagi yangi hodisa. Oʻttiz kun erta turish, kuniga oʻn sahifa oʻqish, yuz kun ingliz tili. Uning foydali tomoni bor: katta maqsadni kichik kunlarga boʻladi, jamoa bilan bajarilganda toʻxtash qiyinroq boʻladi. Biroq uning kamchiligi ham oz emas. Chellenj koʻpincha oʻttiz birinchi kuni tugaydi. Odam sertifikat yoki hisobotni olib, eski odatiga qaytadi. Odatni shakllantirish oʻrniga, uni koʻrsatish muhimroq boʻlib qolishi mumkin.

Zilolaning shiori aynan shu xavfga javob boʻla oladi. «Kechagi men» oʻlchovida oxirgi kun yoʻq. Unda ommaga eʼlon qilinadigan natija ham, tomoshabin ham kerak emas. Agar u chellenjlardan oʻz odatini olib chiqsa va ularning oxirida ham davom etsa, tashqi oʻyin ichki qoidaga aylangan boʻladi.

Kengashdagi oʻquvchi

Zilola maktab oʻquvchilar kengashining faol vakili va oʻquvchi-izlanuvchi. Uning uchun yetakchilikning eng muhim mezonlari masʼuliyat, halollik va boshqalarga harakatda oʻrnak boʻla olishdir. Odamlar undan maqsad sari chekinmay intilish va qiyinchiliklardan qoʻrqmaslikni oʻrganishi mumkin, deyiladi.

«Harakatda oʻrnak» iborasi oʻsmir uchun toʻgʻri tanlangan. Oʻninchi sinf oʻquvchisi boshqalarga nasihat qila olmaydi: sinfdoshi uni oddiy tengdosh sifatida taniydi, unga quloq solmaydi. Lekin u kengash ishiga vaqtida kelgan yoki vaʼdasini bajargan boʻlsa, buni hamma koʻradi. Kichik jamoada nufuz aynan shu bilan yigʻiladi. Halollik haqida ham shunday. Kengashdagi kichik ishda, baholash yoki taqsimotda, doʻstini yon olmaslik maktab oʻquvchisi uchun haqiqiy sinovdir.

Vaqt haqidagi gap

Zilola yoshlarga shunday deydi: «Har bir insonning muvaffaqiyati oʻz qoʻlida. Vaqtingizni qadrlang, bilim olishdan toʻxtamang va qiyinchiliklardan choʻchimang. Bugungi mehnatimiz ertangi natijamizni belgilaydi!»

Birinchi jumla bilan bahslashsa boʻladi. Hech kimning muvaffaqiyati toʻliq uning qoʻlida emas. Tugʻilgan joy, oila, kasallik, tasodif ham oʻz rolini oʻynaydi. Bir odam ijod maktabiga kira oladi, boshqasi xabar ham topmaydi. Ammo bu gap sotsiologiya darsligi uchun emas, oʻsmirning oʻziga yozilgan. Uning uchun bu ishlaydigan ishonch: qoʻlimdan keladigan qismi qoʻlimda. Bu savolni aniq shunday qoʻyish mumkin, va shu ifoda bilan u hech kimni ayblamaydi.

Yetuk shaxs: ochiq reja

Zilolaning kelajakdagi maqsadi oʻz sohasida yetuk shaxs boʻlib yetishish va jamiyatga bevosita foyda keltiradigan yirik loyihalarni amalga oshirishdir. Bu hali reja va umumiy yozilgan. Qaysi soha? Qanday loyiha? U buni hali aytmagan.

Oʻninchi sinfda bu ayb emas. Unga kerak boʻlgani yana bir necha yil oʻqish va oʻzini sinash. Ehtimol, keyingi bosqichda u kichik bir mavzuni tanlaydi: maktab kutubxonasi, boshqa bir tumandagi bolalarga ingliz tili, oʻz yoshidagilar uchun yaxshi kitob roʻyxati. Yirik loyihalar ham koʻpincha shunday kichik ishdan boshlanadi. Eng muhimi, u kechagi kuniga nisbatan oz boʻlsa ham aniqroq boʻlishi lozim.

Kitob, kino va boshqa til

Zilola ingliz tilini chuqurlashtirilgan tartibda oʻrganadi, kitob oʻqiydi va foydali kinolar koʻradi. Ona tilidan yuqori natija olgan oʻquvchi uchun ingliz tili kichik bir sinov. U yerda u yana boshlovchi boʻladi. Oʻz tilida aniq va chiroyli gapira oladigan odam boshqa tilda oddiy gapni ham xato bilan aytadi. Bu kamtarlik uchun yaxshi mashq.

Kechagi oʻzingni oʻlchash ham til oʻrganishda eng oson: bir oy oldin tushunmagan kinodagi gap bugun tushunarli boʻladi. Oldin lugʻatsiz oʻqib boʻlmagan sahifa endi oʻqiladi. Sertifikatdan farqli oʻlaroq, bu oʻsishni har oy his qilish mumkin. Filologiyaga qiziqqan odam uchun ikkinchi til yana bir foyda beradi: u ona tilining qanday ishlashini ham yangidan koʻrsatadi. Oʻzbek tilidagi qaysi fikr inglizchaga oson oʻtadi, qaysi biri oʻtmaydi? Bu savol oddiy mashqni izlanishga aylantiradi va uni lugʻatdan topib boʻlmaydi. Maʼlumotlarda u oʻquvchi-izlanuvchi deb yozilgan va bu kabi kichik savollar izlanishning eng yaxshi boshlanishi boʻla oladi.

Birinchi sahifa

Maqola boshida daftarning birinchi sahifasi eslatilgan edi. Bu matn ham, Zilola uchun, bir kun shunday sahifaga aylanadi. U hali oʻninchi sinfda, qoʻlida bitta sertifikat, kengashdagi kichik ish, oʻqilayotgan inglizcha kitob. Bir necha yil oʻtib, unda boshqa narsalar paydo boʻladi va bu sahifa unga juda oddiy koʻrinadi.

Uning oʻz oʻlchoviga koʻra, bu yaxshi belgi boʻladi. Kechagi «men» uyalishi uchun emas, oʻlchov boʻlishi uchun kerak. Bugun yozilgan har qanday tarjimai hol ertangi odam uchun eskirishi lozim. Eskirmagan boʻlsa, demak, oʻzgarish boʻlmagan.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.