Ensiklopediya yozuvi
  • Fan va Taʼlim

Xolmurotova Muxlisa Botirovna

  • Oʻzbekiston Milliy universiteti talabasi
  • Yosh izlanuvchi va tadqiqotchi
  • "Yuksak eʼtirof" xalqaro koʻrik-tanlovi gʻolibasi
  • Asosiy fan olimpiadasi gʻolibasi

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Xolmurotova Muxlisa Botirovna
OʻzYYE aʼzosi10.10.2026 dan
Tugʻilgan sana
10.05.2008
Tugʻilgan joyi
Surxondaryo viloyati, Denov tumani
Hudud
Toshkent shahri

Yakka erishilmaydigan yutuqlar: Muxlisa Xolmurotovaning minnatdor ilm yoʻli

Denovdagi maktabdan Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetiga, ona tili olimpiadasidan xalqaro konferensiyagacha. Yosh filolog oʻz natijalari haqida gapirganda birinchi boʻlib oʻzini emas, unga tirgak boʻlganlarni tilga oladi.

Yutuqlar roʻyxatini oʻqish odatda bir kishi haqidagi hikoyani oʻqishga oʻxshaydi. Sertifikat bir odamning nomiga yoziladi, diplom bir odamga topshiriladi, koʻkrak nishoni bir odamning yoqasiga taqiladi. Bunday roʻyxat tabiiy ravishda quyidagi taassurotni qoldiradi: u buni yolgʻiz oʻzi qildi.

Muxlisa Xolmurotovaning roʻyxati ham uzun. Unda A+ darajali sertifikat ham, hududiy olimpiadadagi birinchi oʻrin ham, davlat granti ham, xalqaro tanlov nishoni ham bor. Lekin uning oʻz shiori aynan shu taassurotga qarshi yozilgandek.

Hech qanday maqsadga yakka oʻzing erishmaysan, albatta, senga tirgak boʻlgan va hayoting tayanchi sifatida senga nasib etgan insonlar boʻladi. Masalan, ustozlaring va ota-onang.

Yoshlar shiorlarida «oʻzing» soʻzi koʻp uchraydi: oʻzingga ishon, oʻzing yarat, oʻzing erish. Muxlisaning gapi bu qatorda boshqacha turadi. U iroda va mehnatni inkor etmaydi, ammo yutuq egasining yonida koʻrinmay turgan odamlarni ham koʻrsatadi. «Tirgak» soʻzi ham oʻz oʻrnida tanlangan. Tirgak koʻzga tashlanmaydi, bino esa unga tayanib turadi. Ustozning tuzatgan bir xatosi va ota-onaning oʻquvchi uchun yaratgan sharoiti ham diplomda yozilmaydi.

Shu maʼnoda Muxlisaning hikoyasini ikki qatlamda oʻqish mumkin. Yuqori qatlamda yutuqlar. Pastki qatlamda esa ularni koʻtarib turgan minnatdorlik. Biz faqat birinchisi haqida aniq maʼlumotga egamiz, ammo ikkinchisini uning oʻzi bizga eslatib turadi.

Denovdagi 10-maktab

Muxlisa 2008-yil 10-mayda Surxondaryo viloyatining Denov tumanida tugʻilgan. Denov tumanidagi 10-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabini aʼlo baholarga tamomlagan. Tarjimayi holida bu natija alohida taʼkidlangan.

Barcha fanlardan aʼlo baho bitta yoʻnalishdagi iqtidordan koʻra koʻproq qatʼiyat haqida gapiradi. Oʻquvchi yoqtirgan fanini aʼlo oʻqishi oson. Yoqtirmagan fanini ham shu darajada oʻqish esa intizom ishi. Keyinchalik filologiya bilan shugʻullanadigan qiz uchun aniq fanlar qiziqish uygʻotmagan boʻlishi mumkin, lekin uning natijalari boʻsh joy qoldirmagan.

Hozir Toshkentda yashaydi va oʻqiydi. Denovdan poytaxtga kelgan talaba uchun yuqorida aytilgan ustoz va ota-ona haqidagi fikr, ehtimol, yanada aniq his qilinadi. Odam uydan uzoqlashganda, kim unga qanchalik tayanch boʻlganini yaxshiroq koʻradi. Bu umumiy kuzatuv, lekin uning shioriga juda mos keladi.

Ona tilining A+ darajasi

Muxlisaning asosiy akademik maydoni ona tili. Oʻzbek tili va adabiyoti fanidan A va A+ darajali Milliy sertifikatlarga ega. Bundan tashqari, Tarix (Oʻzbek) fanidan C+ darajali Milliy sertifikat va ingliz tilidan 51 ball bilan B2 darajali sertifikat ham bor.

Oʻz ona tilidan yuqori natija olish oddiy koʻrinishi mumkin, kundalik gaplashadigan til axir. Aslida bu aldamchi taassurot. Tilda erkin gaplashish bilan uning qurilishini tushuntirib bera olish butunlay boshqa narsalar. Baliq suvda yaxshi suzadi, lekin suv nimadan iboratligini bilmaydi. Filolog esa oʻsha suvning tarkibini oʻrganishga qaror qilgan kishidir: soʻz qanday shakllanadi, gap qanday quriladi, tovush qanday oʻzgaradi, adabiy matn nega bir xil soʻzlar bilan boshqacha taʼsir qiladi.

Ushbu bilim uni 11-sinflar oʻrtasida oʻtkazilgan Asosiy olimpiadaning 3-hududiy bosqichida natijaga olib kelgan. U Ona tili va adabiyoti fanidan 85.2 ball bilan 1-oʻrinni va I darajali diplomni qoʻlga kiritgan. Bu natija oʻz navbatida keyingi eshikni ochgan: Muxlisa Oʻzbekiston Milliy universitetiga Filologiya va tillarni oʻqitish: oʻzbek tili yoʻnalishi boʻyicha davlat granti asosida talabalikka tavsiya etilgan.

Grant bu yoʻlning eng amaliy natijasidir. U oʻquvchi va oilasi uchun yengillik, ayni paytda davlat tomonidan bildirilgan ishonch hamdir. Yana shiorga qaytsak: bir qizning olimpiadadagi natijasi uning ortidagi oilaga ham oʻz mevasini beradi.

Sheʼr va modellashtirish

Muxlisaning qiziqishlari orasida bir-biriga uzoq koʻringan ikki sarlavha yonma-yon turadi. U «Ijtimoiy tizimlarni modellashtirish va raqamli transformatsiya» mavzusida ilmiy maqola yozgan. Yana «Ona Vatanimning buyuk farzandlari» mavzusida ham maqola muallifi. Shu bilan birga, uning «Tafakkur», «Ona», «Yoshligim bahori», «Dil gavhari» nomli sheʼrlari bor.

Modellashtirish deganda odamlar va jamiyatdagi jarayonlarni aniq tuzilma orqali tushunishga urinish nazarda tutiladi. Sheʼr esa aksincha, tuzilmaga sigʻmaydigan tuygʻuni soʻz bilan tutib qolishga harakat qiladi. Biri umumiylikka, ikkinchisi yakka kechinmaga qaraydi. Ammo ikkisining ham markazida inson turadi.

Filolog uchun bu ikki yoʻnalish orasida qiziq bir koʻprik bor. Til ham ijtimoiy tizimdir. Million kishi birgalikda foydalanadigan, hech kim alohida boshqarmaydigan, lekin aniq qonuniyatlarga ega bir murakkab tizim. Raqamli davrda tilni oʻrganish ham koʻproq ana shunday usullar bilan bogʻlanib bormoqda.

Sheʼrlar nomlari esa uning asosiy mavzusiga qaytaradi. «Ona» nomli sheʼr shiorda aytilgan «tayanch»ning eng yaqin manzili. «Yoshligim bahori» esa oʻz yoshini tuygʻu bilan qayd etish urinishi. «Tafakkur» va «Dil gavhari» — aql va qalbning ikki soʻzda berilgan nomlari. Toʻrt sarlavha birgalikda uning qiziqishlarining kichik xaritasini chizib beradi.

Konferensiyaning parda orti

2026-yilda Oʻzbekiston Milliy universitetida «Modelling and simulation of social-behavioural phenomena in creative societies» (MSBC-2026) nomli xalqaro konferensiya oʻtkazilgan. Muxlisa uni tashkil etishdagi faolligi uchun maxsus sertifikat olgan.

Bu tafsilot alohida qiymatga ega. Konferensiyada maʼruza qilish bilan uni tashkil etish boshqa-boshqa tajribalar. Tashkilotchi ilmiy davraning ichki mexanizmini koʻradi: taklif qanday yuboriladi, dastur qanday tuziladi, olimlar qanday muloqot qiladi. Birinchi kurs talabasi uchun ilm-fanning bu amaliy tomonini koʻrish darslikda topilmaydigan saboq.

Shu bilan u yana bir narsani oʻrganadi: katta ishlar bir odamning mehnati bilan bajarilmaydi. Har bir xalqaro davra koʻplab koʻrinmas qoʻllar bilan yuzaga keladi. Shu oʻrinda Muxlisa bu safar oʻzi kimgadir tirgak boʻlgan. Shiordagi fikr bu yerda teskari tomondan isbotlanadi.

Isteʼmolchi, biznes va moliya

Filolog qiz uchun kutilmagan yana bir yoʻnalish bor. Muxlisa «Qizlar akademiyasi» tomonidan tashkil etilgan «Moliyaviy savodxonlik» va «Uzumda Biznes» kurslarini tamomlagan. «Men yosh isteʼmolchiman» mavzusidagi insholar tanlovida esa faxriy yorliq bilan taqdirlangan. Uning asosiy yoʻnalishlari sanalganda moliya va biznes ham tilga olingan.

Bu qiziqish birinchi qarashda filologiyadan chetga chiqishdek tuyuladi. Lekin bugungi yosh mutaxassis uchun u ortiqcha emas. Moliyaviy savodxonlik har kimga kerak, kim boʻlishidan qatʼi nazar. Oʻz kitobini chiqarmoqchi boʻlgan muallif, repetitorlik qilayotgan oʻqituvchi, loyiha boshlamoqchi boʻlgan talaba — hammasi pul bilan ishlashni tushunishi zarur.

Shu bilan birga, yozish qobiliyati biznesda ham qadrlanadi. Mahsulotni taʼriflash, xaridor bilan muloqot qilish, oʻz gʻoyasini tushunarli qilib aytish — bularning hammasi til ishi. Shu sababli filologiya bilan biznes bir-biriga dushman emas.

U «Kitobxon yoshlar ligasi» onlayn tanlovida ham faol ishtirok etgan. Mutolaa uning boshqa barcha yoʻnalishlari uchun umumiy ildiz boʻlib qolmoqda.

«Yuksak eʼtirof»

Mustaqillikning 35 yilligi munosabati bilan oʻtkazilgan «Yuksak eʼtirof» xalqaro koʻrik-tanlovida Muxlisa gʻolib boʻlib, koʻkrak nishoni va guvohnoma bilan taqdirlangan. Maʼlumotlarga koʻra, u MDH doirasida faoliyat yuritayotgan ilmiy ekspertlar tomonidan baholangan.

Mukofot yosh odamga ikki xil taʼsir qilishi mumkin. Birida u «men allaqachon erishdim» degan xotirjamlikni tugʻdiradi. Ikkinchisida esa «endi men bunga javob berishim kerak» degan masʼuliyatni. Muxlisaning shiori uni ikkinchi yoʻlga undaydi, chunki oʻzini yutuqning yagona egasi deb bilmagan odam uni ham oxirgi nuqta deb hisoblamaydi.

Koʻkrak nishoni yoqada turadi. Lekin uni taqqan odam shu yoʻlga oʻzi bilan birga olib kelgan odamlarni eslab tursa, nishon oʻz maʼnosini saqlab qoladi.

Oldindagi laboratoriya

Muxlisaning maqsadi ilm-fan va taʼlim sohasida innovatsion tadqiqotlar olib borish, yurtning intellektual salohiyatini oshirishga xizmat qiladigan fundamental yangiliklar yaratish, zamonaviy biznes yoʻnalishlarida oʻzini sinab koʻrish va ilm yoʻlida yoshlarga oʻrnak boʻla oladigan olima boʻlib yetishishdir.

Bu reja keng va bugun amalga oshgan emas. «Fundamental yangiliklar» soʻzi ayniqsa baland eshitiladi va u uzoq yillik ilmiy mehnatni nazarda tutadi. Muxlisa hozir shu yoʻlning eng boshida. Ammo uning qoʻlida bir necha muhim narsa allaqachon bor: ona tilidagi mustahkam poydevor, ingliz tili, ilmiy maqola yozish tajribasi va konferensiya muhitini ichkaridan koʻrgan koʻz.

Oʻzbek tilshunosligi uchun ham bu yoʻl muhim boʻlishi mumkin. Raqamli davrda oʻzbek tilining oʻz manbalari, oʻz tadqiqotchilari kerak. Tilni ham, zamonaviy usullarni ham tushunadigan yangi avlod filologlari bu boʻshliqni toʻldirishi mumkin. Bu Muxlisa haqida aniq vaʼda emas, u tanlagan sohaning umumiy ehtiyojidir.

Ona tilini tanlash jasorati

Hozirgi yoshlar orasida xorijiy tillar yoki aniq sohalarga qiziqish kuchli. Ota-onalar ham koʻpincha farzandini daromadi tezroq koʻrinadigan kasblarga yoʻnaltirishni xohlaydi. Shunday paytda oʻzbek tili yoʻnalishini ongli ravishda tanlash va unga grant asosida kirish alohida eʼtiborni talab qiladi.

Muxlisa uchun bu tanlov tasodif emasligi natijalarida koʻrinib turibdi. A va A+ sertifikatlari, olimpiadadagi birinchi oʻrin va sheʼrlari bir xil yoʻnalishga ishora qiladi. Ingliz tilidagi B2 darajasi esa ona tiliga sodiqlik boshqa tillardan voz kechishni bildirmasligini koʻrsatadi. Aksincha, oʻzbek tilini dunyoga koʻrsatmoqchi boʻlgan tadqiqotchiga ingliz tili kerak.

Ona tili oʻqituvchisi va filolog har bir millat uchun koʻzga tashlanmaydigan, ammo eng zarur mutaxassislardan biridir. Bolaning birinchi kitobi ham, rasmiy hujjat ham, ilmiy matn ham shu tilda yoziladi. Shu tilning sifati butun madaniyat sifatiga taʼsir qiladi. Bu Muxlisaning shaxsiy xizmati emas, sohaning oʻz qadri, ammo bunday yoʻlni tanlagan yosh odam shu masʼuliyatni ham oʻz zimmasiga oladi.

Isteʼmolchi haqida insho

«Men yosh isteʼmolchiman» mavzusi birinchi qarashda oddiy maktab topshirigʻiga oʻxshaydi. Lekin mavzu qiziq savol qoʻyadi. Bugungi yosh odam har kuni nimanidir sotib oladi, ilovalarga roziligini beradi, reklamaga duch keladi. Oʻz huquqini bilmaydigan isteʼmolchi eng oson aldanadigan kishidir.

Bu inshoga berilgan faxriy yorliq Muxlisaning boshqa yoʻnalishlari bilan ham bogʻlanadi. Moliyaviy savodxonlik kursi va «Uzumda Biznes» kursi bozorga sotuvchi tomonidan qarashni oʻrgatsa, insho mavzusi xaridor tomonidan qarashni talab qiladi. Har ikki tomonni tushungan odam bozorda ham, jamiyatda ham kamroq aldanadi.

Roʻyxatning oxirgi satri

Muxlisa Xolmurotovaning roʻyxatini yana bir marta koʻz oldiga keltiring: aʼlo baholar, A+, 85.2 ball, grant, maqolalar, sheʼrlar, konferensiya, kurslar, nishon. Endi bu roʻyxatning oxiriga uning oʻzi taklif qilgan satrni qoʻshing: ustozlar va ota-ona.

Bunday satr hech qanday sertifikatda yozilmaydi va hech qaysi tanlov u uchun ball bermaydi. Lekin aynan u roʻyxatni kerilishdan saqlaydi. Yosh odam yutuqlari koʻpaygan sari oʻzining qayerdan kelganini unutmasligi eng qiyin imtihonlardan biridir. Muxlisa hozircha bu imtihonni oʻz soʻzlari bilan topshirib turibdi.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.