Ensiklopediya yozuvi
  • Fan va Taʼlim

Guljahon Muqimova Rahimjon qizi

  • Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabi oʻquvchisi
  • CEFR B1 va B+ Milliy sertifikati sohibasi
  • Yosh ijodkor va kitobxon

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Guljahon Muqimova Rahimjon qizi
OʻzYYE aʼzosi07.08.2026 dan
Tugʻilgan sana
05.10.2011
Tugʻilgan joyi
Fargʻona viloyati, Uchkoʻprik tumani
Hudud
Fargʻona

Uydagi javondan boshlangan yoʻl: Guljahon Muqimova va istakdan koʻproq narsa

Uchkoʻprikda tugʻilgan, 2024-yildan Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabida oʻqiydi. Kitobxonlik tanlovlari, ingliz tilidan B1, ona tilidan B+, YouTube koʻrsatuvlaridagi chiqishlar. Bu hikoya tugagan yutuqlar haqida emas, endi boshlangan yoʻl haqida.

Orzu qilish hech qanday xarajat talab qilmaydi. Kechasi yotib shifokor, yozuvchi yoki sayyoh boʻlganingni tasavvur qilasan va hech narsa yoʻqotmaysan. Shu sababli orzu oddiy odam uchun eng arzon quvonchdir. Muammo ertalab boshlanadi. Ertalab orzu darslik, navbat, ingliz tili mashqlari va charchoq bilan uchrashadi. Koʻpchilik orzusini saqlab, harakatni keyinga qoldiradi.

Guljahon Muqimovaning shiori aynan shu ertalab haqida.

Orzular amalga oshishi uchun faqat istak emas, harakat va mehnat ham kerak!

Bu gapni koʻp eshitganmiz. Uning yangilik jihati yoʻq, buni tan olish kerak. Lekin yaxshi gap har doim ham yangi boʻlishi shart emas. Muhimi, uni kim va qachon aytganida. U oʻzi yoshi kichik oʻquvchi va bu gapni endi boshlangan yoʻlning oʻrtasidan aytmoqda. U hali katta natija koʻrsatib, «men shunday qilib erishdim» deb maslahat bermayapti. U hali mehnat bosqichida turibdi. Shunday holatda bu jumla boshqalarga nasihat emas, oʻziga eslatma boʻlib eshitiladi.

Bu maqola shu sababli boshqa maqolalardan bir oz boshqacha boʻladi. Guljahonning roʻyxati uzun emas, u yosh. Unda hali koʻp narsa boshlanmagan. Lekin aynan shu boshlanish, unda nima bor va nima yoʻqligi, oʻqishga arziydi.

Uchkoʻprik va uydagi kutubxona

Guljahon 2011-yil 5-oktabrda Fargʻona viloyatining Uchkoʻprik tumanida tugʻilgan va shu yerda yashaydi. Bolaligidan kitobga mehri, nutqining ravonligi atrofidagilar va ustozlari eʼtiborini tortgan. Uning kitobxonligi uydagi kichik kutubxonadan boshlangan.

Uydagi kichik kutubxona oddiy iboraga oʻxshaydi, lekin u koʻp narsani bildiradi. Birinchidan, bu oilada kitob sotib olingan va saqlangan. Har uyda ham bunday emas. Ikkinchidan, bola kitob bilan birinchi uchrashuvni maktabda majburiy topshiriq sifatida emas, uyda erkin holatda boshlagan. Tadqiqotlar ham uyda kitob boʻlishi bolaning keyingi oʻqishiga taʼsir qilishini tez-tez koʻrsatadi. Kitob javonda koʻrinib turishining oʻzi bolaga bir narsani aytadi: bu oilada oʻqish oddiy odat.

Keyin bu mutolaa maktab va tuman miqyosidagi adabiy anjumanlarga olib kelgan. U oʻqigan kitoblaridan xulosa chiqarishga va tahlil qilishga oʻrgangan. Birinchi mashqlarida insoniy fazilatlar, ilm va Vatan tuygʻusini ifodalashga uringan. Oʻsmirlikdagi birinchi sheʼr, odatda, oʻqilgan sheʼrlarning aks-sadosi boʻladi. Bu mutlaqo normal. Oʻz ovozi keyin keladi.

Ijod maktabiga kirish: yangi oʻlchov

Guljahonning hayotidagi eng katta burilish 2024-yilda boʻlgan. U saralash imtihonlaridan oʻtib, Margʻilon shahridagi Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabiga qabul qilingan. Uchkoʻprikdan Margʻilonga oʻqishga borish yosh bola uchun yangi tartibni bildiradi.

Erkin Vohidov nomini qisqacha tilga olish yetmaydi. U «Oʻzbegim» qasidasi va «Ruhlar isyoni» dostoni muallifi, oʻz yurtidan chiqqan yirik ijodkor. Fargʻona vodiysi uning uchun tugʻilgan yer. Maktabning shu nomda boʻlishi vodiy bolalariga bir narsani eslatadi: soʻz bu yerlarda uzoq vaqtdan beri qadrlanadi.

Bunday maktabda bola oʻzini boshqalar bilan birinchi marta jiddiy solishtiradi. Oldingi sinfdagi eng koʻp oʻqigan bola endi koʻp oʻqigan bolalar orasida. Bu yerda u oʻz ustida tizimli ishlash, vaqtni taqsimlash va jamoaviy loyihalarda masʼuliyatni oʻz zimmasiga olishni oʻrgangan. Bu koʻnikmalar tilga olinganda quruq eshitiladi. Aslida ularning har biri kichik muvaffaqiyatsizliklar bilan keladi: kechikkan topshiriq, unutilgan navbat, oʻzgaga yuklab qoʻyilgan ish.

B1 va B+: halol oʻlchov

Guljahonning ingliz tilidan CEFR B1 sertifikati, ona tili va adabiyot fanidan B+ darajali Milliy sertifikati bor. U tillar boʻyicha oʻz koʻrsatkichlarini yana yuqoriga koʻtarish ustida ishlamoqda.

B1 darajasidagi odam kundalik mavzularda gaplasha oladi, oddiy matnlarni tushunadi, ammo murakkab kitob hali qiyin. Bu yerdan keyingi bosqichlarga oʻtish koʻp yillik sabr talab qiladi. Til oʻrganuvchilar buni «oʻrta daraja platosi» deb ataydi: boshida tez oʻsgan natija bu yerda sekinlashadi. Koʻpchilik aynan shu joyda charchaydi.

Bu oʻrinda uning shiori kitobiy gap boʻlmay qoladi. Til oʻrganishda istakning foydasi juda oz. Har kungi lugʻat, tinglash, xato yozilgan matn. Natija darhol koʻrinmaydi. Oʻsha oʻrta darajadagi qiyin yillarda harakat va mehnat haqidagi jumla eng kerakli boʻladi. Agar Guljahon bu davrdan oʻtsa, boshqa kutubxona ochiladi: ingliz tilida oʻqiladigan kitoblar.

Kitobxonlik tanlovi nimani oʻlchaydi?

Guljahon «Yosh kitobxon» tanlovi ishtirokchisi. Bu respublika loyihasi. Unda bir qator kitoblarni oʻqib, savollarga javob berish va tahlil qilish kerak boʻladi.

Tanlov uchun oʻqish va shunchaki oʻqish bir xil emas. Birinchisida maʼlum roʻyxat bor, vaqt cheklangan, qahramon ismlari va sanalarni yodda saqlash kerak. Bu foydali mashq, ammo xavfi ham bor: kitob imtihon materialiga aylanib qolishi mumkin. Ikkinchisida esa oʻquvchi sahifada toʻxtab, oynaga qarab, oʻylab oʻtirishi mumkin. Kitobni sevgan odam uchun bu ikkisini saqlash muhim. Tanlov bir kuni tugaydi, kitob esa qoladi.

Yana bir savol bor. Kitobxonlikning haqiqiy foydasi qayerda koʻrinadi? Testdami? Balki ertangi kun, odam boshqa birovni oʻzi kutganidan boshqacha tushunganida koʻrinar. Bu natijani hech qaysi hakam baholay olmaydi.

Ekranda gapirish

Guljahon maʼrifiy OAV loyihalarida va YouTube platformasidagi maxsus koʻrsatuvlarda qatnashgan, yoshlar taʼlimi va kitobxonlik haqida fikr bildirgan. Bu uning yoshidagi bola uchun yangi tajriba.

Kamera oldida gapirish yosh odamni tezda oʻstiradi. Fikrni qisqa va aniq aytish kerak, soʻz topolmay qolish mumkin, qayta yozish mumkin boʻlmasligi ham mumkin. Ammo bu yerda ehtiyot boʻlish kerak boʻlgan narsa ham bor. Internet xotirasi uzoq. Bolalikda aytilgan gap oʻn yildan keyin ham topiladi. Yosh odamning ommaviy chiqishlari koʻpayganda, kattalar ham, oʻzi ham shuni yodda tutishi kerak. Maʼrifat haqida gapirish yaxshi, faqat u oʻqish vaqtini almashtirib qoʻymasligi lozim.

Internetning ijobiy tomoni ham aniq: Uchkoʻprikdan aytilgan gap Toshkentga ham, boshqa viloyatga ham boradi. Boshqa bir tuman bolasi uni koʻrib, «men ham qila olaman» deyishi mumkin.

Ustoz va sabr

Guljahon yutuqlari ortida ustozlarining mehnati turganini taʼkidlaydi. U masʼuliyat, intizom va sabr-toqatni eng katta qadriyatlar deb biladi. Yetakchilik haqida shunday deydi: «Mening fikrimcha, yetakchi boʻlish uchun eng muhim fazilatlar — masʼuliyat, mehnatsevarlik, sabr-toqat va doimo rivojlanishga intilishdir. Oʻz ustida ishlashdan toʻxtamagan insongina boshqalarga haqiqiy oʻrnak boʻla oladi.»

Bu yoshda yetakchilik haqida gapirish baʼzan kattalar tilini takrorlashga oʻxshab qoladi. Biroq jumlaning oxiridagi fikr oddiy va toʻgʻri. Oʻrnak boʻlish uchun tugallangan boʻlish shart emas. Ishlayotganingni koʻrsatishning oʻzi yetarli. Bu kichik sinf oʻquvchilari uchun ham, tengdoshlar uchun ham toʻgʻri. Sinfda kechqurun qolib yana bir marta takrorlayotgan bola koʻpincha hech qanday nutqsiz boshqalarga taʼsir qiladi.

U tengdoshlariga imkoniyatni kutmasdan, bor imkoniyatdan foydalanishni oʻrganishni tavsiya qiladi. Yana bir gapi bor: «Har bir katta natija kichik qadamlar va tinimsiz mehnatdan boshlanadi. Oʻz orzularingizga ishoning va ularga erishish uchun har kuni harakat qiling!»

Reja: hali ochiq savol

Guljahonning maqsadi chuqur bilim olib, oʻz sohasida yuqori natijalarga erishish, jamiyat rivojiga hissa qoʻshadigan bilimli va fidoyi mutaxassis boʻlish hamda boshqa yoshlarga ilhom berishdir. Bu maqsad umumiy yozilgan. U aniq kasb yoki sohani hali aytmagan.

Shu nuqta boshqalardan koʻra haqiqiyroq tuyuladi. U hali oʻsmir. Tillar, adabiyot, media orasida. Ayrim tengdoshlari allaqachon aniq lavozim nomini aytmoqda. Bunda ham yomon narsa yoʻq, lekin aniq kasbni aytmaslik ham xato emas. Bu yoshda eng foydali savol «kim boʻlaman?» emas, balki «nimani oʻrganishni yaxshi koʻraman?» boʻlishi mumkin. Javob asta-sekin chiqadi. Uning uchun yana bir necha yil til, kitob va kichik loyihalar bu savolni aniqlashtiradi.

Imkoniyatni kutmaslik

Guljahon tengdoshlariga imkoniyatni kutmasdan, bor imkoniyatdan foydalanishni oʻrganishni maslahat beradi. Uchkoʻprikdagi bola uchun bu amaliy gap. Toshkentdagi oʻsmirning yonida kurs, kutubxona, klub koʻp. Tumandagi bolaning imkoniyatlari esa sanoqli: uydagi javon, maktab, telefon va internet.

Uning oʻz yoʻli bu gapni tasdiqlaydi. U katta shaharni kutib oʻtirmagan, uydagi kitoblardan boshlagan. Keyin saralash imtihonlariga tayyorlangan va ijod maktabiga kirgan. Bu yoʻlda hech qanday sehr yoʻq. Imkoniyat bir kunda eshikni taqillatmagan, u bosqichma-bosqich kengaygan. Yosh odam uchun bundan foydali misol kam: birinchi eshik uydagi javon boʻlishi ham mumkin.

Uchkoʻprikdan Margʻilongacha boʻlgan yoʻl uning uchun birinchi katta qadam edi. Keyingilari ham, ehtimol, xuddi shu tartibda keladi: kichik imkoniyat, unga jiddiy munosabat, keyin kattaroq imkoniyat.

Ertalabki kitob

Maqola orzu haqida boshlangan edi. Orzu uchun tun kifoya, mehnat uchun ertalab kerak. Uchkoʻprikdagi uy javonidan birinchi kitobni tortib olgan oʻsha bola, ehtimol, hech qanday maqsad oʻylamagan. U shunchaki oʻqishni yaxshi koʻrgan.

Bu hikoya uchun eng yaxshi yakun ham shu boʻlishi mumkin. Yuqori natijalar, sertifikat va ekran keyinroq keldi. Ularning hech biri ertalabki kitobning oʻrnini bosmaydi. Agar Guljahon yigirma yil oʻtib ham oʻsha zavq bilan kitob ochayotgan boʻlsa, qaysi sohani tanlashidan qatʼi nazar, uning shiori oʻz vaʼdasini bajargan boʻladi. Hozircha esa javon yonida yana bir sahifa kutib turibdi.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.