- Tugʻilgan sana va joy: 2008-yil 19-aprel, Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumani
- Taʼlim: Qarshi davlat universiteti
- Yoʻnalishi: filolog, yosh kitobxon
- Tillar: ingliz tili B2, rus tili B1, arab va fransuz tillari A1
- Mutolaa: oʻzbek va jahon adabiyotidan 70 dan ortiq kitob
Baʼzi odamlar oʻzini lavozim yoki unvon bilan tanishtiradi. Nurmamatova Sabrina Jamshid qizi esa ikki oddiy, ammo maʼnoli soʻzni tanlaydi: filolog va yosh kitobxon. Bu ikki soʻz uning butun hikoyasining kalitidir. Biri soʻzni ilm sifatida oʻrganishni, ikkinchisi esa uni har kuni oʻqib, his qilib yashashni bildiradi.
Sabrinaning yutuqlari roʻyxati uzun. Unda til sertifikatlari, xalqaro va mahalliy loyihalardan olingan oʻnlab sertifikatlar, kitobxonlik tashabbuslari va volontyorlik tashkilotlari bor. Ammo bu roʻyxatni varaqlagan kishi bir narsani sezadi: ularning hech biri tasodifiy emas. Har bir natija oldingisiga ulanadi, har bir yangi qadam bir kun avval boshlangan ishni davom ettiradi.
Uning shiori ham shu haqda. Sabrina yangi kunni imkoniyat deb biladi va undan unumli foydalanishga chaqiradi. Chunki bugungi harakat ertangi yutuqqa aylanadi. Bu maqola ana shu fikrning hayotdagi ifodasi haqida: kitob sahifalaridan til darslarigacha, sertifikatlardan ezgu ishlargacha.
Qarshi tumanidan boshlangan sahifa
Sabrina 2008-yil 19-aprelda Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumanida tugʻilgan. U bugun ham shu hudud bilan bogʻliq: hayot yoʻli Qashqadaryoda boshlangan, taʼlim yoʻli esa viloyatning yirik oliy dargohi — Qarshi davlat universitetiga olib kelgan.
Odam qayerda tugʻilgani uning taqdirini belgilamaydi, lekin unga birinchi manzilni beradi. Sabrinaning hikoyasida bu manzil keyinchalik keng dunyoga ochiladigan eshik vazifasini oʻtaydi. Qarshi tumanida boshlangan yoʻl kitoblar orqali jahon adabiyotiga, tillar orqali boshqa xalqlar madaniyatiga, volontyorlik orqali esa jamiyat hayotiga tutashadi.
Shu maʼnoda uning tarjimai holi chegaralar haqida emas, ularni kengaytirish haqida. Bir hududda yashab ham olamni oʻrganish mumkin. Buning uchun kitob, til va qiziquvchanlik kifoya. Sabrina aynan shu uchta vositani oʻziga hamroh qilgan.
Filologiya: soʻzni sevish va uni anglash
Filolog boʻlish — soʻz bilan ishlash demakdir. Bu kasb tilning tuzilishini, adabiyotning ichki olamini, matnning maʼno qatlamlarini oʻrganishni talab qiladi. Sabrina oʻzini filolog deb tanishtirar ekan, soʻzga shunchaki muloqot vositasi sifatida emas, oʻrganiladigan va qadrlanadigan boylik sifatida qarashini koʻrsatadi.
Uning taʼlim yoʻli Qarshi davlat universiteti bilan bogʻlangan. Universitet auditoriyasi yosh filolog uchun nazariya maydoni boʻlsa, mutolaa stoli uning amaliyot maydonidir. Kitob oʻqigan sari til haqidagi bilim jonlanadi, til qonuniyatlarini oʻrgangan sari esa kitobning qadri ortadi. Sabrinaning hikoyasida bu ikki jarayon bir-birini toʻldirib boradi.
Filologiya ona tilini chuqur bilishdan boshlanadi. Sabrinaning ona tili fanidan B darajadagi sertifikati shu poydevorning hujjatli belgisidir. Tarix fanidan C darajadagi sertifikati esa uning qiziqishlari faqat til bilan cheklanmasligini koʻrsatadi. Adabiyot va tarix doim yonma-yon yuradi: har bir asar oʻz davrining koʻzgusi, har bir davr esa oʻz adabiyotida aks etadi.
Yetmishdan ortiq kitob: mutolaa maktabi
Sabrina oʻzbek va jahon adabiyotiga oid 70 dan ortiq kitobni mutolaa qilgan. Bu raqam ortida yuzlab soatlik diqqat, minglab sahifa va son-sanoqsiz fikr turadi. Har bir kitob oʻquvchiga yangi qahramon, yangi savol va yangi nuqtai nazar beradi. Yetmishdan ortiq kitob esa yetmishdan ortiq olamga qilingan sayohat demakdir.
Oʻzbek adabiyoti Sabrinaga oʻz xalqining tafakkurini, qadriyatlarini va tilining nafosatini ochib bersa, jahon adabiyoti uni boshqa madaniyatlar bilan tanishtiradi. Ikkisini birga oʻqish insonda muhim koʻnikmani shakllantiradi: oʻzinikini qadrlagan holda oʻzgalarnikini tushunish. Filolog uchun bu koʻnikma ayniqsa qimmatli.
Kitobxonlik Sabrina uchun yolgʻiz mashgʻulot boʻlib qolmagan. U kitobxonlikka bagʻishlangan loyihalarda ishtirok etgan va ulardan sertifikatlar olgan. Ular orasida «Kitobxon» va «Varaq» loyihalari bor. «Mutolaa» loyihasidan esa 10 ga yaqin sertifikat qoʻlga kiritgan.
«Varaq» nomi Sabrinaning hikoyasi uchun alohida ramziy maʼnoga ega. Kitobning har bir varagʻi yangi fikr, har bir yangi kun esa hayotning yangi varagʻidir. U shiorida yangi kunni imkoniyat deb ataydi. Kitobxon uchun bu juda tanish tuygʻu: varaqni ochganda nima kutayotganini bilmaysiz, lekin u albatta biror narsa beradi.
Mutolaa loyihalaridagi ishtirok yana bir jihatni ochadi. Kitob oʻqish ichki, shaxsiy jarayon boʻlsa-da, u jamoaviy harakatga ham aylanishi mumkin. Bunday loyihalar oʻqiganini boshqalar bilan boʻlishishni, fikrlashishni va oʻzini sinashni oʻrgatadi. Sabrina uchun kitob shu tariqa jamiyat bilan muloqot koʻprigiga aylangan.
Besh til — besh eshik
Kitob insonni boshqa dunyolarga olib borsa, til u dunyolarning eshigini ochadi. Sabrina bu eshiklarni birin-ketin ochishga harakat qilmoqda. Uning til borasidagi natijalari bilim yoʻlining eng yorqin sahifalaridan biri.
U ingliz tilidan B2 darajadagi sertifikatga ega. Bu daraja ingliz tilida erkin muloqot qilish, murakkab matnlarni tushunish va oʻz fikrini ravon ifodalash imkonini beradi. Bugun ilm-fan, xalqaro loyihalar va zamonaviy adabiyotning katta qismi ingliz tilida ekanini hisobga olsak, bu natija yosh filolog uchun keng imkoniyatlar ochadi.
Sabrinaning til yoʻlida «Ibrat akademiyasi» alohida oʻrin tutadi. U shu yerdan bir nechta til boʻyicha sertifikat olgan: ingliz tilidan B2, rus tilidan B1, arab va fransuz tillaridan A1 darajasida. Ona tili bilan birga hisoblaganda, Sabrina beshta til bilan tanish boʻlgan, ulardan uchtasida esa sezilarli natijaga erishgan yosh.
Bu tillarning har biri oʻziga xos olam. Rus tili mintaqadagi keng muloqot va boy adabiy meros bilan bogʻlaydi. Arab tili qadimiy yozma madaniyat va mumtoz manbalarga yoʻl ochadi. Fransuz tili jahon adabiyotining muhim maktablaridan biriga olib boradi. Filolog uchun har bir yangi til faqat soʻzlar toʻplami emas, balki yangi tafakkur tarzi va oʻqiladigan yangi kitoblar javonidir.
Arab va fransuz tillaridagi A1 darajasi boshlangʻich bosqichdir. Lekin aynan boshlangʻich bosqichlar Sabrinaning shiorini eng yaxshi tasdiqlaydi. Har bir til bir kun birinchi soʻzdan boshlanadi. Shu kun boy berilmasa, ertaga keyingi daraja keladi. Ingliz tilidagi B2 ham qachondir xuddi shunday birinchi qadamdan boshlangan.
Ikki qanot: kitob va til
Sabrinaning hikoyasida kitobxonlik va til oʻrganish alohida-alohida yoʻnalish emas. Ular bir qushning ikki qanotiga oʻxshaydi: biri boʻlmasa, ikkinchisi uzoqqa olib uchmaydi. Kitob tilni boyitadi, til esa yangi kitoblarga yoʻl ochadi.
Jahon adabiyotini oʻqigan har bir kitobxon bir kun oʻziga savol beradi: bu asar asl tilida qanday yangraydi? Tarjima asarning mazmunini yetkazadi, ammo uning ohangi, soʻz oʻyinlari va muallifning oʻziga xos uslubi koʻpincha asl tilda toʻliq seziladi. Bir necha tilni oʻrganayotgan filolog uchun bu savol amaliy ahamiyatga ega. Ingliz tilidagi B2 darajasi unga koʻplab asarlarni asl nusxada oʻqish imkonini beradi.
Teskari bogʻlanish ham bor. Ona tilida koʻp oʻqigan odam yangi tilni oʻrganganda matnni tushunish, uning tuzilishini anglash va fikrni tartibli ifodalashda ustunlikka ega boʻladi. Yetmishdan ortiq kitob Sabrinaga shunday poydevor bergan. Uning ona tili boʻyicha sertifikati ham shu mutolaa madaniyati bilan hamohang.
Filologiya aynan shu ikki qanotni birlashtiradigan fan. U tilni ham, adabiyotni ham oʻrganadi, ularni bir-biridan ajratmaydi. Sabrina kitoblar va tillar orasidagi koʻprikni oʻz tajribasida qurmoqda. Bu koʻprik uni bir paytning oʻzida kitobxon, til oʻrganuvchi va yosh tadqiqotchi sifatida shakllantiradi.
Sertifikatlar soni ortidagi odat
Sabrinaning yutuqlari orasida raqamlar koʻp. U 20 dan ortiq xalqaro sertifikat va «Qizlar akademiyasi»dan 30 dan ortiq sertifikat olgan. Bunga til va mutolaa loyihalaridan olingan sertifikatlar ham qoʻshiladi. Umumiy hisobda bu oʻnlab tadbir, kurs va loyihada ishtirok etilganini anglatadi.
Ammo bu raqamlarning asl qiymati ularning koʻpligida emas. Har bir sertifikat ortida maʼlum vaqt, diqqat va mehnat turadi. Kimdir bitta kursni tugatish uchun kuch topa olmaydi. Sabrina esa yangi bilim olish imkoniyatini qayta-qayta tanlagan. Bu tasodif emas, balki shakllangan odatdir.
«Qizlar akademiyasi»dagi oʻttizdan ortiq sertifikat alohida eʼtiborga loyiq. Bunday dasturlar yosh qizlarni bilim olishga, oʻzini rivojlantirishga va jamiyatda faol boʻlishga undaydi. Sabrina bu imkoniyatlardan muntazam foydalangan. Natijada uning bilim yoʻli bitta fan doirasidan chiqib, shaxsiy rivojlanishning turli yoʻnalishlarini qamrab olgan.
Xalqaro sertifikatlar esa uning qiziqishlari mamlakat chegarasidan tashqariga ham chiqishini koʻrsatadi. Bugungi yoshlar uchun dunyo bilan aloqa koʻpincha bir bosishlik masofada. Lekin bu imkoniyatdan foydalanish uchun til, qiziqish va izchillik kerak. Sabrinada bu uchalasi bor.
Ezgulik safida: volontyor va faol yosh
Bilim faqat oʻzi uchun toʻplansa, yarim yoʻlda qoladi. Sabrinaning hikoyasida bilim bilan birga xizmat ham bor. U bir nechta volontyorlik va yoshlar tashkilotlari safida faoliyat yuritadi.
Sabrina «Ezgu uz» volontyori. Nomining oʻzi bu faoliyatning mazmunini aytib turibdi: ezgulik. Volontyorlik odamdan vaqtini, kuchini va eʼtiborini boshqalar uchun sarflashni talab qiladi. Kitoblardan olingan saboqlar aynan shunday amaliy ishda oʻz sinovidan oʻtadi.
U, shuningdek, Oʻzbekiston yoshlar diplomatiya markazi volontyori. Diplomatiya muloqot sanʼatidir: tinglash, tushunish, fikrni hurmat bilan ifodalash. Bir necha tilni oʻrgangan, turli madaniyatlar adabiyotini oʻqigan yosh uchun bu yoʻnalish tabiiy davom kabi koʻrinadi. Til bilimi bu yerda faqat sertifikat boʻlib qolmay, odamlarni bir-biriga yaqinlashtiradigan vositaga aylanadi.
Sabrina Yoshlar front ofisi aʼzosi hamdir. Bu faollik uning yoshlar hayotiga befarq emasligini, tengdoshlari bilan birga ishlashga tayyorligini koʻrsatadi. U, shuningdek, Oʻzbekiston lider yoshlar ensiklopediyasi aʼzosi ekanini ham qayd etadi.
Volontyorlik va jamoat faoliyati Sabrinaning shiori bilan uzviy bogʻliq. Yangi kun faqat shaxsiy rivojlanish uchun emas, kimgadir yordam berish uchun ham imkoniyatdir. Bugun qilingan kichik yaxshilik ertaga kimningdir hayotida katta oʻzgarishga sabab boʻlishi mumkin.
Kitobdan hayotga: bilimni ulashish
Sabrinaning faoliyatiga yaxlit nazar tashlasak, bir qonuniyat koʻzga tashlanadi. U oʻrgangan narsasini oʻzida saqlab qolmaydi. Kitobxonlik loyihalarida qatnashadi, volontyorlik qiladi, yoshlar tashkilotlarida faol boʻladi. Bilim uning uchun yigʻib qoʻyiladigan boylik emas, ishlatiladigan va ulashiladigan kuchdir.
Kitoblar insonga hamdardlikni oʻrgatadi. Boshqa qahramonning taqdirini oʻqigan kitobxon oʻzgalar dardini tushunishga yaqinlashadi. Volontyorlikda esa bu tushuncha amalga aylanadi. «Ezgu uz» safidagi ishtirok kitob sahifalarida uchragan ezgulik gʻoyalarining hayotdagi davomi sifatida qabul qilinishi mumkin.
Til bilimi ham shunday. Yoshlar diplomatiyasiga oid faoliyatda u odamlarni bir-biriga yaqinlashtiradigan vositaga aylanadi. Turli tillarda soʻzlasha olish, boshqa madaniyat vakilini tushunish va oʻz fikrini hurmat bilan bildirish — diplomatiyaning asosiy koʻnikmalari. Sabrina bu koʻnikmalarni ham auditoriyada, ham volontyorlik maydonida rivojlantirib boradi.
Shu tariqa uning hikoyasidagi barcha yoʻnalishlar bir nuqtada tutashadi. Kitob oʻqish, til oʻrganish, sertifikatlar va jamoat ishi — bularning barchasi bir maqsadga xizmat qiladi: bugungi kunni mazmunli oʻtkazish va undan oʻzgalarga ham foyda keltirish.
Kun, imkoniyat va harakat
Sabrinaning hayotiy tamoyili qisqa, ammo chuqur:
«Har bir yangi kun — yangi imkoniyat. Undan unumli foydalaning, chunki bugungi harakatingiz ertangi yutugʻingizdir.»
Bu jumlada uchta muhim tushuncha bor: kun, imkoniyat va harakat. Kun hammaga bir xil beriladi. Imkoniyat esa uni koʻra olgan odamga ochiladi. Harakat esa imkoniyatni natijaga aylantiradi. Sabrinaning tarjimai holi shu uch bosqichning amaldagi ifodasidir.
Yetmishdan ortiq kitob bir kunda oʻqilmaydi. Har biri maʼlum bir kunda ochilgan va varaqlangan. B2 darajadagi til bilimi ham bir kechada paydo boʻlmaydi: u har kungi mashgʻulotlar yigʻindisidir. Oʻnlab sertifikatlar ortida ham oʻnlab kun turadi. Ularning har birida Sabrina «bugun nimani oʻrganaman?» degan savolga oʻz javobini bergan.
Shiorning ikkinchi qismi alohida eʼtiborga loyiq: «bugungi harakatingiz ertangi yutugʻingizdir». Bu fikr yutuqni omad yoki tasodifga emas, mehnat va izchillikka bogʻlaydi. Ertangi natija bugungi qaror bilan boshlanadi. Bu masʼuliyatni ham anglatadi: imkoniyatdan foydalanmagan kun qaytib kelmaydi.
Sabrina bu soʻzlarni boshqalarga ham qaratadi: «foydalaning» deb murojaat qiladi. Demak, uning shiori faqat shaxsiy qoida emas, tengdoshlariga chaqiriq hamdir. Oʻzi bosib oʻtgan yoʻlni misol qilib, u boshqalarni ham har bir kunni qadrlashga undaydi.
Ochiq qolgan varaqlar
Sabrina Nurmamatovaning hikoyasi hali boshlanish nuqtasida. U Qashqadaryodan boshlangan yoʻlini Qarshi davlat universitetida davom ettirmoqda. Filologiya, kitobxonlik, tillar va volontyorlik — bu yoʻlning asosiy yoʻnalishlari. Ularning har biri boshqasini boyitadi: kitob tilni chiqaradi, til yangi kitoblarga yoʻl ochadi, ikkisi birgalikda esa odamlar bilan muloqot va ezgu ishlarga xizmat qiladi.
Uning yutuqlari bir kunda qoʻlga kiritilmagan. Ular kunma-kun, varaqma-varaq yigʻilgan. Shuning uchun Sabrinaning eng katta yutugʻi ehtimol biror alohida sertifikat emas, balki har bir kunni imkoniyat deb koʻrish odatidir. Bu odat uni bugungi natijalarga olib keldi va ertangi marralarga ham yetaklaydi.
Kitobxon yaxshi biladi: eng qiziq sahifalar koʻpincha oldinda boʻladi. Sabrinaning hayot kitobida ham ochilishini kutayotgan varaqlar koʻp. Har bir yangi kun ulardan birini ochadi. Sabrina esa oʻz shioriga sodiq qolib, bu varaqlarni mazmunli harakat bilan toʻldirishga tayyor.
