Ensiklopediya yozuvi
  • Fan va Taʼlim

Asrorova Muslima Abrorjon qizi

  • Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti talabasi
  • Yosh ijodkor va kitobxon
  • Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Asrorova Muslima Abrorjon qizi
OʻzYYE aʼzosi19.10.2026 dan
Tugʻilgan sana
17.05.2008
Tugʻilgan joyi
Samarqand viloyati, Bulungʻur tumani
Hudud
Jizzax

Avval oʻzidan boshlash: Muslima Asrorovaning tarix, sheʼr va korpus orasidagi yoʻli

Bulungʻurda tugʻilgan, Zafarobod maktabi va Jizzax litseyidan oʻtib, Toshkentda iqtisodiyotni oʻrganayotgan Muslima Asrorova bir qarashda bir-biriga uzoq koʻringan uch dunyoda — oʻtmish, soʻz va raqam orasida — oʻz yoʻlini izlamoqda.

Kelajakni oʻzgartirish haqida gapirish oson. Yoshlar bu mavzuda koʻp gapiradi, kattalar esa undan ham koʻproq nasihat qiladi. Bunday suhbatlar koʻpincha jamiyat, sharoit va boshqalar nima qilishi kerakligi atrofida aylanadi. Muslima Asrorova bu savolni boshqa tomonga buradi. U kelajak haqidagi gapni birinchi shaxsga qaytaradi.

Oʻz kelajagini oʻzgartirmoqchi boʻlgan inson avvalo, oʻzini rivojlantirishdan boshlaydi.

Jumlada eng ogʻir soʻz «avvalo»dir. U boshqa hech narsani inkor qilmaydi. Muallif jamiyat muhim emas, muhit ahamiyatsiz, ustozlar kerak emas demayapti. U faqat navbatni belgilaydi: birinchi navbat odamning oʻzida. Bu kamtarona, ammo talabchan qoida. Chunki sababni tashqaridan izlash har doim osonroq, oʻzidan boshlash esa har kuni qayta qaror qilishni talab etadi.

Muslima 2008-yil 17-mayda Samarqand viloyatining Bulungʻur tumanida tugʻilgan. Hozir Jizzax viloyatida yashaydi, Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida oʻqiydi. Uning qiziqishlari sanalganda, bir xil soha emas, butun bir tarmoq koʻrinadi: fan va taʼlim, tarix, xorijiy tillar, adabiyot, ijodkorlik, ekologiya. Bunday roʻyxat koʻpincha yuzakilikdan dalolat berishi mumkin. Muslimaning holatida esa uning har bandi ortida aniq natija turganini koʻramiz va shu sababli uni diqqat bilan oʻqish kerak.

Uch bekat: maktab, litsey, universitet

Muslimaning taʼlim yoʻli uch bekatdan iborat. Avval Jizzax viloyati Zafarobod tumanidagi 8-umumiy oʻrta taʼlim maktabi. Keyin Jizzax davlat pedagogika universitetining akademik litseyi. Va nihoyat, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti.

Bu xaritaga diqqat bilan qaralsa, bir qiziq jihat ochiladi: tuman maktabidan viloyat markazidagi litseyga, undan poytaxtdagi oliy oʻquv yurtiga. Har bir bekatda doira kengayadi. Har kengayish esa bir xil savolni qaytadan beradi: endi sen shu yangi muhitda kimsan? Tumandagi aʼlochi viloyat litseyida oddiy oʻquvchiga aylanishi mumkin. Litseyning yaxshi oʻquvchisi poytaxt universitetida yana boshidan isbot qilishiga toʻgʻri keladi.

Shiordagi «avvalo» soʻzi aynan shunday bosqichlarda amaliy maʼnoga ega boʻladi. Yangi muhit odamga imkon beradi, lekin oʻz-oʻzidan uni oʻzgartirmaydi. Sharoit oʻzgarishi yetarli boʻlganida edi, bitta auditoriyada oʻtirgan hamma bir xil natijaga erishardi.

Litsey pedagogika universiteti tarkibida boʻlgani, oliy taʼlim esa iqtisodiyot bilan bogʻlangani ham eʼtiborli. Biri bilim berish bilan, ikkinchisi resurslarni taqsimlash bilan shugʻullanadi. Muslimaning qiziqishlari orasidagi xilma-xillik uning taʼlim xaritasida ham shunday aks etgan.

Tarix: yuz foizlik diqqat

Muslimaning akademik natijalari ichida bittasi darhol koʻzga tashlanadi. U tarix fanidan 100 foiz natija bilan A darajali Milliy sertifikat olgan. Yana ingliz tilidan xalqaro B2 daraja sohibasi.

Yuz foiz — kamdan-kam uchraydigan raqam. Tarix imtihonida bunday natija koʻrsatish uchun faqat qiziqish kifoya qilmaydi. U sanalar, nomlar, voqealar zanjiri va ularning sabablarini bir vaqtning oʻzida xotirada aniq ushlab turishni talab qiladi. Bitta sana, bitta ism xato boʻlsa, yuz foiz boʻlmaydi. Bu raqam nafaqat bilim, balki diqqatning sifati haqida ham gapiradi.

Tarix fanining oʻziga xos tarbiyasi ham bor. U oʻquvchiga bir narsani qayta-qayta eslatadi: bugungi holat oʻz-oʻzidan paydo boʻlmagan, uning sababi bor. Davlatlar, shaharlar, gʻoyalar sekin shakllanadi va sekin oʻzgaradi. Tarix oʻqigan odam kelajak haqida gapirganda ham, sabab va oqibat tilida oʻylashga moyil boʻladi. Muslimaning shiori ham aslida sabab va oqibat haqida: kelajak oqibat, oʻzingni rivojlantirish esa sabab.

Ingliz tilidan B2 darajasi bu bilimlarga boshqa bir eshik ochadi. Tilning bu bosqichida oʻrganuvchi murakkabroq matnlar bilan mustaqil ishlay boshlaydi. Muslimaning ilmiy faoliyatida aynan shu koʻnikma keyingi qadamni mumkin qilgan.

Korpus: soʻzlarni sanash sanʼati

2026-yilda oʻtkazilgan ICMSI xalqaro ilmiy konferensiyasida Muslima ingliz tilida yozilgan maqola bilan ishtirok etib, maxsus sertifikat olgan. Maqolaning nomi — «Corpus tools and software: overview and applications». Uni oʻzbekchaga korpus vositalari va dasturlari, ularning sharhi va qoʻllanilishi deb oʻgirish mumkin.

Bu mavzu odatdagi yosh ijodkor tasavvuriga mos kelmaydigandek koʻrinadi, shuning uchun u haqida bir-ikki soʻz aytish joiz. Korpus tilshunoslikda katta hajmdagi matnlar toʻplamini bildiradi. Maxsus dasturlar yordamida bunday toʻplamdan soʻzlarning qanchalik koʻp ishlatilishi, qaysi soʻzlar yonma-yon kelishi, maʼno qanday oʻzgarishi kabi maʼlumotlarni olish mumkin. Boshqacha aytganda, til haqidagi sezgilarimiz bu yerda raqam bilan tekshiriladi.

Shu yerda Muslimaning ajoyib bir uygʻunligi ochiladi. Sheʼr yozadigan odam uchun soʻz — tuygʻu. Korpus lingvistikasi uchun esa soʻz — maʼlumot. Ikkalasi ham soʻzga jiddiy qaraydi, lekin ikki xil koʻz bilan. Bir odamda bu ikki qarashning yonma-yon turishi unga til haqida kengroq oʻylash imkonini beradi.

Iqtisodiyot universiteti talabasi uchun bu mavzuning tashqaridan kelgandek koʻrinishi ham aldamchi. Maʼlumot bilan ishlash, uni tartibga solish va undan xulosa chiqarish iqtisodchiga ham, tilshunosga ham birday kerak. Raqamli asrda turli fanlarni bogʻlaydigan koʻnikmalar aynan shunday joylarda paydo boʻladi.

Bir hafta, bir kitob

Muslimaning mutolaa bilan bogʻliq yutuqlari ham shu rasmni toʻldiradi. U «Yosh kitobxon» tanlovining viloyat bosqichida ishtirok etgan. «Bir haftada bir kitob oʻqish» aksiyasida esa 1-oʻrinni egallagan.

Aksiya nomining oʻzi soddagina qoʻyilgan, ammo jiddiy talab: bir kitob, bir hafta, yana bir kitob, yana bir hafta. Bunday maromni ushlab turish uchun vaqtni qayta taqsimlashga toʻgʻri keladi. Boshqa ishlardan vaqt oʻgʻirlab emas, kun tartibiga kitobga alohida joy ajratib oʻqish kerak boʻladi. Birinchi oʻrin mazkur aksiyada, avvalo, muntazamlik uchun beriladigan baho kabi koʻrinadi.

Kitobxonlik mavzusiga bu qadar eʼtibor berilishining sababi bor. Tarix sertifikati xotirani, ilmiy maqola tahlilni koʻrsatsa, kitobxonlik ular uchun ildiz vazifasini bajaradi. Koʻp oʻqigan odam uchun matn begona boʻlmaydi: sheʼrning ohangi ham, maqolaning qurilishi ham unga tanishroq boʻladi.

Ona, uka va sheʼrning kichik dunyosi

Muslimaning ijodi haqida gapirganda eng koʻp eʼtibor tortadigan narsa — sheʼrlarining nomlari. Ular «Onamni sogʻinib...» va «Ukajonimga...» deb ataladi. Bu sheʼrlar «Isteʼdod guldastasi: Nasr va nazm gulshani» nomli toʻplamda chop etilgan.

Korpus va xalqaro konferensiya haqida gapirgan yosh muallifning sheʼrlari juda yaqin insonlarga bagʻishlangani oʻziga xos muvozanat yaratadi. Sheʼr nomlari katta mavzularni emas, oila doirasini tilga oladi. Yosh shoirlar koʻpincha baland soʻzlar bilan boshlashga oʻrganadi: Vatan, olam, taqdir. Holbuki, chinakam lirikaning kuchi koʻpincha kichik doirada koʻrinadi. Bir odamning sogʻinchi aniq ifodalansa, uni boshqa minglab odam oʻziniki deb qabul qiladi.

Nomlardagi nuqtalar ham eʼtiborga loyiq. Ular gapning tugamaganini, davomi oʻquvchi xayoliga qoldirilganini bildiradi. Sheʼriyatda aytilmagan narsa koʻpincha aytilganidan muhimroq boʻladi.

Sheʼrlarining kitobda chop etilgani ham yosh ijodkor uchun alohida qadamdir. Daftardagi sheʼr muallifniki. Kitobga kirgan sheʼr esa boshqalarga tegishli boʻla boshlaydi: uni kim qanday oʻqishini endi muallif belgilay olmaydi. Bu ijodkorning birinchi muhim saboqlaridan biri.

«Mushoira» va «Eco club»

Universitet davrida Muslima bu faoliyatini ikki klub orqali davom ettirmoqda. U «Mushoira» klubining aʼzosi va «Eco club» volontyori. Bu ikki nom yonma-yon kelganda, avvaliga bir-biriga aloqasiz koʻrinadi: biri sheʼriyat bilan, ikkinchisi atrof-muhit bilan bogʻliq.

Ammo ularni bogʻlaydigan bir jihat bor. Mushoira — sheʼr tinglash va bir-biriga javob aytish anʼanasi. Uning sharti tinglay olishdir. Ekologiya ham oʻziga xos tinglashni talab qiladi: atrof-muhit oʻz muammosini baland ovozda aytmaydi, uni kuzata oladigan odamlar kerak.

Klubga qatnashishning yana bir qiymati bor. Yolgʻiz yozilgan sheʼr va yolgʻiz oʻqilgan kitobdan farqli oʻlaroq, klub insonni boshqalarning fikri bilan toʻqnashtiradi. Oʻzini rivojlantirish yolgʻizlikni bildirmaydi. Aksincha, odam oʻzini koʻpincha boshqa odamlar oynasida koʻradi.

Volontyorlik esa shiordagi fikrning tabiiy davomi hisoblanadi. Oʻzingni rivojlantirishdan boshlaysan, deydi shior. Lekin «boshlash» soʻzining oʻzi davomi borligini bildiradi. Oʻzini tarbiyalash oxir-oqibat tashqariga chiqishi kerak, aks holda u xudbinlikka aylanib qoladi.

Olima va ijodkor: bir rejada ikki yoʻl

Muslimaning kelajak rejasi ham shu qoʻsh tabiatni saqlaydi. U iqtisodiy, xorijiy til va tarixiy bilimlarini ilmiy tadqiqotlar bilan boyitishni, adabiyot va ijod orqali tengdoshlari maʼnaviyatini yuksaltirishga xizmat qilishni va Vatan ravnaqi yoʻlida munosib iz qoldiradigan olima va ijodkor boʻlib yetishishni maqsad qilgan.

Bu maqsad hali oldinda turibdi va uni shunday oʻqish kerak. Olima boʻlish uchun uzoq yillik mehnat, ijodkor boʻlish uchun esa undan ham uzoqroq sabr zarur. Ayniqsa, ikkisini birga olib borish oson ish emas. Ular vaqt uchun bir-biri bilan raqobat qiladi va odamdan qaysidir bosqichda ogʻir tanlov talab qilishi mumkin.

Lekin uning hozirgi yoʻli shuni koʻrsatadiki, bu ikki yoʻnalish bir-birini cheklamasdan oziqlantirishi mumkin. Tarix bilimi sheʼrga chuqurlik beradi. Sheʼriy sezgirlik ilmiy matnga jonlilik qoʻshadi. Iqtisodiy tafakkur esa ikkisini ham hayotiy savollarga yaqinlashtiradi.

Jizzax xaritasidan dunyo minbarigacha

Muslimaning yoʻli yana bir oddiy savolni ham qoʻzgʻaydi: viloyatda oʻsgan oʻquvchi xalqaro ilmiy davraga qanday chiqadi? Javob sir emas va u ham shiorga borib taqaladi. Avval ingliz tili. Keyin mavzuni oʻqish. Keyin yozish. Har bir bosqich oldingisi ustiga quriladi va hech biri tashqaridan berilmaydi.

Ingliz tilida ilmiy maqola yozish, xususan, oddiy matn yozishdan farq qiladi. Bunda oʻz fikrini aniq tuzilishga solish, atamalarni toʻgʻri ishlatish, manbalarni hurmat qilish kerak boʻladi. Bu ishning oʻzi bir oʻquv maktabi. Konferensiya sertifikati esa shu maktabdan oʻtganlik belgisidir.

Bu yoʻl hozirgi yoshlarning ochiq imkoniyatini ham koʻrsatadi. Bilim bugun avvalgidek bir manzilga bogʻlanib qolmagan. Ammo imkoniyat koʻpayishi bilan kerakli narsani tanlash va oxirigacha yetkazish odati yanada qimmatlashadi. Muslimaning natijalari aynan shu tanlovni qayta-qayta bajarish natijasi kabi koʻrinadi.

Yuz foiz va tugamagan sheʼr

Muslima Asrorova haqidagi hikoyada ikkita qarama-qarshi belgi bor. Birinchisi — yuz foiz. Bu yakuniy, aniq, tekshirilgan natija. Ikkinchisi — sheʼr nomlaridagi uch nuqta. U hali tugamagan gapni, davom etayotgan fikrni bildiradi.

Uning yoshi aynan shu ikkinchi belgiga mos keladi. Sertifikatlar, tanlovlar va toʻplam ichidagi sheʼrlar yuz foizlik qatʼiy natijalar boʻlishi mumkin, lekin ularning egasi hali shakllanish yoʻlida. Qaysi soha uning asosiy mashgʻulotiga aylanishini vaqt koʻrsatadi.

Hozircha esa shiorning soʻzlari oʻz kuchida qolmoqda. Kelajak degan narsa uzoqda turgan manzil emas, bugun bajarilayotgan ishning davomi. Muslima buni tarix darsida ham, korpus maqolasida ham, onasiga bagʻishlangan sheʼrda ham turli soʻzlar bilan aytib kelmoqda: oʻzgarish avvalo oʻzingdan boshlanadi.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.