Ensiklopediya yozuvi
  • Fan va Taʼlim

Sarvinoz Gʻulomjonova Gʻolibjon qizi

  • Abdulla Qodiriy nomidagi ijod maktabi oʻquvchisi
  • Xalqaro olimpiadalar va biennale gʻolibi
  • Genetika (STEM) va diplomatiya yoʻnalishlari vakili

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Sarvinoz Gʻulomjonova Gʻolibjon qizi
OʻzYYE aʼzosi02.08.2026 dan
Tugʻilgan sana
09.05.2010
Tugʻilgan joyi
Namangan viloyati
Hudud
Toshkent shahri

Bobosi uchun boshlangan savol: Sarvinoz Gʻulomjonova, genetika va xato zinapoyasi

Harbiy maktabdan ijod maktabiga oʻtgan, rasm chizadi, debatlarda qatnashadi, rus tili olimpiadasi finalisti, otasi bilan marafon yuguradi. Ammo roʻyxatdagi bu nomlarning hech biri uning asosiy maqsadini tushuntirmaydi. Uni oilasidagi bir yoʻqotish tushuntiradi.

Oilada kimdir ogʻir kasallikka chalinganida, bola juda erta yoshida kattalar eshigi ortidagi suhbatlarni eshita boshlaydi. Tahlil, shifokor, navbat. Kattalar ovozini pasaytiradi. Yaxshi oilalarda ham bolaga koʻp narsa aytilmaydi. U esa soʻzlarni eslab qoladi va keyinroq nimani anglatishini bilib oladi. Baʼzan shu soʻzlardan biri butun hayotning savoliga aylanadi.

Sarvinoz Gʻulomjonova uchun bu soʻz saraton boʻlgan. Uning qadrli katta bobosi jigar saratoni sababli vafot etgan. Bu qaygʻu uning dunyoqarashidagi eng katta burilishga aylangan, uni tibbiyot va genetika haqida oʻqishga undagan.

Roʻyxatdagi medal va olimpiadalardan oldin shu voqeani aytish kerak. Aks holda, uning faoliyati tarqoq koʻrinadi: rasm, diplomatiya, rus tili, debat, marafon. Bobosi xotirasi bilan oʻqilganda esa, ular orasida boshqa bir chiziq paydo boʻladi. Uning shiori ham shu chiziqni boshqa tomondan koʻrsatadi.

Xatolar — muvaffaqiyat sari eltuvchi zinalardir!

Ilm-fan haqida gapirganda bu gap tasalli emas, oddiy tasvir boʻladi. Laboratoriyadagi olim uchun xato kundalik ish. Bir tajriba ishlamaydi, ikkinchisi natija bermaydi, oʻninchisi kutilmagan narsani koʻrsatadi. Saratonga qarshi har qanday dori ortida yillar davomida rad etilgan koʻplab molekulalar turadi. Xato bu yerda uyat emas, maʼlumotdir. Faqat bir shart bor: undan nimadir oʻrganish, xatoni yashirmaslik. Olimlikning bir yarmi ham shu.

Harbiy maktabdan keyin

Sarvinoz 2010-yil 9-mayda Namangan viloyatida tugʻilgan, hozir Toshkentning Yunusobod tumanida yashaydi. 2017–2021-yillarda Temuriylar maktabida, 2021–2023-yillarda 272-A harbiy ixtisoslashtirilgan maktabda oʻqigan. Keyin adabiyot va ijodga ishtiyoqi sababli Abdulla Qodiriy nomidagi ijod maktabiga qabul qilingan.

Bu oʻtish bir qarashda kutilmagan. Harbiy maktabda hayot jadval, buyruq, kiyim, saf bilan oʻtadi. Ijod maktabida esa eng qadrli narsa oʻzgachalik. Bir oʻsmir ikki xil dunyoni ichkaridan koʻrgan. Harbiy muhit unda iroda, intizom va masʼuliyatni kuchaytirgan. Ijod maktabi esa boshqa savol qoʻygan: shu tartib ichida oʻz fikring qayerda?

Olim uchun bu ikkala narsa kerak. Tajriba protokolida yozilgan tartibni har kuni aniq takrorlash uchun harbiycha intizom. Kutilmagan natijani payqash uchun esa ijodkor nigohi. Fanda buyuk kashfiyotlarning bir qismi aynan «bu gʻalati ekan» degan oddiy diqqatdan boshlangan.

Qalam va mikroskop

Sarvinoz 18 va 13-sonli musiqa hamda sanʼat maktablarining «Tasviriy sanʼat va tarixi» yoʻnalishini tamomlab, diplom olgan. U Zomin Foundation tashkilotining Design yoʻnalishi aʼzosi (2025–2026). FAO va Zomin Foundation hamkorligida oʻtgan «Food Security in Uzbekistan» rasmlar tanlovida kumush medal (2-oʻrin) sohibi boʻlgan. «Joy of Tashkent» VII xalqaro bolalar rasmlari biennalesida qatnashgan.

Boʻsh vaqtida u oʻqigan kitoblaridagi qahramon va manzaralarni illustratsiya qilishni yaxshi koʻradi. Rasm chizish fan bilan begona emas. Oʻtmishda anatomlar va botaniklar oʻz kuzatishlarini rasm orqali qayd etgan. Hujayra birinchi marta qoʻl bilan chizib koʻrsatilgan. Rasm chizadigan odam qaraydi, aniqrogʻi, nimani koʻrmayotganini biladi. Mikroskop ostidagi manzarani tasvirlash ham shunday koʻz talab qiladi. Bugun ham ilmiy jurnallarda murakkab jarayonni aniq tasvirlab bera oladigan odamlar qadrlanadi.

Oziq-ovqat xavfsizligi mavzusidagi rasm tanlovi ham uning qiziqishiga yaqin: bu ham biologiya, ham jamiyat masalasi. Kasallik va ovqat, atrof-muhit va inson salomatligi bir-biridan uzilmaydi.

Olimpiadalar: tillar va ularning narxi

Sarvinoz ingliz, rus va nemis tillarini oʻrganmoqda. U IRN Olympiads tashkil etgan Talent Mathematics and English Olympiad 2026 musobaqasida oltin medal, Hi-Lingua Language Competition 2025 tanlovining Essay Challenge yoʻnalishida kumush medal olgan. «Письмо победы» xalqaro rus tili tanlovida kumush medal sohibi (2025). Moskvada oʻtgan V.G. Kostomarov nomidagi XXI Xalqaro rus tili olimpiadasi finalisti va «130-летия С.А. Есенина» nominatsiyasi gʻolibi boʻlgan (2025). Ona tili fanidan milliy sertifikat sinovida B+ (97,8%) natija koʻrsatgan. B va S Academy hamda STEP Projects debat turnirlarida Best Debater sertifikatlarini olgan.

Bu natijalar orasida eng kerakli narsa, ehtimol, tillar boʻlishi mumkin. Genetikani oʻrganmoqchi boʻlgan odamga ingliz tili shart: ilmiy adabiyotning katta qismi shu tilda. Rus tili mintaqadagi koʻp ilmiy maktablarga yoʻl ochadi. Nemis tili esa Yevropa ilmiy muhitiga kirish uchun qoʻshimcha eshik boʻlishi mumkin.

Genetika fani uchun esa boshqa natija hali oldinda. Biologiya, kimyo, statistika. Roʻyxatda aniq fanlar boʻyicha natijalar kamroq koʻrinadi, biologiyadan aniq sertifikat yoʻq. Bu yerda tanqid emas, faktni aytish kerak. Bugungi genetika kompyuter bilan ham ishlaydi: katta maʼlumotlarni tahlil qilish, dasturlash. Uning keyingi bir necha yili uchun haqiqiy sinov shu yerda. Rus shoiriga bagʻishlangan nominatsiyadan DNK ketma-ketligiga oʻtish uzoq yoʻl. Biroq yoʻlni bosib oʻtgan odamlar bor.

Diplomatiya va bir parcha

Sarvinoz Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vazirligi tashkil etgan Russian World Assembly anjumanida qatnashgan (Moskva, 2025). 2026-yilda Qozondagi School Diplomacy Clubs International Youth Camp va Global Village madaniy muloqotlarida Oʻzbekiston vakili sifatida qatnashib, «The Missing Piece» loyihasining taqdimotini oʻtkazgan. ELO Olympiad 2026 musobaqasida «AI Sparkles» jamoasi tarkibida ishtirok etgan.

«The Missing Piece» — «yetishmayotgan parcha» degan nom. Bu ibora uning asosiy qiziqishiga ham kutilmagan tarzda mos tushadi. Genetik tadqiqot ham aslida yetishmayotgan parchani izlash: nima buzilgan, qayerda, nega aynan shu odamda? Bu tasodifiy oʻxshashlik, loyiha mazmuni boshqa boʻlishi mumkin. Lekin u ham xalqaro muloqot, ham fan uchun zarur koʻnikmani koʻrsatadi: murakkab gʻoyani qisqa vaqtda boshqalarga tushuntirish.

Olim oʻz ishini aniq tushuntira olmasa, unga grant ham, hamkor ham kelmaydi. Diplomatiya va debat mashqlari shu jihatdan foydali. Biroq boshqa davlat tomonidan tashkil etilgan siyosiy anjumanlarga yosh odam boshqacha koʻz bilan ham qarashi kerak: u yerda madaniy almashuv bilan birga, tashkilotchining oʻz manfaatlari ham boʻladi. Yosh delegat buni ajrata olishi muhim.

Gazetadagi maqolalar

Uning xalqaro tadbirlardagi ishtiroki «Учитель Узбекистана» va «KLASS» gazetalarida yoritilgan. Unda Sarvinozning «Русский язык сближает народы» kabi maqolalari chop etilgan. U ayni paytda oʻz tajribasini soʻz bilan tasvirlaydi. Oʻzbekistonda ikki tilda yozish foydali, chunki oʻquvchi doirasi kengayadi. Ilmiy mavzuda ham ikki tilda yoza oladigan mualliflar kerak: saraton haqida oʻzbek tilida tushunarli va toʻgʻri yozilgan matnlar hali juda kam. Kasallik haqidagi soxta maʼlumot ogʻir holatdagi oilaga zarar yetkazishi mumkin. Bu uning oldidagi yana bir foydali ish boʻla oladi va uning uchun professor unvoni shart emas.

Otasi bilan yugurish

Sarvinoz otasi bilan birga yugurish marafonlarida muntazam qatnashadi. Yugurishdan keyingi jismoniy charchoq unga ruhiy tetiklik, iroda va yangi marralar uchun kuch beradi.

Bu roʻyxatdagi eng insoniy satr. Ota va qiz. Boshlangʻich chiziqda birga turishadi, keyin har kim oʻz nafasi bilan yuguradi, biri ikkinchisini kutishi ham mumkin. Marafonda boshqa sport turlariga xos raqib yoʻq, deyarli hammaning asosiy raqibi oʻzi. Bu Sarvinozning chaqirigʻiga ham oʻxshaydi: «Boshqalardan emas, bugun kechagi oʻzingizdan yaxshiroq boʻlishga uruning! Qatʼiyatli boʻling, vaqtni boy bermang, imkoniyatlarni kutmasdan, ularni oʻzingiz yarating!»

Ilm yoʻli ham marafonga oʻxshaydi. Saraton tadqiqotchilari oʻz ishining natijasini koʻp yillar oʻtib koʻradi, baʼzan koʻrmaydi ham. Bunday ishga yuz metrlik yugurish kuchi bilan kirib boʻlmaydi. Sarvinoz liderlikni boshqalarni ilhomlantira olish, masʼuliyatni zimmaga olish va oʻrganishdan toʻxtamaslik deb biladi.

Yechim topish: reja

Sarvinozning maqsadi dunyoning yetakchi universitetlarida tahsil olib, genetika sohasida saraton va boshqa ogʻir xastaliklarga yechim izlash, atrof-muhit muammolariga ilmiy javob berish hamda Oʻzbekiston yoshlari uchun xalqaro taʼlim va ilm-fan sohasida yangi imkoniyatlar yaratishdir. Bular hali bajarilmagan rejalar va ular yillar talab qiladi.

Bu oʻrinda halol boʻlish kerak. «Saratonga davo topish» degan maqsad oʻzi aniq emas, chunki saraton bitta kasallik emas. Yuzlab turli kasalliklar bir nom bilan ataladi. Jigar saratoni ham oʻz sabablariga ega. Biror olim hammasini tugata olmaydi. Koʻpchilik olimlar butun umrini bir oqsil yoki bir mexanizmni oʻrganishga bagʻishlaydi. Lekin bu qiyinlikni bilish maqsadni kichraytirmaydi. Bilmagan odam oʻn yetti yoshida charchab qoladi, bilgan esa kichik savollar orqali davom etadi. Genetika yoʻlini boshlagan odam bir kun kelib shu farqni oʻzi tushunadi.

Ikki oʻlchov

Sarvinoz yoshlarni boshqalar bilan emas, kechagi oʻzi bilan bellashishga chaqiradi. Olimpiada medallari bir oʻlchov, oʻz savoliga yaqinlashish esa ikkinchi oʻlchov. Medalni hakam beradi va uni roʻyxatga yozish oson. Ikkinchisini esa hech kim taqdirlamaydi: bugun genetika haqida kechagidan koʻproq narsa tushundimmi? Yosh odam uchun birinchisi koʻproq quvonch keltiradi. Keyingi yillarda esa ikkinchisi muhimroq boʻladi, chunki laboratoriyada oylar davomida hech qanday medal berilmaydi.

Yetmagan bir zina

Maqola bir uyda eshitilgan kasallik nomi bilan boshlangan edi. Sarvinozning hech qanday ilmiy kashfiyoti yoʻq, u hali maktabda. Uning bobosiga hech qanday tadqiqot qaytib yordam bera olmaydi. Buni u, albatta, tushunadi. Unda nega shu yoʻlga kiradi? Ehtimol, chunki qaygʻuning boshqa bir yoʻli ham bor: savol berish.

Xato zinalar haqidagi shior ham shu joyda boshqacha maʼno oladi. Ilm yoʻlida juda koʻp zina boʻladi. Ularning koʻpida qoqilasan. Hech kim bu zinapoyaning oxirini koʻrmagan. Lekin boshqa bir uyda, boshqa bola bir kuni kasallik nomini eshitganda, shifokorning qoʻlida boshqacha javob boʻlishi uchun kimdir shu zinalardan koʻtarilishi kerak. Yunusoboddagi oʻquvchi birinchi zinani qoʻygan.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.