Ensiklopediya yozuvi
  • Fan va Taʼlim

Azamat Fayzullayev Abdullo oʻgʻli

  • Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Islom Karimov davlat stipendiyalari sohibi
  • TDShU Xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat tarixi mutaxassisligi doktoranti
  • "Yosh kitobxon" respublika tanlovi sovrindori
  • "Zakovat" Sirdaryo ligasi gʻolibi

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Azamat Fayzullayev Abdullo oʻgʻli
OʻzYYE aʼzosi01.09.2026 dan
Tugʻilgan sana
17.02.2002
Tugʻilgan joyi
Sirdaryo viloyati, Sirdaryo tumani
Hudud
Sirdaryo

Yetti yilning hisobi: Azamat Fayzullayev va behuda ketmagan vaqt

Bakalavr, magistr, doktorant. Ikki davlat stipendiyasi, ikki risola, oʻttizdan ortiq ilmiy maqola, uch yil ketma-ket viloyat «Zakovat» ligasi. Sirdaryolik tarixchi va oʻqituvchining yoʻlini sanalar bilan oʻqish mumkin, chunki uning shiori ham vaqt haqida.

Azamat Fayzullayevning tarjimai holini varaqlagan odam tez orada taqvimga qarashni boshlaydi. 2019-yilda Toshkent davlat sharqshunoslik universitetiga kirgan. 2021-yilda «Eng yaxshi kitobxon talaba» stipendiyasini olgan. 2022-yilda Islom Karimov nomli davlat stipendiyasi. 2023-yilda bakalavr diplomi va «Yosh kitobxon» tanlovining respublika bosqichida 3-oʻrin. 2024-yilda Prezident stipendiyasi va maktabda dars berishning boshlanishi. 2025-yilda magistratura tugagan. 2026-yilda doktorantura boshlangan.

Bu yetti yillik roʻyxatda deyarli boʻsh yil yoʻq. Tabiiyki, savol tugʻiladi: bir odamning sutkasi boshqalarnikidan uzunroqmi? Azamat bunga oʻz javobini bir hikmat bilan bergan. U bu soʻzlarni Genri Ford nomi bilan keltiradi.

Vaqt behuda sarflanishni yoqtirmaydi.

Jumlada vaqt jonli narsa sifatida tasvirlangan. Unda yoqtirish va yoqtirmaslik bor. Bunday qarash vaqtni oddiy resursdan boshqa narsaga aylantiradi. Biz odatda vaqtni «sarflaymiz», «oʻtkazamiz», «yoʻqotamiz» deymiz, goʻyo u bizning choʻntagimizdagi narsa. Bu shior esa teskarisini aytadi: munosabat ikki tomonlama. Behuda oʻtgan kun qaytib kelmaydi va bu uning oʻziga xos «jazosi».

Avtosanoatning muhim siymolaridan biri boʻlgan Ford nomi bu gap bilan bejiz bogʻlanmagan. Yigʻuv konveyeri tarixi aslida soniyalarni tejash tarixidir. Lekin zavoddagi tejash bilan ilm yoʻlidagi tejash bir xil emas. Tarixchiga kerak boʻlgan narsa tez ishlash emas, koʻpincha aksincha, sekin va diqqat bilan oʻqishdir. Shuning uchun Azamatning hayotida bu jumla boshqacha maʼno oladi: vaqtni tez ishlatish emas, foydali ishlatish.

Sirdaryodan sharqshunoslikka

Azamat 2002-yil 17-fevralda Sirdaryo viloyatining Sirdaryo tumanida tugʻilgan. Hozir shu viloyatning Guliston tumanida yashaydi. Toshkent davlat sharqshunoslik universitetining «Sharq sivilizatsiyasi va tarix» fakultetida oʻqigan, 2023-yilda bakalavriatni, 2025-yilda magistraturani tamomlagan. Hozir shu universitetda Xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat tarixi mutaxassisligi boʻyicha doktorant.

Sharqshunoslik fan sifatida oʻziga xos sabr talab qiladi. Bu sohada til, manba va siyosiy tarix birga oʻrganiladi. Xalqaro munosabatlar tarixi esa hozirgi yangiliklarga boshqacha koʻz bilan qarashni oʻrgatadi. Bugun gazeta sahifasida yangi koʻringan nizo koʻpincha yuz yillik ildizga ega boʻladi. Davlatlar orasidagi shartnoma, chegara, ittifoq — bularning har birining oʻz tarixi bor. Tashqi siyosat tarixini oʻrgangan odam shoshilinch xulosa chiqarishdan oʻzini tiyishni ham oʻrganadi.

Viloyatdan kelgan talaba uchun poytaxtda ilm yoʻlini davom ettirish, keyin esa oʻz viloyatiga qaytib dars berish alohida eʼtiborga loyiq. Koʻpchilik yuqori natijaga erishgach, katta shaharda qolishni tanlaydi. Azamatning bugungi yashash joyi va ish joyi Guliston bilan bogʻliq.

Oliy eʼtirofning orqa tomoni

Azamat 2022-yilda Islom Karimov nomli davlat stipendiyasi, 2024-yilda esa Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti stipendiyasi sohibi boʻlgan. Talaba uchun bu ikki eʼtirofni bir umrda ham olish oson emas. Bunday stipendiyalar odatda bir daqiqalik muvaffaqiyat emas, uzoq davom etgan oʻqish va faoliyatning natijasi hisoblanadi.

Lekin uning eng erta qayd etilgan eʼtirofi boshqa narsa bilan bogʻliq. 2021-yilda u universitet miqyosida «Eng yaxshi kitobxon talaba» stipendiyasini olgan. Bu kichik va mahalliy mukofot keyingi katta yutuqlarga oʻziga xos kirish kabi koʻrinadi. Boshqa barcha natijalar ostida bitta odat yotadi: oʻqish. Olim uchun kitob ish vositasi emas, ish muhitining oʻzidir.

Risola va oʻttiz maqola

Azamat tarix faniga doir 2 ta risola va 30 dan ziyod ilmiy maqolaning muallifi. Ular respublika va xorijiy nashrlarda chop etilgan. Yosh tadqiqotchi uchun bu raqam taassurot qoldiradi, ammo ilmiy ishda raqamning oʻzi yetarli emas. Maqolaning qiymati unda nima yangi aytilganida, qaysi manbaga tayanganida va uni kimlar keyin ishlatganida koʻrinadi. Doktoranturaga oʻtish esa aynan shu keyingi savollar bosqichi. Bu yerda yoʻnalish tor va talab qattiq boʻladi: bitta aniq masalani hech kim qilmagan darajada chuqur oʻrganish kerak.

Doktoranturaga kelganda yosh olim oldida odatda shu tanlov turadi: keng qiziqishlarni saqlab qolish yoki bir mavzuga toʻliq berilish. Azamatning hikoyasi hozircha ikkalasini birga olib borishga urinish koʻrinishida. Bu qanchalik muvaffaqiyatli boʻlishini keyingi yillar koʻrsatadi.

Guliston maktabidagi tarix darsi

2024-yildan buyon Azamat Prezident taʼlim muassasalari agentligi tizimidagi Muhammad al-Xorazmiy nomidagi ixtisoslashtirilgan maktabning Guliston filialida oʻqituvchi. Uning asosiy yoʻnalishlari qatorida pedagogika ham bor.

Tadqiqotchi va oʻqituvchi ikki boshqa odam kabi ishlaydi. Tadqiqotchi bir savol ustida oylab oʻtiradi, ozchilik uchun yozadi, har bir daʼvoni izohlaydi. Oʻqituvchi esa qirq besh daqiqada oʻn besh yoshli bolaga mavzuni tushuntirishi, uning zerikib qolmasligini oʻylashi kerak. Baʼzan bu ikki ish bir-biriga qarshi ishlaydi: juda chuqur bilgan odam oddiy gapirishga qiynaladi. Ammo toʻgʻri holda ular bir-birini boyitadi. Oʻquvchining oddiy savoli tadqiqotchini oʻz bilganini qayta tekshirishga majbur qiladi.

Tarix darsining eng katta xavfi sana yodlashga aylanib qolishidir. Uni oʻzgartirishning bir yoʻli — oʻquvchiga tarixchi qanday ishlashini koʻrsatish: manbani qanday tekshiradi, ikki manba qarama-qarshi kelganda nima qiladi, nima uchun bir voqeani ikki mamlakat ikki xil tasvirlaydi? Bu savollar internet zamonida oʻquvchi uchun ayniqsa kerak. Yolgʻon xabarni aniqlash ham aslida tarixchi koʻnikmasi.

«Zakovat»: yolgʻiz ilm tugaydigan joy

Azamatning ilmdan tashqaridagi maydoni «Zakovat» intellektual oʻyinidir. U 2023, 2024 va 2025-yillarda Sirdaryo viloyati ligasining gʻolibi boʻlgan, 2022–2026-yillarda Zakovat NNT tomonidan oʻtkazilgan Intellektual olimpiada, marafon va chempionlar kubogida qatnashgan.

Uch yil ketma-ket birinchilik haqida alohida gapirish kerak. Bir yillik gʻalabada omadning ulushi boʻlishi mumkin. Uch yilda esa bu ehtimol kamayadi. Jamoa saqlanadi, tayyorgarlik davom etadi, raqiblar esa bir-biridan oʻrganib, kuchayadi. Shu sababli oldingi yilgi usul keyingi yilda ishlamasligi mumkin.

«Zakovat» akademik ishdan muhim bir jihati bilan farq qiladi. Maqola yozayotganda oylar bor, oʻyinda esa bir daqiqa. Maqolada xato keyinroq tuzatiladi, oʻyinda javob bir marta beriladi. Olim oʻz shubhasini izohda bayon qiladi, jamoa sardori esa oʻzining shubhasi ustidan qaror chiqarishi kerak. Bilim va vaqt orasidagi bu qattiq munosabat bir shior bilan uygʻunlashib ketadi: bu yerda vaqt behuda sarflanishni rostdan ham yoqtirmaydi.

Yana bir jihat bor. Oʻyinda oʻz fikringdan voz kechish ham kerak boʻladi. Bir kishi toʻgʻri javobni bilib turib, jamoani ishontira olmaydi. Yoki aksincha, oʻzi aminman deb oʻylagani notoʻgʻri chiqadi. Bu tajriba akademik gʻururga yaxshi dori.

Kitob: uch bosqichli aloqa

2023-yilda u «Yosh kitobxon» tanlovining respublika bosqichida 20–30 yosh toifasi boʻyicha 3-oʻrinni olgan. Bu kitob bilan bogʻliq ikkinchi yirik eʼtirof. Lekin uning kitob bilan munosabati shaxsiy oʻqishda qolmagan.

Azamat yoshlar oʻrtasida kitobxonlik madaniyati va «Zakovat» oʻyinlarini targʻib qilish uchun @yosh_kitobxon_kitoblari hamda @sarbon_caravan ommaviy Telegram kanallariga asos solgan. Demak, u bir bosqichda oʻquvchi, ikkinchisida tanlov ishtirokchisi, uchinchisida esa boshqalarga kitob yetkazadigan odam. Bu tartib tasodifiy koʻrinmaydi. Kitobni yaxshi koʻrgan odamning tabiiy ehtiyojlaridan biri oʻqiganini boshqalarga aytishdir.

Telegramda kanal yuritish oson koʻrinadi, ammo uni uzoq vaqt jonli saqlash qiyin. Har kuni yangi narsa kerak, oʻquvchi esa bir bosishda ketib qolishi mumkin. «Sarbon» soʻzi ham tasodifan tanlanmagan boʻlsa kerak: bu karvon boshlovchisi, yoʻlni biladigan va boshqalarni olib boradigan odam. Sharqshunos uchun chiroyli nom.

Mustaqil tadqiqotchi boʻlish: reja

Azamatning kelajakdagi maqsadi xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat tarixi yoʻnalishida mustaqil izlanishlar olib borish, jamiyatdagi intellektual muhitni rivojlantirish, yoshlarga ilm-maʼrifat ulashuvchi pedagog va yetakchi boʻlishdir.

Doktorantura uning uchun yangi boʻlgan bosqich. Hali dissertatsiya himoya qilinmagan, oldinda uzoq ish bor. Bu yoʻlda eng katta dushman, ehtimol, yana oʻsha vaqt boʻladi, ammo endi boshqacha koʻrinishda. Oldingi yillarda koʻp ishni parallel olib borish yutuq edi. Doktorlik ishi esa aksincha talab qilishi mumkin: bir mavzuga uzoq diqqat. Maktab, ikki kanal, liga va dissertatsiya bir sutkaga qanday sigʻadi? Bu savolning javobini faqat Azamatning oʻzi topadi.

Mustaqil tadqiqotchi uchun eng qiyin narsa tashqi muddatning yoʻqligi. Ilmiy rahbar har kuni soʻramaydi, hech kim kutib turmaydi. Oʻz ishini oʻzi rejalashtirish, oʻz xulosasini oʻzi shubha ostiga olish kerak boʻladi. Yetti yillik natija shu odatning belgisi, keyingi yillar esa uni yana sinovdan oʻtkazadi.

Taqvimning oxirgi sahifasi

Boshidagi taqvimga qaytamiz. Unda har bir yil oʻz natijasi bilan yozilgan. Lekin bu roʻyxat faqat yuzada koʻringan narsa. Unda yozilmagan narsalar ham bor: oʻqilgan, ammo hech qayerda eslanmagan kitoblar, rad etilgan maqola qoʻlyozmalari, sinfda ikkinchi marta tushuntirilgan mavzu, yutqazilgan oʻyin kechasi. Bu kunlar ham behuda ketmagan.

Vaqt shunday narsa: u haqida gapirgan kishining soʻzini emas, kunini tekshiradi. Azamat tanlagan shior boshqalarni shoshiltirish uchun emas, avvalo oʻzini tekshirish uchun aytilgandek koʻrinadi. Bugungi Gulistondagi dars ham, Toshkentdagi kutubxona ham, kechki kanal xabari ham oxir-oqibat bitta savolga javob beradi: bugun nima qilding? Yetti yillik hisobot shu savolga beriladigan oddiy javobdan boshqa narsa emas.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.