Ensiklopediya yozuvi
  • Huquq

Farangiz Muhammadaliyeva Muhammadamin qizi

  • Toshkent davlat yuridik universiteti talabasi
  • Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabi bitiruvchisi
  • Tarix fan olimpiadasi viloyat bosqichi gʻolibi
  • "Zomin-2026" ishtirokchisi

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Farangiz Muhammadaliyeva Muhammadamin qizi
OʻzYYE aʼzosi16.09.2026 dan
Tugʻilgan sana
21.08.2008
Tugʻilgan joyi
Fargʻona viloyati, Qoʻshtepa tumani
Hudud
Fargʻona

Ertangi oʻzimga yetish: Farangiz Muhammadaliyeva va 189 balldan keyingi savol

Qoʻshtepada tugʻilgan, Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabini bitirgan yosh talaba yuridik universitetga kirish imtihonida 189 ball olgan. Lekin uning oʻz shiori boshqa raqib haqida gapiradi: u faqat bitta odamdan oʻzmoqchi.

Imtihon natijalari eʼlon qilingan kunlarda raqamlar hammani band qiladi. Kim qancha ball oldi, kim kimdan yuqori, qaysi maktab nechta bola kiritdi? Ball oʻlchov sifatida kerak, chunki u adolatli tanlov uchun zarur. Ammo u bir savolni ochiq qoldiradi: eng yuqori natijani olgan odam endi nima bilan oʻzini oʻlchaydi?

Farangiz Muhammadaliyeva kirish imtihonida 189 ball toʻplab, Toshkent davlat yuridik universitetiga muddatidan oldin qabul qilingan. Odatda hikoya shu yerda bitadi. Uning shiori esa hikoyani boshqa joydan davom ettiradi.

Maqsadim — kechagi oʻzimdan oʻtib, ertangi oʻzimga yetish.

Jumlaning qurilishi juda nozik. Unda bir odam uch vaqtda mavjud: kechagi, bugungi va ertangi. Bugungi Farangiz oʻrtada turibdi, bir tomonda quvib oʻtish kerak boʻlgan kechagi Farangiz, boshqa tomonda hali yetib borilmagan ertangi Farangiz. Musobaqada boshqa hech kim yoʻq. Na kursdoshi, na tanishi, na reyting jadvali.

Ijod maktabini bitirgan odamga bunday jumla tuzish yarashadi. Unda «oʻzib ketish» soʻzining yuki oʻzgargan: u bu yerda hech kimni pastga tushirmaydi. Yana bir qiziq narsa bor. Ertangi oʻzing hech qachon toʻliq yetilmaydi, chunki sen yetganingda u yana bir kun oldinga ketadi. Demak, bu shior oxiri yoʻq maqsadni qoʻyadi va shu bilan birga har kuni bajarilishi mumkin boʻlgan oddiy talabni ham.

Qoʻshtepa va ijod maktabi

Farangiz 2008-yil 21-avgustda Fargʻona viloyatining Qoʻshtepa tumanida tugʻilgan. Hozir ham yashash joyi Fargʻona viloyati sifatida koʻrsatilgan. Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabini bitirgan.

Erkin Vohidov oʻzbek sheʼriyatining eng katta nomlaridan biri. Uning «Oʻzbegim» qasidasi va boshqa satrlari koʻp avlodlarning xotirasida yashaydi. Oʻz maktabiga shunday ism berilgan oʻquvchi soʻzga oʻzgacha munosabatda boʻlishga oʻrganadi. Ijod maktabining asosiy qiymati ham sheʼr yozishni oʻrgatishda emas, soʻzga diqqat qilishni odat qilishdadir. Har bir soʻz nega aynan shu oʻrinda turibdi? Boshqa soʻz qoʻyilsa, nima oʻzgaradi?

Bu savollar huquqshunos uchun ham begona emas. Farangizning asosiy yoʻnalishlari huquqshunoslik, tarix va adabiyotdir. Bir qarashda yuridik matn sheʼrning eng uzoq qarama-qarshisidek koʻrinadi. Biri quruq va aniq, ikkinchisi jonli va koʻp maʼnoli. Lekin ikkalasi ham soʻzning ogʻirligini juda yaxshi biladi. Sheʼrda bitta soʻz kayfiyatni oʻzgartiradi. Qonunda bitta soʻz odamning taqdirini oʻzgartirishi mumkin.

Toʻrt natijaning xaritasi

Farangizning natijalari fanlar boʻyicha shunday: tarix — A+, ona tili va adabiyot — A, ingliz tili — B2, matematika — C.

Roʻyxat oxiridagi C harfi ayniqsa qiziq. Koʻpchilik maqolalarda bunday natija tilga olinmaydi, chunki u boshqalardan pastroq. Holbuki, u roʻyxatning ishonchini oshiradi. Bu yerda bir odam haqida juda aniq manzara koʻrinadi: uning kuchi gumanitar fanlarda, aniq fanda esa boshqacha natija. Bu tabiiy. Har kim hamma narsada birinchi boʻlishi shart emas, va buni yashirmaslik oʻz-oʻzidan yetuklikdir. Shunga qaramay, oʻz yoʻnalishidan tashqaridagi fandan ham imtihon topshirib, oʻz bilimini oʻlchatish yoshi uchun yaxshi odat.

Tarix fanidan A+ esa uning asosiy tayanchi. Tarix olimpiadasining viloyat bosqichida ham u gʻolib boʻlgan. Bu natijalar uning tarixga qiziqishi bir martalik emasligini koʻrsatadi.

Tarix huquqshunosga nima beradi?

Tarix va huquq oʻrtasidagi aloqa chuqur. Har bir qonun qandaydir tarixiy tajribaning natijasidir. Odamlar nimadandir aziyat chekkan, biror adolatsizlik takrorlangan, keyin esa uni toʻxtatish uchun qoida yozilgan. Agar qonunning qanday sharoitda paydo boʻlganini bilmasang, uning ruhini tushunish qiyin.

Tarixni yaxshi bilgan huquqshunos yana bir narsani tushunadi: qonun abadiy emas. Bir davrda toʻgʻri hisoblangan qoida boshqa davrda adolatsiz koʻrinishi mumkin. Odamlar huquqlari asta-sekin, koʻp qiyinchilik bilan kengaygan. Shu sababli bugungi huquq tizimini oʻz-oʻzidan tayyor narsa deb emas, davom etayotgan jarayon deb bilish kerak. Bu qarash talabani qonunni koʻr-koʻrona yodlashdan saqlaydi.

Shu bilan birga, tarix odamni kuch va qonun orasidagi eski bahsga ham olib keladi. Qonun qachon kuchsizni himoya qilgan, qachon kuchlining qoʻlidagi vositaga aylangan? Farangiz maqsadidagi «adolatni himoya qilish» iborasi aynan shu savol oldida jiddiy maʼno oladi.

Adabiyot va odil sudlov

Adabiyotga kelsak, bu yoʻnalishning huquqdagi oʻrni kamroq tilga olinadi. Vaholanki, yirik yozuvchilar jinoyat, jazo, sud, rahm-shafqat haqida koʻp yozgan. Roman oʻquvchini boshqa odamning ichiga kiritadi. U sud zalida bir qator bilan yozilishi mumkin boʻlgan voqeani butun bir hayot sifatida koʻrsatadi.

Huquqshunos uchun bu tajribaning qadri katta. Ish papkasidagi har bir ism tirik odam. Uning sababi, qoʻrquvi, oilasi bor. Bu hech kimni oqlamaydi, lekin ishni toʻgʻri koʻrishga yordam beradi. Adabiyot oʻqib oʻsgan yurist shu narsani esdan chiqarmasligi osonroq boʻlishi mumkin.

Soʻz mahorati ham shu yerda oʻz foydasini beradi. Sudda oʻqilgan nutq, yozilgan ariza, tushuntirish xati — bularning hammasi taʼsir qilish uchun yoziladi. Aniq, mantiqiy va ravon matn yuridik ishning yarmidir. Ijod maktabidan kelgan talaba shu jihatdan oʻziga xos ustunlik bilan kirib keladi.

Zomin va «E Voh»

Farangizning ijodiy tajribasi «Zomin-2026» seminari va «E Voh» festivali bilan ham bogʻliq. U ikkala tadbirda ishtirok etgan. Bunday tadbirlar yosh ijodkorga yolgʻizlikdan chiqish imkonini beradi.

Yozish yolgʻiz ish. Tuman yoki viloyatda oʻz matnini koʻrsatadigan odam topish oson boʻlmasligi mumkin. Seminarda esa tengdoshlari matnini oʻqiydi, tajribalilar fikr bildiradi, tanqid eshitiladi. Bu birinchi marta ogʻir boʻladi, ammo aynan shu tanqid yozuvchini oʻstiradi. Oʻz matnini maqtovsiz ham eshita olish — keyingi har qanday kasbda foyda beradigan koʻnikma.

«E Voh» festivali esa uni yana oʻz maktabining nomi bilan bogʻlaydi. Bu nomning bitiruvchidan kutadigan narsasi ham oddiy: soʻzga hurmat.

Yuqori ballning xavfi

189 ball haqida yana bir marta toʻxtash kerak, chunki u quvonchli, ammo oʻziga xos xavfi ham bor natija. Hayotning eng katta imtihonida eng yuqori natijani olgan yosh odam birinchi semestrda kutilmagan holatga duch kelishi mumkin. Universitetda test yoʻq, ochiq savol bor. Toʻgʻri variantni belgilash oʻrniga, oʻz fikrini asoslash kerak. Imtihon strategiyasi bu yerda yordam bermaydi.

Bundan tashqari, yuqori natija olgan odamning oldida endi oʻz tasviri turadi. Oldingi muvaffaqiyat keyingi har qanday past bahoni fojia qilib koʻrsatishi mumkin. Aynan shu joyda uning shiori amaliy dori kabi ishlaydi. Agar raqib kechagi oʻzing boʻlsa, sen oldingi baling bilan yashash emas, bugungi kunni oʻlchashni davom ettirasan. Shu sababli 189 ball ham «kechagi oʻzim» qatoriga oʻtadi.

Adolat himoyachisi rejasi

Farangizning maqsadi oʻz ustida ishlashni davom ettirib, huquq sohasida chuqur bilimga ega yetuk mutaxassis hamda adolatni himoya qiluvchi yetakchi boʻlib yetishishdir. Qonun ustuvorligini taʼminlashga xizmat qilish ham shu rejaning bir qismi.

Bu hozircha yosh talabaning niyati. Adolat haqida gapirish oson, ammo uni himoya qilish koʻpincha yoqimsiz qarorlarni talab qiladi. Haqiqiy ishda toʻgʻri tomon har doim yaqqol koʻrinmaydi, va qonunning oʻzi baʼzan eskirgan boʻladi. Bu yoʻlda kitob va ball yetarli boʻlmaydi: bosim ostida oʻz soʻzida turish kerak boʻladi.

Lekin u shu yoʻlga yaxshi qurollangan holda kirmoqda. Tarix sababni, adabiyot odamni, huquq esa qoidani koʻrsatadi. Uchchalasi birga boʻlganda, yosh yurist qaror oldidan yana bir bor oʻylab koʻrishga oʻrganadi.

Fargʻonadan yuridik universitetgacha

Muddatidan oldin qabul qilinish ham bu hikoyaning alohida bir boʻlagi. Odatda abituriyent uchun yozning oxirigacha choʻzilgan kutish davri boʻladi: natijalar, kvotalar, «kirdimmi, kirmadimmi» degan savollar. Farangiz bu kutishni boshqalardan oldinroq tugatgan. Bu unga yana bir narsani ham bergan boʻlishi mumkin: oʻqish boshlanguncha oʻylab olishga vaqt.

Huquqshunoslik talabasi uchun birinchi kurs koʻpincha yangi til oʻrganishga oʻxshaydi. Kundalik hayotda oddiy koʻringan soʻzlar bu yerda aniq chegaralangan maʼnoga ega boʻladi. «Ayb», «javobgarlik», «shartnoma», «dalil» — har biri uchun alohida taʼrif va uzoq bahslar bor. Soʻzga diqqat bilan qarashga oʻrgangan odam uchun bu qiyin, ammo qiziqarli oʻtish.

Viloyatdan poytaxtga kelish esa boshqa imtihon. Bu yerda natijani hech kim hisoblamaydi. Oʻz kunini oʻzi tuzish, yangi muhitda oʻz oʻrnini topish, uydan uzoqda ham oʻzini ushlab turish kerak boʻladi. «Kechagi oʻzimdan oʻtish» shunday kunlarda ball bilan emas, kichik odatlar bilan oʻlchanadi.

Bunday kichik odatlar tashqaridan koʻrinmaydi, ammo keyingi hamma natija shulardan oʻsib chiqadi.

Ertangi Farangiz

Bir qiziq oʻyin qilib koʻrish mumkin. Oʻn yildan keyingi Farangiz bugungi Farangizga qaraganda nima deydi? Ehtimol, 189 ball uning uchun endi kichik xotira boʻlib qoladi. Ehtimol, u yoshligidagi baʼzi fikrlariga kuladi. Tarixga bunchalik mehr qoʻyganini esa, ehtimol, minnatdorlik bilan eslaydi.

Biz bu savolga javob bera olmaymiz, va u ham hozir javob bera olmaydi. Shiorning kuchi ham shunda: u ertangi odam kim boʻlishini aytmaydi, faqat unga yetish kerakligini aytadi. Bir kunlik farq koʻrinmaydi. Lekin koʻp kunlar qoʻshilganda, kechagi odam ancha ortda qoladi.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.