Ensiklopediya yozuvi
  • Xalqaro iqtisodiyot va boshqaruv

Malika Narkulova Abdullo qizi

  • Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti talabasi
  • IELTS 7.5, CEFR C1 va Matematika A+ sohibasi
  • Maktab oltin medali sohibasi
  • "Umid yogʻdusi" loyihasi hammuassisi

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Malika Narkulova Abdullo qizi
OʻzYYE aʼzosi27.08.2026 dan
Tugʻilgan sana
04.03.2008
Tugʻilgan joyi
Samarqand viloyati, Kattaqoʻrgʻon tumani
Hudud
Navoiy

Tutab emas, yonib: Malika Narkulova va onadan qolgan bir jumla

Ingichka shaharchasida tugʻilgan qiz olti yoshida maktabga borgan, bayan chalgan, sinxron suzgan, «Gamlet» sahnasiga chiqqan, matematikadan 189 ball olgan. Bugun u JIDU talabasi. Lekin bu uzun roʻyxatning boshida bitta oilaviy gap turadi.

Oʻt yonishi ham mumkin, tutashi ham. Ikkalasida ham bir xil oʻtin ishlatiladi. Farq shundaki, biri yorugʻlik va issiqlik beradi, ikkinchisi faqat koʻzni achitadi. Malika Narkulovaning onasi, ona tili va adabiyot oʻqituvchisi, qiziga shu tasvirga oʻxshash gapni aytgan: «Tutab yashama, yonib yasha! Imkoniyatni koʻrdingmi, oʻzingni sinab koʻr. Yutqazsang — yangi dars olasan, yutsang — mehnating mahsulini koʻrasan. Har kuni yangi foydali ish qil!»

Bu gapni adabiyot muallimi aytgani bilinib turadi. Birinchi jumla tasvir, qolgani esa aniq koʻrsatma. Unda yutqazish nima boʻlishi oldindan aytib qoʻyilgan: yangi dars. Demak, urinib koʻrmaslik uchun bahona qolmaydi. Yutqazishdan qoʻrqadigan bolaga shunday deyilganda, tanlovga chiqish osonlashadi. Malikaning yutuqlar roʻyxati nega shunchalik turli ekanini tushunish uchun, ehtimol, aynan shu oilaviy qoidani bilish kerak.

Malikaning oʻz shiori esa inglizcha yozilgan:

The best view comes after the hardest climb.

Oʻzi buni shunday tushuntiradi: eng goʻzal natija eng mashaqqatli yuksalishdan soʻng namoyon boʻladi. Bu togʻchilarning gapi. Yuqoriga chiqayotgan odam koʻpincha manzarani koʻrmaydi. U oyogʻi ostiga qaraydi, nafasini hisoblaydi, keyingi tayanchni qidiradi. Manzara faqat toʻxtab, orqaga qaraganda ochiladi. Bu shior bilan onasining gapi bir-birini toʻldiradi: biri urinishga undaydi, ikkinchisi charchaganda davom etishga.

Ingichkadan Navoiyga

Malika 2008-yil 4-martda Samarqand viloyati Kattaqoʻrgʻon tumanining Ingichka shaharchasida tugʻilgan. Hozir Navoiy shahrida yashaydi. Oʻz ishtiyoqi bilan tengdoshlaridan erta, 6 yoshida maktabga borgan. Maktab yillarida doimiy sinf sardori boʻlgan, «Kamalak» va «Yoshlar ittifoqi» yetakchisi sifatida faoliyat koʻrsatgan.

Navoiy shahridagi 12-sonli umumtaʼlim maktabini oltin medal bilan, 8-sonli bolalar musiqa va sanʼat maktabini ham aʼlo baholarga bitirgan. Ikki maktabni bir vaqtda olib borish bolaning kunini tubdan oʻzgartiradi. Oddiy dars tugagach, boshqa dars boshlanadi. Cholgʻu asbobi esa kechiktirishni kechirmaydi: bir hafta chalmagan qoʻl buni darhol sezdiradi.

Malika oʻz yutuqlarida otasining fidoyiligini va onasining xizmatlarini minnatdorlik bilan tilga oladi. Bu faqat odob yuzasidan aytilgan gap emas. Olti yoshli bolani erta maktabga berish, musiqa maktabiga olib borish, suzish mashgʻulotlariga kuzatish — bularning barchasi oila vaqtidan chiqadi. Bola yutugʻi haqida gapirganda koʻpincha shu koʻrinmas mehnat yoddan chiqadi.

Kech soat 22:00 dagi matematika

Malikaning hikoyasidagi ikkinchi muhim odam matematika ustozi, «Infinity Math Club» asoschisi Xurshid Gʻafforovdir. U eslashicha, darslar baʼzan 5 soatlab davom etib, kech soat 22:00 larda tugagan. Uning matematikadan Milliy sertifikati A+ darajada, 189 ball bilan olingan.

Besh soatlik dars haqidagi bu tafsilot oddiy statistikadan koʻp narsani aytadi. Matematikani yaxshi koʻrsatadigan narsa koʻpincha chiroyli yechim emas, uzoq oʻtirishdir. Masala bir soat yechilmaydi, ikki soat yechilmaydi. Shunda yoki boshqa ishga oʻtasan, yoki yana oʻylashda davom etasan. Malikaning shiori bu yerda aniq koʻrinadi: hali manzara yoʻq, faqat qiyalik bor.

Ustozning ham bir xususiyati shu yerda bilinadi. Kech soat oʻnda ham shogird bilan oʻtirgan odam faqat formula oʻrgatmaydi. U «bu sen uchun arziydi» degan fikrni ham oʻrgatadi. Malika aynan shuni aytadi: u orzuni katta qoʻyishni oʻrgatgan. Keyinroq Malikaning oʻzi ham «Infinity Math Club» hamda «Oxford» oʻquv markazlarida yordamchi ustoz boʻlib ishlaydi. Shogird oʻzi eslagan eshikdan endi oʻzi boshqalarni olib oʻtmoqda.

Bayan, suv va Daniya shahzodasi

Roʻyxatdagi eng kutilmagan qism sanʼat va sport. Xalq cholgʻulari va ansambl ijrochiligi boʻyicha respublika 1-oʻrni. Bayan va orkestr ijrochiligi. Sinxron suzish boʻyicha shahar va viloyat miqyosida koʻp karra 1-oʻrin. V. Shekspirning «Gamlet» asari asosidagi teatr tanlovi shahar bosqichida 2-oʻrin. Universitet sheʼriyat va gʻazalxonlik kechasida 1-oʻrin.

Bunday roʻyxat koʻrilganda isteʼdodga taʼrif berish oson: «koʻp qirrali». Ammo savol boshqacha qoʻyilsa qiziqroq: bu mashgʻulotlar orasida qanday umumiylik bor? Ansambl, sinxron suzish va teatr. Uchchalasi ham yakka odam yutib boʻlmaydigan ishlardir. Ansamblda bir cholgʻu oldinga oʻtib ketsa, kuy buziladi. Sinxron suzishda sherigingiz bilan bir daqiqaga mos tushmaslik butun chiqishni buzadi. Sahnada sherik gapini tinglamagan aktyor spektaklni oʻldiradi.

Bu uchta maktab, ehtimol, kelajakdagi iqtisodchi va menejer uchun oliy matematikadan kam foyda bermaydi. Xalqaro biznes ham koʻp odamning bir vaqtda aniq ishlashini talab qiladi. Yana bir narsa: sinxron suzish oʻzining suv ostidagi qismi bilan qiziq. Tomoshabin yuzadagi tabassumni koʻradi, ammo pastda oyoqlar toʻxtovsiz ishlaydi va havo yetishmaydi. Malikaning shiori aytgan qiyalikning oʻziga xos koʻrinishi.

JIDUdagi birinchi oʻrin

Malika Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetiga muddatidan avval qabul qilingan. Maʼlumotlarga koʻra, hozir GPA boʻyicha universitetda 1-oʻrinda. IELTS natijasi 7.5, CEFR C1 (65 ball). Ona tilidan B, tarixdan C+ darajali sertifikatlari bor. Skillup platformasining «R tili» hamda xalqaro Oracle dasturlash sertifikatlari egasi.

R tili va Oracle iqtisodchi uchun juda amaliy tanlov. Hozirgi iqtisodiyot koʻp jihatdan maʼlumotlar bilan ishlashdir. Nazariyani bilgan, lekin raqamlarni oʻzi tekshira olmaydigan mutaxassis har doim boshqalarning jadvaliga qaram qoladi. Maʼlumotni tozalash, tahlil qilish va undan xulosa chiqarishni bilgan kishi esa boshqacha savol bera oladi: bu raqam nimani yashiryapti?

GPA reytingi haqida esa bir narsani aytish kerak. U muhim natija, lekin u oʻzgaruvchan natija. Universitet hali oldinda, yillar va fanlar oʻzgaradi. Shu sababli uni abadiy unvon emas, bugungi holat deb qarash toʻgʻri. Bu yerda ham onasining gapi yordamga keladi: «yutsang — mehnating mahsulini koʻrasan». Yutish keyingi kunga kafolat bermaydi.

Kitob va tanlovlar

Malika «Besh tashabbus olimpiadasi» respublika bosqichida 2-oʻrin, «Toʻmaris izdoshlari» tanlovi viloyat bosqichida 2-oʻrin, respublika miqyosidagi yirik kitobxonlik tanlovida 3-oʻrin egallagan va Yozuvchilar uyushmasida taqdirlangan. U «Eng yaxshi maktab» tanlovining shahar bosqichida 75 million soʻmlik yutuqni qoʻlga kiritgan jamoaning yetakchi aʼzosi boʻlgan.

Bu yerda oxirgi faktga alohida qarash kerak. Yutuqlar odatda shaxsiy diplom koʻrinishida boʻladi, bu yerda esa natija butun maktabga tegishli. 75 million soʻm bir kishining choʻntagiga tushmaydi, u maktabning hayotiga taʼsir qilishi kerak. Jamoa uchun ishlash, oʻz nomi yozilmagan natija uchun kuch sarflash — yosh yetakchining eng foydali tajribalaridan biri.

Baqirmaydigan yetakchilik

Malika universitet kitobxonlik klubi koordinatori, xalqaro MUN delegati. UVA, «Ziyo Forum», EXHT (OSCE) kabi tashkilotlar tadbirlarida volontyor sifatida ishtirok etgan. «Umid yogʻdusi» loyihasi hammuassisi va universitet elchisi.

U yetakchilik haqida oʻz fikrini ochiq aytgan: «Haqiqiy yetakchilik boshqalarga baqirish yoki ularni majburlash emas. Bu — oʻzining mehnati, halolligi va tinimsiz intilishi bilan atrofdagilarni ilhomlantirishdir.» Bu gap mavhum taʼrif emas. Sinf sardori boʻlib ulgʻaygan bola, ehtimol, baqirish qanday ishlashini ham, qanday ishlamasligini ham koʻrgan.

Keyin u yana bir qiziq jumlani aytadi: «Mening eng katta orzuyim — orzu boʻlish.» U yosh qizlar va tengdoshlari uni koʻrganda «Men ham bir kuni shu insonga oʻxshagan mutaxassis boʻlaman» deyishlarini istaydi. Bu ochiq aytilgan ambitsiya. Shuningdek, u bu orzu bilan oʻziga juda katta yuk ham oladi. Namuna boʻlmoqchi boʻlgan odam oʻz xatosini yashirishga vasvasaga tushishi mumkin. Lekin eng foydali namuna xato qilmagan odam emas, xato qilganda nima qilganini koʻrsatgan odamdir.

Stoitsizm: qiyalikdagi falsafa

Malika noxush voqealarga yondashuvida qadimiy stoitsizm falsafasiga tayanadi. U tushkunlikka tushish oʻrniga, voqeani borligicha qabul qilib, xatoni tuzatishni va yangi marralarga sovuqqonlik bilan qadam tashlashni afzal biladi.

Stoiklarning asosiy gʻoyasi oddiy: nima sening qoʻlingda, nima sening qoʻlingda emas, shuni ajrat. Boshqalar fikri, hakamning qarori, baholash — bularni boshqara olmaysan. Oʻz tayyorgarliging, javob berish tarzing esa sening qoʻlingda. Bu qarash onasining «yutqazsang — yangi dars olasan» degan gapiga juda yaqin. Ona uni adabiyot darsidan, qiz esa falsafa kitobidan topgandir, ammo gap bir.

Shu bilan birga, stoitsizmni his-tuygʻularni bostirish deb tushunish xato boʻladi. Bir natija uchun oʻn yil mehnat qilgan odam yutqazganda yigʻlashi mumkin. Sovuqqonlik buni bekor qilmaydi, u yigʻidan keyin nima qilish haqida gapiradi. Qiyin yuksalish paytida bu farqni bilish ayniqsa kerak boʻladi.

Reja: investitsiya va ilhom

Malikaning kelajakdagi maqsadi xalqaro iqtisodiyot va global menejment yoʻnalishida jahon miqyosidagi yetuk mutaxassis boʻlib yetishish, Oʻzbekistonning investitsiyaviy nufuzini yuksaltirish hamda qizlar va yoshlar uchun motivatsiya va ilhom manbai boʻlishdir. Bu hali oldindagi yoʻl.

Investitsiya bu yerda mavhum soʻz emas. Bir mamlakatga sarmoya kelishi uchun ishonch kerak: qonun barqaror boʻlishi, hisobot aniq boʻlishi, odamlar malakali boʻlishi lozim. Shu sababli bu sohadagi mutaxassis faqat jozibali taqdimot tayyorlamaydi. U tizimning kamchiliklarini ham koʻra olishi kerak. Raqam bilan ishlashni, til va madaniyatlarni bilishni birlashtirgan odam bu yerda kerak boʻladi. Malikaning hozirgi tayyorgarligi shu yoʻnalishda.

Choʻqqidagi manzara haqida

Uning shiorida bir savol ochiq qolgan. Manzara koʻringandan keyin nima boʻladi? Togʻchilar yaxshi biladi: choʻqqida uzoq turilmaydi. Tushish ham bor, undan keyin yangi togʻ ham. Oltin medal bitta choʻqqi edi, 189 ball boshqasi, universitetdagi oʻrin yana biri. Har biridan keyin oldinda keyingi qiyalik ochilgan.

Shuning uchun bu hikoyaning mazmuni, ehtimol, manzarada emas. U Ingichkadagi olti yoshli bola bilan kech soat oʻnda masala yechayotgan oʻsmirni, sinxron suzish basseynidagi qizni bir chiziqqa birlashtiradigan oddiy odatda. Imkoniyat koʻrinadi, odam oʻzini sinab koʻradi. Yutadi yoki dars oladi. Ertasiga yana foydali ish qiladi. Onasi aytgan oʻsha jumla bir kuni boshqa bir bolaga Malikaning ogʻzidan yetishi mumkin. Uning orzusi aynan shu edi.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.