Ensiklopediya yozuvi
  • Media va Jurnalistika

Islomova Charos Sarvarjon qizi

  • Halima Xudoyberdiyeva nomidagi ijod maktabi oʻquvchisi
  • "Zomin-2026" seminari qatnashchisi
  • Xalqaro teatr tanlovlari gʻolibi
  • Yosh shoira

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Islomova Charos Sarvarjon qizi
OʻzYYE aʼzosi28.08.2026 dan
Tugʻilgan sana
09.11.2009
Tugʻilgan joyi
Sirdaryo viloyati, Boyovut tumani
Hudud
Sirdaryo

Birovning shubhasi oʻlchov emas: Charos Islomovaning birinchi kitobga qadar bosib oʻtgan yoʻli

Boyovutda tugʻilgan, Guliston shahrida yashaydigan yosh shoira. Sheʼrlari jurnallarda va Turkiyadagi antologiyada chiqqan, teatr jamoasi bilan respublika tanlovida birinchi boʻlgan, teleekranda ham koʻrinadi. Oltmishdan ortiq sheʼri esa birinchi kitobga aylanishni kutmoqda.

Yosh ijodkorning qulogʻiga eng koʻp chalinadigan savol shuki: «Bu bilan nima qilasan?» Sheʼr yozadigan bolaga koʻpincha shunday yondashiladi. Uni rad etmaydilar, ammo jiddiy ham qabul qilmaydilar. Bu yengil shubha ochiq tanqiddan koʻra xavfliroq boʻlishi mumkin, chunki u bilan bahslashib boʻlmaydi. U kun sayin ichkariga kirib boradi va bir paytda oʻzingning ovozingga oʻxshay boshlaydi.

Charos Islomova bu haqda oʻz soʻzini aytgan.

Barcha muvaffaqiyatlar oʻz kuchingizga ishonishdan boshlanadi. Zero, atrofdagilarning shubhasi sizning imkoniyatlaringizga mezon boʻlolmaydi.

Bu yerda muhim soʻz «mezon». U shunchaki «oʻlchov» emas, tarozi degan eski adabiy tushunchani ham eslatadi. Tarozi ishonchli boʻlishi kerak. Charosning gapi shunday: boshqalarning shubhasi noaniq tarozi. U sening ogʻirligingni emas, faqat tarozi egasining kayfiyatini koʻrsatadi.

Shoira shu fikrni ikkinchi jumlada «zero» bilan bogʻlaydi. Bu ham adabiy tildan kelgan soʻz. Kundalik gapda kam ishlatiladigan bu birikma oddiy shiorga sheʼriy ohang beradi. Shior yozilishidayoq muallifning kimligini sezish mumkin.

Boyovut, Guliston va ijod maktabi

Charos 2009-yil 9-noyabrda Sirdaryo viloyatining Boyovut tumanida tugʻilgan, hozir Guliston shahrida yashaydi. 2024-yildan Halima Xudoyberdiyeva nomidagi ijod maktabida oʻqiydi.

Maktab nomiga berilgan shoira ayol ovozi bilan oʻzbek sheʼriyatida oʻz oʻrnini topgan. U ham Sirdaryo farzandi. Yosh shoira uchun bu shunchaki rasmiy nom emas: oʻz viloyatidan chiqqan ayol shoiraning kitobi javondagi tirik dalildir. U bu yoʻlning mumkinligini koʻrsatadi. Boshqacha aytganda, shubhaga eng yaxshi javob baʼzan oʻz viloyatingning tarixida turadi.

Uning asosiy yoʻnalishlari sheʼriyat, media va jurnalistika, teatr, volontyorlik va ekologik faoliyatdir. Ona tili va adabiyotdan B+, ingliz tilidan B2, tarixdan C+ darajali Milliy sertifikatlari bor. Ona tili va adabiyot fani boʻyicha viloyat olimpiadasida 3-oʻrinni olgan. Sertifikat va olimpiada ijodkor uchun nima beradi? Tilning qoidasini bilish qoidani buzishning sharti. Sheʼriyatda baʼzan grammatika atayin chetlab oʻtiladi, ammo buni bilib qilish bilan bilmay qilish bir narsa emas.

Sheʼr qayerda chiqadi?

Charosning sheʼrlari «Saodat», «Tong yulduzi», «Gʻuncha» kabi respublika nashrlarida, Ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari agentligining 1–6-bayozlarida chop etilgan. U 20 dan ortiq badiiy-publitsistik maqola va taqriz muallifi. «Zomin – 2026» seminari ishtirokchisi. Abdulla Oripov tavalludiga bagʻishlangan respublika tanlovining nazm yoʻnalishida gʻolib boʻlgan, «Muqaddas ayol» viloyat ijodiy tanlovida 2-oʻrinni olgan, «Huquq va ong» gazetasi oʻtkazgan «Eng yaxshi sheʼr» tanlovida gʻolib boʻlgan.

Roʻyxatning oʻzi bir narsani koʻrsatadi. U sheʼriyatni faqat daftarda qoldirmagan, doim boshqa birovning koʻziga koʻrsatgan. Bu yosh ijodkor uchun eng qiyin qadamlardan biri. Birinchi marta muharrirga sheʼr yuborishda koʻp narsa boʻlishi mumkin: javob kelmasligi, rad etilishi, sheʼr qisqartirib chiqarilishi. Har bir rad javobi yana oʻsha shubhaning bir shakli. Shu sababli uning shiori oʻzi uchun amaliy qoida boʻlsa ajab emas.

Taqriz yozishi esa alohida diqqatga loyiq. Sheʼr yozish oʻz ichingga qarash, taqriz esa boshqa birovning matniga diqqat bilan qarash. Yosh shoirlar koʻpincha oʻzi yozadi, boshqalarni kam oʻqiydi. Taqriz yozgan odam esa boshqalarni oʻqishga majbur va nima uchun matn yaxshi yoki kuchsiz ekanini asoslashi kerak. Bu tajriba jurnalist boʻlishni orzu qilgan odam uchun ayniqsa kerak.

Turkiya antologiyasi: boshqa tilda oʻqilish

Charosning ijodiy ishlari «Soʻze ashik goʻnullar» xalqaro antologiyasida Turkiyada turk tiliga oʻgirilib nashr qilingan. Tarjima qilingan sheʼr muallifning yangi tajribasi. Oʻzbek va turk tillari yaqin qardosh, shu sababli bu yerda oʻziga xos sinov bor. Bir xil oʻzakdan chiqqan soʻz bir tilda boshqa, ikkinchisida boshqa ohangda boʻlishi mumkin. Qofiya saqlanadimi? Sheʼrning kayfiyati oʻzgarmaydimi?

Lekin shu ish ham oʻz oʻlchamida baholanishi kerak. Antologiyalar turlicha boʻladi, xalqaro nashr soʻzi ham har xil darajani bildiradi. Yosh shoira uchun bu yutuq muhim, ammo u jahon adabiyotiga kirish degani emas. Bu birinchi qadam va u haqda aynan shunday gapirish mualliflikka ham, oʻquvchiga ham hurmatdir.

Birinchi kitobni kutish

Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining «Mening birinchi kitobim» loyihasi doirasida Charosning 60 dan ortiq sheʼrdan iborat toʻplami nashr etilishi kutilmoqda. Bu yosh ijodkor hayotidagi eng muhim bosqichlardan biri, ammo u hali amalga oshmagan, shunday deb qaralishi kerak.

Birinchi kitob ikki sababga koʻra qiyin. Birinchisi — tanlash. Oltmish sheʼr bir kitobga kirishi uchun undan koʻp sheʼr tashlab qoʻyilgan boʻlishi kerak. Muallif oʻz yozganini oʻzi rad etishni oʻrganadi. Ikkinchisi — qaytib boʻlmaslik. Kitob chiqqach, u yosh muallifning yillar davomida hamroh boʻladigan rasmiga aylanadi. Oʻn yildan keyin ayrim satrlaridan uyalishi ham mumkin. Koʻp shoirlar birinchi kitobi haqida shunday deb eslaydi. Bu ham normal jarayon.

Teatr: jamoa aytadigan sheʼr

2025-yilda «Teatr — ibratxonadir» respublika koʻrik-tanlovida Charos jamoasi birinchi oʻrinni olgan. Bu gʻalaba evaziga Turkiya va Xitoyga 10 kunlik bepul xalqaro taʼlim sayohatlari yoʻllanmasi qoʻlga kiritilgan.

Sayohat oʻsmir uchun katta tajriba. Oʻz yurtidan chiqib, boshqacha hayotni koʻrish odamning oʻziga qarashini ham oʻzgartiradi. Sheʼr yozadigan va jurnalist boʻlishni orzu qiladigan odam uchun bu xom materialdir. Boshqacha shahar, boshqacha ovoz, boshqacha taom. Hali koʻp yillar oʻtib, oʻsha sayohatning bir manzarasi sheʼrda paydo boʻlishi mumkin.

Teatr va sheʼr munosabati ham qiziq. Sheʼr yakka yoziladi, ammo sahnada u baland ovozda eshitiladi va uni boshqalar bilan boʻlishasan. Teatrda bir kishining xatosi hammaning xatosiga aylanadi. Ijodkor uchun bu kerakli tarbiya: oʻz yolgʻizligidan chiqib, jamoaga kirish.

Ekranda va eko-loyihada

Charos «Mahalla», «Oʻzbekiston 24» va «Sirdaryo» telekanallari koʻrsatuvlarida qatnashgan. Jurnalistlikni orzu qilgan odam uchun bu ekranni ichkaridan koʻrishning birinchi imkonidir. Koʻrsatuv tayyorlanishi, savol qanday berilishi, jonli efirda nima yuz berishi. Oddiy tomoshabin buni bilmaydi. Biroq ekranda koʻrinish bilan jurnalist boʻlish bir narsa emas. Jurnalistika koʻproq boshqalarga savol berish, tasdiqlash, ikki manbadan tekshirish, oʻzing koʻrinmay qolishga rozi boʻlishdir. Bu hali oldindagi saboq.

U «Eco-schools Uzbekistan» loyihasi aʼzosi va eko-faol, «Z-spot» hamda «Mindora» loyihalarida volontyor. Sheʼr yozadigan qizning ekologiya bilan shugʻullanishi ham tabiiy. Shoirlik asrlar davomida tabiat bilan yaqin munosabatda boʻlgan. Faqat bugun u daraxtni tasvirlashdan tashqari uni ekishga ham borishi mumkin. Sirdaryo boʻyida oʻsgan odam uchun suv va yer haqidagi gap kitobiy mavzu emas.

Haqiqat va misra: reja

Charosning maqsadi jurnalistika va media sohasida oliy taʼlim olib, yuksak malakali kadrga aylanish, oʻzbek sheʼriyatining merosini xalqaro maydonga olib chiqish hamda haqiqat va maʼrifatni tarannum etuvchi kuchli ijodkor boʻlishdir.

Bu rejaning oʻzida kelajakda duch keladigan savol bor. Jurnalist va shoir bir xil odam boʻla oladimi? Sheʼrda bir narsani tasvirlash uchun metafora yaxshi, xabarda esa aniq raqam kerak. Shoirga subyektiv boʻlish mumkin, jurnalistga esa faktdan chiqmaslik zarur. Tarixda bu ikki ishni birga olib borgan ijodkorlar koʻp, ammo ularning har biri bu chegarani oʻzicha topgan.

Ayol shoira yoʻli

Charos oʻqiydigan maktab nomi berilgan Halima Xudoyberdiyeva oʻz sheʼrlarida ayol kechinmalarini, ona va qiz taqdirini ochiq aytgan shoiralardan edi. Bu mavzuda yozish sheʼriyatda eski, ammo hech qachon oson boʻlmagan. Ayol boshqalar kutgan tuygʻuni yozsa, uni maqtashadi. Oʻz haqiqiy tuygʻusini yozsa, ayrim oʻquvchilar noqulay his qiladi.

Charos ishtirok etgan «Muqaddas ayol» viloyat tanlovi nomi ham shu masalaga tegib oʻtadi. Ayol haqida gapirganda «muqaddas» soʻzi tez ishlatiladi. Uning orqasida esa aniq, charchagan, kulgan, baʼzan jahli chiqqan odam turadi. Yosh shoira uchun eng foydali savol shu: men yozayotgan ayol tirik odammi yoki tayyor ibora? Bu savolning javobi oltmish sheʼrlik birinchi kitobda qanday qator tanlanishiga ham taʼsir qiladi.

Shubha mavzusi ham bu yerda boshqa qirrasi bilan chiqadi. Yosh qizga «bu yoshda nimani bilasan?» degan gap koʻproq aytiladi. Unga «sen avval oʻqishingni tugat, keyin yozasan» deyishadi. Uning shiori bu gaplarning hammasiga javob bermaydi, ammo u daftarni yopib qoʻymaslikka yordam beradi.

Oʻz tarozisi

Boshida aytilgan shubhaga qaytaylik. Yosh shoira uchun u keyin ham yoʻqolmaydi. Kitob chiqsa, «bu yoshda kitob erta emasmi?» deyishadi. Jurnalist boʻlsa, «sheʼriyat nima boʻldi?» deyishadi. Har bosqichda yangi tanqid oʻz savoli bilan keladi.

Charos aytgan oʻz kuchiga ishonish esa koʻzi yumuq qaysarlik emas. Unda tinglash ham, oʻrganish ham bor. Yaxshi muharrir tuzatishi shubha emas, ish. Farqni bilish kerak: bir odam sening matningga gapirmoqda, boshqasi senga gapirmoqda. Birinchisini tinglash, ikkinchisini oʻz tarozingga qoʻymaslik. Birinchi kitob chiqqan kuni oʻsha kitobning birinchi sahifasini ochib koʻrgan yosh muallif, ehtimol, yana bir narsani tushunadi: oʻlchov hech qachon begonada boʻlmagan.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.