Ensiklopediya yozuvi
  • Fan va Taʼlim

Shavkatova Sokinabonu Shozamon qizi

  • Qarshi davlat universiteti talabasi
  • Oltin medal sohibasi
  • Xalqaro va milliy sertifikatlar sohibasi

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Shavkatova Sokinabonu Shozamon qizi
OʻzYYE aʼzosi31.10.2026 dan
Tugʻilgan sana
23.10.2008
Tugʻilgan joyi
Qashqadaryo viloyati, Nishon tumani
Hudud
Qashqadaryo

Yangi kun degan imkoniyat: Sokinabonu Shavkatovaning til, insho va xizmat yoʻli

Nishonda tugʻilgan, maktabni oltin medal bilan tamomlagan, bugun Qarshida ingliz tili yoʻnalishida oʻqiyotgan yosh filolog uchun kun taqvimdagi sana emas — oʻz ustida ishlash uchun berilgan navbatdagi fursatdir.

Odamlar kunni har xil oʻlchaydi. Kimdir uni soat bilan sanaydi, kimdir bajarilgan ish bilan, kimdir esa ertaga qoldirilgan yumushlar bilan. Sokinabonu Shavkatovaning oʻlchovi boshqacha: u kunni imkoniyat deb ataydi. Bu soʻz uning hayotiy shiorining oʻzagida turadi va shu maqolaning ham ipi boʻlib xizmat qiladi.

Har bir yangi kun — oʻzingni rivojlantirish, orzularingga yaqinlashish va hayotingni yanada goʻzal qilish uchun yangi imkoniyat.

Bu gapni yosh odam aytganda, birinchi eshitishda chiroyli nasihatdek tuyulishi mumkin. Chiroyli gap esa koʻp. Lekin shior bilan odamning qilgan ishi yonma-yon qoʻyilsa, uning qiymati oydinlashadi. Sokinabonu 2008-yil 23-oktyabrda tugʻilgan. Yoshi hali katta emas, ammo u bosib oʻtgan qisqa yoʻlning har bir bekatida shu «imkoniyat» soʻzining aniq izi bor: oltin medal, til sertifikatlari, insho tanlovlari, volontyorlik, oʻqilgan kitoblar.

Shiorda uch narsa sanalgan: oʻzini rivojlantirish, orzuga yaqinlashish, hayotni goʻzal qilish. Tartibi ham bejiz emasdek. Avval odam oʻzini quradi, keyin orzusiga yaqinlashadi, shundan soʻng atrofidagi hayot ham chiroy ochadi. Sokinabonuning yoʻlini ham aynan shu tartibda oʻqish mumkin.

Nishondan boshlangan yoʻl

Uning tugʻilgan joyi — Qashqadaryo viloyatining Nishon tumani. Hozir ham shu viloyatda yashaydi va shu viloyatda oʻqiydi. Bu tafsilot birinchi qarashda oddiy tarjimayi hol satri, ammo oʻziga xos maʼnoga ham ega. Xalqaro sertifikat olish, respublika miqyosidagi tashabbuslarga qoʻshilish uchun kishi albatta poytaxtda yashashi shart emasligini shunday yoʻllar koʻrsatib turadi.

Maktab yillarining yakuni oltin medal bilan muhrlangan. Oltin medal bir imtihonning emas, uzoq davom etgan bir xil intizomning belgisi. Unda bir fandan yaxshi, boshqasidan oʻrtacha oʻqib qutulib boʻlmaydi: oʻquvchi turli fanlarga barobar eʼtibor berishi kerak boʻladi. Shu sababli bu mukofot ayrim iqtidordan koʻra koʻproq sabr va muntazamlik haqida gapiradi.

Sokinabonu keyinchalik filologiyani tanlagan boʻlsa-da, uning sertifikatlari roʻyxatida tarix ham bor. Bu qiziqishlar bir-biriga zid emas. Til ham, tarix ham insonni oʻzidan oldin yashaganlar bilan gaplashtiradi: biri soʻz orqali, ikkinchisi voqea orqali.

Uch fan, uch sertifikat

Uning akademik natijalari aniq raqam va harflar bilan ifodalangan. Ingliz tilidan CEFR tizimi boʻyicha B2 darajasi. Ona tili fanidan B+ darajali Milliy sertifikat. Tarix fanidan B darajali Milliy sertifikat.

Bu harflar begona koʻzga quruq koʻrinishi mumkin, shu sababli ularning tagidagi maʼnoni aytib oʻtish kerak. Yevropa tillar tizimida B2 oʻrganuvchining mustaqil bosqichi hisoblanadi: bu darajadagi odam tilni darslikdagi namunalar doirasida emas, murakkabroq matnlarni tushunish va oʻz fikrini asoslab bayon qilish uchun ishlata boshlaydi. Boshqacha aytganda, til mashq boʻlishdan toʻxtab, vositaga aylanadi.

Ona tili sertifikati esa Sokinabonuning yoʻlida alohida oʻrin tutadi. Xorijiy tilni oʻrganayotgan yoshlar orasida ona tilini ikkinchi oʻringa surib qoʻyish holatlari kam emas. Uning natijalari boshqa yoʻlni koʻrsatadi: ikki til bir-birini siqib chiqarmaydi, aksincha, biri ikkinchisini tushunishga yordam beradi. Tilshunoslik bilan shugʻullanadigan har qanday kishi buni yaxshi biladi — oʻz tilining qurilishini anglagan odam begona tilning qurilishini ham tezroq koʻradi.

Bugun Sokinabonu Qarshi davlat universitetining Filologiya va tillarni oʻqitish: ingliz tili yoʻnalishida birinchi kursda oʻqiyapti. Tanlovning nomida ikki soʻz diqqatni tortadi: «filologiya» va «oʻqitish». Birinchisi tilni oʻrganishni, ikkinchisi uni boshqaga oʻrgatishni bildiradi. Oʻzi bilgan bilan cheklanmaslik, bilganini boshqaga ham yetkazish gʻoyasi Sokinabonuning keyingi faoliyatida ham qayta-qayta uchraydi.

Sertifikatlar devori emas, oʻrganish odati

Tarjimayi holida yana ikki raqam bor: 30 dan ortiq xalqaro sertifikat va «Qizlar akademiyasi» tomonidan berilgan 40 dan ortiq maxsus sertifikat. Bu raqamlarni qanday oʻqish kerak?

Sertifikatning oʻzi bilim emas, albatta. Uni devorga osib qoʻyish mumkin, ammo uning qadri devorda emas. Lekin bunday sertifikatlar soni boshqa bir narsani — odatni koʻrsatadi. Kishi bitta kursni tugatib toʻxtab qolmasa, yangisini izlasa, oʻrganishni bir martalik yutuq emas, doimiy mashgʻulot deb bilgan boʻladi. Sokinabonuning shiori aytadigan «yangi imkoniyat» aynan shu odatda amaliy shaklga kiradi.

Oʻqigan kitoblar ham shu qatorda turadi. U 50 dan ortiq kitobni mutolaa qilgan faol kitobxon sifatida tilga olinadi. Kitoblar sanogʻi ham, sertifikatlar sanogʻi ham aslida bir xil savolga javob beradi: bu odam boʻsh vaqtida nima qiladi? Boʻsh vaqt insonning chinakam qiziqishini ochib beradigan eng halol koʻzgu.

Insho: fikrni oʻz nomi bilan aytish

Sokinabonuning eng yorqin ijodiy yutuqlari insho janri bilan bogʻliq. Eng yaxshi insholar tanlovining tuman bosqichlarida u oliy oʻrinlarni egallagan. Viloyat bosqichida esa «Eng teran fikrlar sohibi» nominatsiyasi gʻolibasi boʻlgan.

Nominatsiyaning nomi eʼtiborga loyiq. Unda chiroyli yozish, toʻgʻri yozish yoki koʻp yozish haqida gap yoʻq. Unda fikr haqida gap bor. Insho oʻzi shunday janr: ichida yashirinadigan joy boʻlmaydi. Tayyor iboralar bilan sahifani toʻldirish mumkin, ammo oʻquvchi bir-ikki jumladan keyin yozuvchida aytadigan gapi bor-yoʻqligini sezib qoladi.

Shu nuqtada filologik taʼlim bilan inshonavislik bir-biriga ulanadi. Insho yozgan odam soʻzni tanlashga majbur boʻladi: nega aynan shu soʻz, nega aynan shu tartib? Bu savollar tilni oʻrganishning eng chuqur shakli. Ingliz tilini ham, ona tilini ham oʻrganayotgan kishi uchun bunday mashq ikki tomonlama foyda beradi.

Sokinabonuning qiziqishlari orasida adabiyot alohida qayd etilgan. Oʻqilgan kitoblar va insho tanlovlaridagi natijalar bir zanjirning ikki halqasidir: oʻqish yozishga ozuqa beradi, yozish esa oʻqilgan narsani qayta oʻylashga majbur qiladi.

Oʻzidan tashqariga chiqish

Akademik yutuqlar odamni oʻz xonasiga qamab qoʻyishi ham mumkin. Sokinabonuda bunday boʻlmagan. U «Ezgu.uz» platformasi va Oʻzbekiston Yoshlar Diplomatiya markazining volontyori. Asosiy yoʻnalishlari sanalganda fan, taʼlim, filologiya va xorijiy tillar qatorida ijtimoiy volontyorlik ham alohida koʻrsatilgan.

Volontyorlik haqida gapirganda, koʻpincha uning savob tomoni tilga olinadi. Bu toʻgʻri, ammo uning yana bir jihati bor: u yosh odamni oʻzi tanlamagan odamlar va oʻzi kutmagan vaziyatlar bilan yuzma-yuz qiladi. Sinfxonada toʻgʻri javob bitta boʻladi. Hayotda esa toʻgʻri javobni birga izlashga toʻgʻri keladi.

Diplomatiya markazi nomi bilan ingliz tili yoʻnalishi orasida ham tabiiy bir aloqa koʻzga tashlanadi. Diplomatiya — tillar uchrashadigan joy. Xorijiy tilni oʻrganayotgan talaba uchun bu soha oʻz bilimini kitobdan chiqarib, muloqotda sinab koʻrish imkonini anglatadi. Shu maʼnoda Sokinabonuning volontyorligi oʻqishidan ajralgan alohida mashgʻulot emas, oʻsha oʻqishning davomi kabi koʻrinadi.

U «Yetakchilar» ensiklopediyasi aʼzosi hamdir. Bu aʼzolik uning yoʻlini jamoatchilikka koʻrsatadi, lekin yoʻlning mazmuni undan oldin allaqachon shakllangan edi.

Mehnatning eshitilgan ovozi

Bu yutuqlar Sokinabonuning oʻz doirasida qolib ketmagan. Erishganlari eʼtirof sifatida Qashqadaryo teleradiosining «Fayzli kun» koʻrsatuvida yoritilgan va u koʻrsatuvda ishtirok etgan.

Koʻrsatuv nomidagi «kun» soʻzi tasodifan boʻlsa-da, shu maqolaning asosiy mavzusiga juda mos tushadi. Uning shiori ham kun haqida edi. Viloyat teleradiosiga chiqish katta shuhrat emas, ammo u muhim bir narsani qiladi: boshqa yoshlarga shu yerning oʻzida, shu viloyatda ham shunday yoʻl mumkinligini koʻrsatadi. Tumandan chiqqan oʻquvchi uchun oʻz viloyatidagi namuna baʼzan uzoqdagi mashhur ismlardan koʻra kuchliroq taʼsir qiladi. Chunki u «men ham qila olaman» degan gapni osonroq aytishga imkon beradi.

Reja: bir odamdan minglab yoshlarga

Sokinabonuning kelajak haqidagi rejasi hali amalga oshgan ish emas, u oldinda turgan maqsad. Buni shunday aytish muhim. Uning maqsadi — yetuk mutaxassis boʻlib yetishish, yurtdagi minglab yoshlarni ilm-fanga chorlash va ularga mavjud imkoniyatlardan toʻgʻri foydalanish yoʻllarini koʻrsatish. Xalqaro maydonlarga chiqib, Vatan sharafini munosib himoya qiladigan yetakchi boʻlishni ham orzu qiladi.

Bu rejada eʼtiborli bir soʻz bor: «imkoniyatlar». Shiordagi soʻz shu yerda yana qaytib keladi, faqat endi u boshqa odamlarga qaratilgan. Avval u kunni oʻzi uchun imkoniyat deb bilgan edi. Endi esa boshqalarga ham imkoniyatni koʻrishni va undan foydalanishni oʻrgatmoqchi. Odatda yetuklik aynan shu burilishda boshlanadi: odam olgan narsasini sanashdan toʻxtab, bera oladigan narsasini oʻylay boshlaydi.

Tanlagan taʼlim yoʻnalishi ham shu niyatga xizmat qiladi. Tillarni oʻqitish yoʻnalishida oʻqigan mutaxassis oʻz ishining tabiatiga koʻra boshqalarning eshigini ochadi: xorijiy tilni bilgan yosh odam uchun yangi kitoblar, yangi kurslar, yangi tanlovlar koʻrinadi. Birinchi kurs talabasining rejasi uzoq yoʻlning boshlanishi xolos, ammo yoʻnalish aniq.

Filologiya nima uchun bugun ham kerak?

Filologiyani tanlagan yoshlarga koʻpincha bir savol beriladi: tarjimonlar va dasturlar borligida bu kasb kimga kerak? Savol bejiz emas, ammo unda bir xato bor. Til faqat axborot tashimaydi. Unda ohang, muomala, odob, tarix, odamning oʻzi haqidagi tasavvuri ham yashaydi. Soʻzning shu qatlamlarini faqat matnni uzoq oʻqigan va uni oʻylagan kishi seza oladi.

Sokinabonuning insho yozishdagi yutuqlari, adabiyotga qiziqishi va ingliz tili yoʻnalishini tanlashi shu sababli bir-biriga ulanadi. Ikki til bilan ishlaydigan filolog uchun tarjima lugʻat ishi emas, ikki madaniyat oʻrtasidagi muzokara. Boshqa tomondan, tillarni oʻqitish yoʻnalishi uni shu bilimni boshqalarga yetkazishga ham tayyorlaydi.

Uning taʼlim yoʻlidagi birinchi kurs hali poydevor bosqichi. Ammo boshlangʻich natijalarning yoʻnalishi aniq: til uning uchun sinovdan oʻtish vositasi emas, jiddiy mashgʻulot boʻlib qolmoqda.

Yana bir kun, yana bir sahifa

Sokinabonu Shavkatova haqidagi hikoyaning oxirgi nuqtasini qoʻyish hali erta. U birinchi kursda oʻqiydi va eng muhim tanlovlari hali oldinda. Oltin medal bilan boshlangan sahifalar, insho tanlovlarida aytilgan fikrlar, volontyorlikda orttirilgan tajriba — bularning barchasi hali davom etayotgan matnning dastlabki boblaridir.

Lekin uning shiorini maqola boshidagidan boshqacharoq oʻqish uchun yetarli dalil bor. Endi «har bir yangi kun» degan soʻzlar umumiy gap boʻlib eshitilmaydi. Ular orqasida koʻp marta takrorlangan ish turadi: yana bir kurs, yana bir kitob, yana bir insho, yana bir xayrli yumush.

Kattalar yoshlarga koʻpincha vaqt qadrini tushuntirishga urinadi. Ayrim yoshlar esa buni soʻz bilan emas, kun tartibi bilan isbotlaydi. Sokinabonu ana shu ikkinchi yoʻlni tanlagan. Ertalab uygʻonadigan har bir kishi oldida bir xil savol turadi: bugungi kun nimaga sarflanadi? Uning javobi hozircha aniq.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.