Ensiklopediya yozuvi
  • Turizm va Xizmat koʻrsatish

Malika Kamalova Umidjonovna

  • Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchi kurs talabasi
  • Turizm fakulteti bosh koordinatori
  • Muqimiy nomidagi davlat stipendiyasi sohibasi
  • Kiber sport boʻyicha respublika sovrindori

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Malika Kamalova Umidjonovna
OʻzYYE aʼzosi01.10.2026 dan
Tugʻilgan sana
24.05.2005
Tugʻilgan joyi
Toshkent viloyati, Chirchiq shahri
Hudud
Toshkent viloyati

Klaviatura ortidagi strategiya: Malika Kamalova va ertangi kunning poydevori

Chirchiqda tugʻilgan, Turizm fakultetining bosh koordinatori, Muqimiy nomidagi davlat stipendiyasi sohibasi, kiber sport boʻyicha respublika chempionatida ikkinchi oʻrin egasi. Bu uch satr bir odamga tegishli ekanini birinchi eshitganda ishonish qiyin.

Odamlar haqidagi taassurot koʻpincha toʻgʻri chiziqqa oʻxshaydi. Stipendiya olgan talaba deyilsa, kitob ustida oʻtirgan odam koʻz oldimizga keladi. Fakultet koordinatori deyilsa, qoʻlida roʻyxat bilan yoʻlakda yugurib yurgan faol. Kompyuter oʻyinlari boʻyicha chempionat deyilsa, tun boʻyi ekran oldida oʻtiradigan yigit. Malika Kamalovaning hikoyasi shu uch rasmni bir-birining ustiga qoʻyadi va ularning hech biri unga toʻliq mos kelmaydi.

U bitiruvchi kurs talabasi. Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida 4-kursda oʻqiydi. Uning uchun talabalik yillarining yakuni yaqin va u oʻz shiorini ana shu davrda aytgan odamga oʻxshab yangraydi:

Bugungi mehnatingiz — ertangi muvaffaqiyatingizning poydevori.

Poydevor oʻxshatishi oʻylab tanlangan. Bino qurilganda poydevor koʻzga koʻrinmaydi. Unga hech kim qoyil qolmaydi, u haqida hech kim surat joylamaydi. Yer ostiga tushib ketgan bu ishning natijasi yillar oʻtib, bino turaverganida seziladi. Shior aytayotgan gap ham shu: bugungi ishning koʻp qismi bugun hech kimga koʻrinmaydi.

Lekin bu jumlani oʻqib «mehnat qilsang, muvaffaqiyat keladi» degan oddiy maslahat deb oʻtib ketish mumkin. Malikaning yoʻli bu gapni sal murakkabroq qiladi, chunki u uch xil poydevorni bir vaqtda quygan: ilmiy, tashkiliy va, kutilmaganda, raqamli sport boʻyicha.

Chirchiqdan TDIUgacha

Malika 2005-yil 24-mayda Toshkent viloyatining Chirchiq shahrida tugʻilgan. Hozir ham Toshkent viloyatida yashaydi. Chirchiq sanoat shahri sifatida tanilgan, poytaxtga yaqin, ammo oʻz hayoti bor joy. Bunday shaharda oʻsgan yoshlar uchun Toshkent bir paytning oʻzida yaqin ham, boshqa dunyo ham.

Uning asosiy yoʻnalishlari turizm, xizmat koʻrsatish, ilmiy izlanishlar va raqamli sportdir. Toʻrtinchi kursga kelib talaba oʻz sohasiga boshqacha qaray boshlaydi. Birinchi kursdagi umumiy qiziqish oʻrnini aniq savollar egallaydi: bitirgach nima qilaman, qaysi bilim haqiqatan kerak boʻldi, nimani yana oʻrganishim kerak? Bitiruvchi kurs shu savollar eng keskin qoʻyiladigan davr.

Muqimiy stipendiyasi: nom va vazifa

Malika Muqimiy nomidagi davlat stipendiyasi sohibasidir. Bu iqtidorli talabalar uchun taʼsis etilgan eʼtirof.

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy XIX asr oʻzbek adabiyotining yirik vakili boʻlgan. U Qoʻqonda yashagan, oʻz zamonasining kamchiliklari haqida hajviy sheʼrlar yozgan va hayotining koʻp qismini moddiy qiyinchilikda oʻtkazgan. Uning sayohat haqidagi «Sayohatnoma» asari ham maʼlum. Turizm fakulteti talabasi uchun shu nomdagi stipendiya olish oʻziga xos bir tasodif: shoir ham yoʻlda koʻrganlarini yozgan, yurtni kezib, odamlar hayotiga eʼtibor bergan.

Stipendiya koʻpincha oʻtgan natijalarga berilgan mukofot sifatida qaraladi. Ammo u ayni paytda majburiyat ham. Eʼtirof olgan talabadan keyingi semestrda ham oʻsha darajani kutishadi. Stipendiya egasining oʻz fanidan bilimi, odatda, koʻpchilik oldida sinovdan oʻtib turadi. Shiordagi «poydevor» aynan shu kundalik talablarga javob berishdan iborat.

Bosh koordinator boʻlish nimani anglatadi?

TDIU Turizm fakultetining bosh koordinatori lavozimi talabalik hayotining koʻzga kam tashlanadigan, lekin mashaqqatli ishlaridan biri. Har bir fakultetda tadbir, xabar, ishtirokchilar roʻyxati, muddatlar, soʻnggi daqiqada oʻzgargan rejalar boʻladi. Koordinator shularning hammasi tutashadigan nuqtada turadi.

Bu ishning qiyin tomoni shundaki, unda rasmiy kuch kam. Bosh koordinator tengdoshlarini ishdan boʻshata olmaydi, oylik bera olmaydi. U ularni faqat ishonch, aniqlik va oʻz namunasi bilan ishlashga undaydi. Haqiqiy boshqaruv tajribasi aynan shunday sharoitda shakllanadi. Buyruq bera olmaydigan joyda odamlarni birlashtira olgan kishi, keyin rasmiy lavozim olganda ham shu koʻnikmadan foyda koʻradi.

Turizm sohasi uchun bu tajriba alohida qadrli. Sayohat uyushtirish ham, mehmonxona boshqarish ham koʻp odam, koʻp vaqt jadvali va koʻp kutilmagan vaziyat bilan ishlashni talab qiladi. Reys kechikadi, xona tayyor boʻlmaydi, mehmon norozi. Shunda jadvalni qayta tuzish va odamlarni tinchlantirish kerak. Fakultetdagi kichik tadbirlar shu ishning xavfsiz mashqi sifatida qaralishi mumkin.

Kiber sport: jiddiy qarash kerak

Endi eng kutilmagan satrga kelamiz. Malika kiber sport yoʻnalishi boʻyicha oʻtkazilgan chempionatning respublika bosqichida 2-oʻrinni qoʻlga kiritgan.

Keksa avlod uchun bu hali ham gʻalati eshitilishi mumkin: kompyuter oʻyini qanday qilib sport boʻladi? Bu savolga javob oʻyinning oʻzida. Yuqori darajadagi kiber sportda oʻyinchi juda qisqa vaqtda koʻp qaror qabul qiladi, raqib rejasini oldindan sezishga harakat qiladi, jamoa bilan aniq muloqot qiladi va yutqazgandan keyin xatosini tahlil qiladi. Bular shaxmat va jamoaviy sport talablariga anchagina oʻxshaydi.

Respublika bosqichiga chiqish uchun esa oddiy qiziqish yetmaydi. Bu yerda oʻnlab soat mashq, oʻz oʻyinining yozuvini koʻrib chiqish va sabr kerak boʻladi. Chempionatning qaysi oʻyin boʻyicha oʻtgani haqida bizda maʼlumot yoʻq, shuning uchun aniq taktika haqida gapirmaymiz. Lekin natijaning oʻzi shuni koʻrsatadi: u bu ishga shunchaki bekorchilikdan kirmagan.

Bu sohada qiz boʻlish

Kiber sport hozircha dunyo boʻyicha asosan erkaklar koʻp boʻlgan muhit. Bu sohada qizlar kamroq koʻrinadi. Bunday muhitda ishtirok etish, oʻz-oʻzidan, biroz koʻproq jasoratni talab qiladi. Kamchilik vakili boʻlgan odamga eʼtibor ham koʻproq qaratiladi: yutsa, «qiz boʻlib yutdi», yutqazsa, «qiz boʻlgani uchun» degan arzon gaplarga duch kelishi mumkin.

Shu sababli Malikaning natijasi uning shaxsiy yutugʻi bilan birga boshqa qizlar uchun ham eslatma: bu maydon hech kimga yopiq emas. Biz uning boshqalarga qanday taʼsir qilganini oʻlchay olmaymiz, buni daʼvo qilmaymiz. Lekin namuna shunday ishlaydi: kimdir biror joyda birinchi boʻlib koʻrinadi, keyin u yerga kirish boshqalar uchun qoʻrqinchli boʻlmay qoladi.

Oʻyindagi fikrlash va turizm

Bir qarashda turizm va kiber sport orasida hech qanday aloqa yoʻq. Lekin ikkalasi ham bir narsa bilan bogʻliq: oʻzgaruvchan vaziyatda tez qaror qabul qilish. Bundan tashqari, bu ikki olam yanada yaqinlashib bormoqda. Dunyoda yirik kiber sport musobaqalari minglab tomoshabin yigʻadi, ular uchun mehmonxona, transport va xizmat kerak boʻladi. Bu ayrim mamlakatlarda alohida tadbir turizmi yoʻnalishiga aylangan.

Oʻzbekistonda bu yoʻnalish hali qanchalik rivojlanishi nomaʼlum, va uni Malikaning rejasi deb koʻrsatishga asos yoʻq. Ammo ikkala olamni ichkaridan biladigan odam kam uchraydi. Uning maqsadi turizm sohasini innovatsion rivojlantirishga xizmat qilish ekanini hisobga olsak, bu kesishma keyinchalik foydali gʻoya manbai boʻlishi mumkin.

Tashkilotchilik uchun ham shunday. Mehmonni oʻylaydigan koʻz bilan musobaqaga qarasang, zaldagi navbatdan tortib, tomoshabinga koʻrsatiladigan yoʻlgacha hammasini boshqacha koʻrasan. Musobaqa tajribasi bilan qarasang, turizmdagi har bir mahsulot ham oʻz mijozi uchun kurashayotganini tushunasan.

Ilm yoʻlidagi reja

Malika Kamalovaning kelajakdagi maqsadi ilm-fan yoʻlidan ogʻishmay borish, oʻz ustida ishlab tajribasini boyitish, turizm sohasini innovatsion rivojlantirishga xizmat qiladigan yetuk mutaxassis hamda jamiyatga yangi gʻoyalarni taqdim etuvchi yetakchi boʻlib shakllanishdir.

Bu hali reja. Innovatsiya soʻzi bugun juda koʻp ishlatiladi va baʼzan maʼnosini yoʻqotadi. Turizmda haqiqiy yangilik koʻpincha oddiy savoldan boshlanadi: mehmon qayerda qiynalyapti? Chipta sotib olishdami, yoʻl topishdami, tilni tushunishdami? Ilmiy izlanishning qiymati shunda: u taxmin oʻrniga dalil bilan ishlashni oʻrgatadi. Malikaning oʻz yoʻnalishlari qatorida ilmiy izlanishlarni alohida koʻrsatgani shu nuqtai nazardan muhim.

Toʻrt yil oxiridagi hisob

Bitiruvchi kurs talabasi uchun yana bir qiyin savol bor: shuncha faollik ishda nima beradi? Ish beruvchi diplom, malaka va amaliy tajribani soʻraydi. Koordinatorlik, stipendiya va chempionat rezyumeda chiroyli satr boʻlishi mumkin, ammo ular haqiqiy vazifa oldida qanday ish berishi keyinroq bilinadi.

Malikaning tajribasi bir ustunlikka ega boʻlishi mumkin. U turli muhitda ishlagan: ilmiy, tashkiliy va musobaqa. Biri aniqlikni, ikkinchisi odamlarni, uchinchisi bosim ostida qaror qabul qilishni talab qiladi. Har qanday katta ishda shu uchchalasi kerak boʻladi. Lekin ularning qanday birlashishini nazariyada koʻrsatib boʻlmaydi, faqat keyingi yillar ishi koʻrsatadi.

Stipendiyadan keyingi talab

Malika hozir toʻrtinchi kursda. Bitiruvchi uchun oʻqish yillarida olingan eʼtirof bir payt kelib tugaydi. Stipendiya sohibasi va fakultet bosh koordinatori boʻlgan odam ertaga ish beruvchining oldida oddiy nomzod boʻlib turadi. Uni qiziqtirgan savollar boshqa: bu odam haqiqiy sayyohlar bilan ishlaganmi, muammo chiqqanda nima qilgan?

Uning shiori bu oʻtish uchun yaxshi eslatma. Ertangi muvaffaqiyat poydevori bugungi mehnat boʻlsa, unda toʻrtinchi kursning har bir oyi ham poydevorning bir qismi. Amaliyot, tanishuv, kichik loyiha. Ilm yoʻlini tanlagan odamga esa yana boshqa savol: ilmiy rahbar kim boʻladi va qaysi tor mavzu uni bir necha yil qiziqtira oladi?

Yer ostidagi ish

Maqola boshida uch xil rasm haqida gapirgan edik. Endi ularga yana qaraylik. Stipendiya natijasi hammaga koʻrinadi. Koordinatorning ishi bir qismi koʻrinadi. Chempionatdagi oʻrin esa eʼlon qilinadi. Ammo ularning har birini ushlab turgan narsa koʻrinmaydi: tungi mashqlar, tashkillashtirilgan tadbirdan keyingi charchoq, kitobga qaytish uchun zarur boʻlgan oʻzini majburlash.

Bitiruvchi kurs tugagach, Malikaning hayotida yangi bosqich boshlanadi. Bu yerda endi fakultet ham, stipendiya ham boʻlmaydi. Faqat yillar davomida yer ostiga tushirilgan narsa qoladi. Poydevorning sifati esa binoning ustiga yuk qoʻyilganda bilinadi. Shunday ekan, u aytgan shiorning haqiqiy sinovi hali oldinda, va bu yaxshi xabar: demak, hikoyaning eng qiziq qismi hali yozilmagan.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.