Ensiklopediya yozuvi
  • Turizm va Xizmat koʻrsatish

Xayrullayeva Sarvara Xamidullayevna

  • Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti talabasi
  • Ijodiy musobaqalar gʻolibasi
  • Xorijiy tillar va IT sertifikatlari sohibasi

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Xayrullayeva Sarvara Xamidullayevna
OʻzYYE aʼzosi12.10.2026 dan
Tugʻilgan sana
16.09.2008
Tugʻilgan joyi
Toshkent shahri, Sergeli tumani
Hudud
Toshkent shahri

Dutor va mehmonxona: Sarvara Xayrullayeva, qoʻl mehnati va mehmon kutish ilmi

Sergeli tumanida tugʻilgan, Toshkent davlat iqtisodiyot universitetining Turizm fakulteti birinchi bosqich talabasi. Koreys tilidan TOPIK 1, tarixdan A daraja, dutor chaladi, toʻqiydi, rasm chizadi. Uning shiori «qoʻl» soʻzi bilan boshlanadi va bu tasodif emasga oʻxshaydi.

Dutorni oʻrganayotgan odamning barmoqlari birinchi oylarda ogʻriydi. Tor teriga botadi. Pardani toʻgʻri bosish uchun qoʻl oʻzgarishi kerak: barmoq uchida qattiq qatlam paydo boʻladi. Uni hech qanday kitob oʻrgatmaydi. Toʻqish ham shunday. Yuzinchi qatorda ip oʻz-oʻzidan yuradi, birinchi qatorda esa har bir ilmoq bilan kurashasan. Dutorchi ham, toʻquvchi ham bir narsani yaxshi biladi: qoʻlga kirgan narsa haqiqatan sening boʻladi. Uni imtihonda yod olib unutib boʻlmaydi.

Sarvara Xayrullayevaning shiori boshqa odamga oʻxshab «kelajagingizni qurish» haqida gapiradi. Lekin birinchi jumlasida qoʻl turibdi.

Kelajagingizni oʻz qoʻllaringiz bilan yarating! Har bir qadamingizda masʼuliyat, har bir qaroringizda ishonch, har bir maqsadingiz sari qatʼiyat bilan intiling. Chunki siz uchun taslim boʻlish emas, yuksalish muhim!

Odatda bu ibora koʻchma maʼnoda ishlatiladi. Sarvara haqidagi maʼlumotni oʻqigach, uni toʻgʻri maʼnoda ham oʻqish mumkin boʻlib qoladi. U dutor chaladi, toʻqiydi, rasm chizadi. Bu uch mashgʻulot ham qoʻl bilan bajariladi. Ularning hech biri zamonaviy tezlikka mos emas. Uning universitetdagi yoʻnalishi esa turizm va mehmondoʻstlik: odamlar bilan, mehmon bilan, xizmat bilan ishlash. Bir qarashda bu ikki dunyo bir-biriga bogʻlanmaydi. Maqola davomida ularning bogʻlanishi koʻrinadi.

Sergeli va 267-maktab

Sarvara 2008-yil 16-sentabrda Toshkent shahrining Sergeli tumanida tugʻilgan. Shu yerdagi 267-umumtaʼlim maktabini tamomlagan. Hozir Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Turizm fakultetining «Turizm va mehmondoʻstlik» yoʻnalishi 1-bosqich talabasi.

Oddiy tuman maktabi bitiruvchisi uchun bu roʻyxat qiziq. Saralangan ijod maktabida oʻqigan bolalar uchun tanlovlar, toʻgaraklar va ustozlar tizimi bor. Oddiy maktabda esa koʻp narsa bolaning oʻz qiziqishiga bogʻliq. U maktabda ingliz tili debatlariga qatnashgan, geografiya fan olimpiadasining tuman bosqichida va «Zakovat» oʻyinining tuman bosqichida ishtirok etgan.

Geografiya olimpiadasi uning keyingi tanlovi uchun kichik ishora boʻlib tuyuladi. Xaritaga qarab uzoq shaharlar haqida oʻylagan bola turizmga kelishi ajablanarli emas. Bu oʻzi aytgan gap emas, lekin mantiqli bir yoʻl.

Tarixdan A, koreyschadan birinchi qadam

Sarvaraning tarix fanidan A, ona tili fanidan B darajali milliy sertifikatlari bor. Koreys tilidan TOPIK 1, ingliz tilidan CEFR B1 darajasini olgan. Kompyuter savodxonligi boʻyicha ham sertifikati bor.

Turizm uchun bu toʻplam oʻz-oʻzidan maʼnoli. Tarixni yaxshi bilgan odam Samarqandda yoki Buxoroda mehmonga oddiy sanalar emas, hikoya aytib bera oladi. Sayyoh uchun madrasa devori oʻzicha ochilmaydi, unga kim gapirayotganiga bogʻliq. Yaxshi gid bir jumlada toshni tirik qiladi: bu yerda oʻqigan talaba nima yegan, ustalar nima uchun shu rangni tanlagan?

Koreys tili esa kutilmagan tanlov va juda amaliy. Oʻzbekiston va Koreya orasidagi aloqalar keng. Bu tilni oʻrganayotgan yoshlar soni ham koʻp, koʻpincha ish sababli. Turizm jihatidan esa Koreyadan keladigan mehmonlarga oʻz tilida xizmat qiladigan mutaxassis kam. TOPIK 1 — bu, albatta, boshlangʻich daraja. Halol aytish kerak: unda salom-alik, oddiy gap yetadi, hali mehmonga Registon tarixini aytib berib boʻlmaydi. Xuddi shunday, B1 ingliz tili ham oʻrtacha. Bu darajalar oxirgi manzil emas, u boshlagan yoʻlni koʻrsatadi. Turizmda tillar eng amaliy kapital boʻlgani uchun u bu yoʻlda davom etishi kerak.

Hikoya, insho va rasm

Sarvara rasm chizish, hikoya va insho yozish musobaqalarida koʻp marta 1-oʻrinni olgan. U faol kitobxon, muntazam kitob oʻqiydi.

Bu ikki qobiliyat bir narsada uchrashadi: diqqat bilan qarash. Rasm chizadigan odam oddiy koʻchani boshqacha koʻradi. Soya qayerga tushmoqda, devorning rangi nima? Hikoya yozgan odam esa oʻsha koʻchadagi odamning nima oʻylayotganini tasavvur qiladi. Bu koʻnikmalar turizm uchun ham ish beradi. Bir shaharni sayyohga qanday koʻrsatish kerak? Qaysi burchakdan? Mehmon nimani birinchi koʻrsa, u yerni yaxshi eslab qoladi? Turizm mahsulotini yaratadigan odam, aslida, hikoya yozadi. Bir kunlik sayohat yoʻnalishi ham hikoya kabi boshlanadi va tugaydi.

Dutorning oʻrni

Sarvara dutor chalish sirlarini oʻrgangan va toʻqish sanʼati bilan ham shugʻullanadi. Bu mashgʻulotlar uning roʻyxatini boshqalardan ajratib turadi.

Dutor oʻzbek hayotida alohida oʻringa ega. Ikki torli, oddiy koʻrinishli cholgʻu. Sahnada ham, oddiy uy davrasida ham uchraydi. Ayol dutorchilar oʻzbek musiqasida oʻziga xos sahifa. Qizlar bazmida, kechqurun uy hovlisida chalingan kuylar kitobdan emas, qoʻldan qoʻlga, avloddan avlodga oʻtgan.

Bu turizmga qanday aloqador? Juda bevosita. Bugungi sayyoh tobora faqat bino koʻrish uchun kelmayapti. U yashab koʻrishni xohlaydi: non yopishda qatnashish, kulolning qoʻlini koʻrish, biror oilaning hovlisida kuy eshitish. Sayyohlik tilida buni «tajriba turizmi» deyishadi. Bunday xizmatlarni uyushtiradigan odam oʻsha hunarni ichidan bilsa, boshqa natija beradi. Ayol dutorchini mehmonga koʻrsatadigan odam, agar oʻzi ham dutor chalsa, unga tomosha buyumi sifatida qaramaydi. U hurmat bilan gapiradi.

Lekin bu yerda bir nozik xavf ham bor. Madaniyatni sayyoh uchun sotishda uni arzon koʻrgazmaga aylantirib qoʻyish oson. Yigirma daqiqalik «milliy dastur», bir xil kostyum, yodlangan raqs. Sarvara kabi hunarni bilgan mutaxassis chegarani koʻra oladi: qayerda mehmonga haqiqiy narsa koʻrsatilyapti, qayerda shunchaki soxta manzara? Uning uchun kelajakda eng qiyin savollardan biri shu boʻladi.

Mehmondoʻstlik ilmi

«Mehmondoʻstlik» oʻzbek hayotida kasb emas, xulq sifatida tushuniladi. Bizda mehmonga dasturxon yozishni universitetda oʻqitishmaydi. Shuning uchun bu fakultetni tanlagan talaba bir savol oldida qoladi: uyda qanday boʻlsa, xizmatda ham shundaymi?

Javob: yoʻq. Uy mehmonini ertaga yana koʻrasan. Mehmonxonada esa bir kunda yuzlab odam, turli tillar, turli odat, turli shikoyat. Bu yerda samimiylik tizimga aylanishi kerak: xona vaqtida tayyor boʻlishi, xato boʻlsa kim javob berishi, kir sochiq, kechikkan transport. Oʻzbekiston turizmi uchun eng ogʻriqli joylardan biri shu. Yurt tarixi bilan mashhur, odamlar samimiy, ammo xizmat baʼzan bir xil emas. Yosh mutaxassislar aynan shu boʻshliqni yopish uchun kerak. Sarvara hozir birinchi bosqichda va bu masalalar uning oldida endi ochilmoqda. U universitet miqyosidagi musobaqalarda ham qatnashib kelmoqda.

Ota-ona va yetakchilik: reja

Sarvaraning maqsadi oʻz ustida ishlab, yutuqlari bilan ota-onasining gʻururi boʻlish, turizm va mehmondoʻstlik sohasini innovatsion gʻoyalar bilan boyitib, jamiyatga foyda keltiradigan yetakchi shaxs boʻlib yetishishdir. Bu reja hali oldinda.

Birinchi navbatda ota-ona haqida gapirgani yaxshi. U bosh maqsadni «jahon» yoki «xalqaro» soʻzlari bilan emas, uy bilan boshlaydi. «Innovatsion gʻoya» esa turizmda hali aniq boʻlishi kerak: Sergelidagi talabaning oʻz yoʻnalishi qanday boʻladi? Masalan, koreys mehmonlari uchun bir kunlik maxsus marshrut. Yoki hunarmandlar uyiga yoʻl. Kichik sinov loyihalari uning qoʻlidan keladi va universitet yillari ular uchun eng yaxshi vaqt.

Inglizcha bahs va mehmon shikoyati

Sarvara ingliz tili debat klublari aʼzosi. Bu tafsilot oddiy koʻrinadi, ammo uning kasbiga bevosita yordam beradi. Debatda odam oʻz fikrini boshqa tilda himoya qiladi, gapi boʻlinadi, kutilmagan savolga darhol javob topishi kerak. B1 darajadagi odam uchun bu qiyin va biroz uyatli tajriba: fikring boru, soʻzing yetmaydi.

Mehmonxona peshtaxtasi ham shunday joy. Mehmon charchagan, xonasi tayyor emas, u tez gapirib, gʻazablanmoqda. Unga darslikdagi salomlashuv kerak emas. Uni tinglash, muammoni oʻz soʻzi bilan qayta aytish va yechim taklif qilish kerak. Debatda oʻrganilgan sovuqqonlik shu yerda ish beradi. Bahsda yutish esa bu yerda maqsad emas. Mehmonni magʻlub qilgan xizmatchi aslida ishini yoʻqotadi. Bu farqni tushunish debatchi uchun alohida saboq boʻladi.

Sekin hunarning foydasi

Sarvara toʻqish bilan ham shugʻullanadi. Toʻqilgan buyum bir kunda bitmaydi. Bir xato qator koʻzga tashlansa, bir necha qator orqaga qaytib, ipni yechish kerak boʻladi. Bu mashgʻulot hech qanday tanlovda 1-oʻrin bermasligi mumkin, ammo u odamga bir odat beradi: xatoni koʻrgan zahoti uni yashirmay, tuzatishga qaytish.

Xizmat koʻrsatish sohasida bu odat juda kerak. Mehmon koʻrmaydi deb oʻtkazib yuborilgan kichik kamchilik keyin katta shikoyatga aylanadi. Sayohat yoʻnalishini tuzayotgan odam ham shunday ishlaydi: bir vaqt notoʻgʻri hisoblansa, butun kun buziladi. Qoʻl mehnati va turizm mana shu joyda ham bir-biriga yaqinlashadi: ikkalasida ham butun narsa mayda tugunlarga bogʻliq.

Bu ikki hunar uning uchun dam olishdan koʻproq narsani bildiradi. Ular unga shoshilinch dunyoda sekin ishlash nima ekanini har kuni eslatib turadi.

Barmoq uchidagi bilim

Maqola boshida barmoq uchidagi qattiq qatlam haqida gapirgan edik. U koʻzga koʻrinmaydi va uni diplomga yozib boʻlmaydi. Uning egasi hech kimga «menda bor» deb koʻrsatmaydi. U faqat ishlaganda bilinadi: dutor chalinganda.

Shu sababli «oʻz qoʻllaringiz bilan» degan gap Sarvarada boshqacha eshitiladi. Bir kuni u mehmonxona yoki sayohat kompaniyasida ishlab, chet ellik sayyohga oʻz yurtini tushuntirishi mumkin. Yoki kechqurun tinch xonada, hech kim koʻrmaganda, yana dutorni qoʻliga olishi mumkin. Kelajak ham, ehtimol, shu kabi qurilar: birinchi oylar ogʻriq, keyin qoʻl oʻz yoʻlini topadi.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.