Besh kilometr. Raqamning oʻzi qisqa, ammo yugurish masofasi sifatida uning boshi, davomi va marrasi bor. Erkinov Javohir Akmaljon oʻgʻli «Eco qanot» marafonida shu masofani muvaffaqiyatli bosib oʻtgan. Buning uchun sertifikat olgan. Uning bugungi faoliyati haqida hikoya boshlashga shu aniq qadamning oʻzi yetadi: bir yoʻl bosib oʻtilgan, oldinda esa hali kattaroq maqsadlar turibdi.
Javohirning asosiy niyati — iqtisodiyot va moliya yoʻnalishida yetuk mutaxassis boʻlish. U Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida tahsil oladi. Maktab davridan yetakchilik va tashkilotchilikka qiziqqanini aytadi; talabalik faoliyatida esa sport tadbirlarining ishtirokchisi boʻlish bilan birga, ularni tashkillashtirishga ham qoʻshilgan. Bilim, harakat va muloqot uning yoʻlida bir-biridan uzilmagan mavzulardir.
Bulungʻurda boshlangan hayot
Javohir 2008-yil 1-iyunda Samarqand viloyatining Bulungʻur tumanida tugʻilgan. Bugungi taʼlimi uni iqtisodiyot, moliya va xalqaro munosabatlar bilan bogʻliq muhitga olib kelgan. Uning qiziqishlari haqida gap ketganda, avvalo maktab yillariga qaytish kerak: u oʻsha davrlardayoq yetakchilik ishlariga intilgan.
Har bir yosh inson oʻziga yaqin faoliyatni turlicha topadi. Kimdir bir mavzuga chuqur kirishni xohlaydi, boshqasi ijodiy ifodaga yuzlanadi, yana kimdir jamoaning ichida oʻzini faolroq his etadi. Javohir oʻzini tashkilotchilik va liderlikka qiziqqan inson sifatida taʼriflaydi. Asosiy oʻrinda boʻlishga intilganini ham yashirmaydi. Bu ochiq taʼrif uning keyingi faoliyatini tushunish uchun muhim.
Yosh insonning oʻz qiziqishini tan olishi yoʻlning boshlanishidir. Keyingi savol esa shu qiziqishni qaysi bilim va tajriba bilan boyitish haqida boʻladi. Javohirning universitetdagi tahsili hamda tadbirlardagi ishtiroki shu savolga amaliy yoʻnalish beradi. Maktabda sezilgan intilish talabalikda yangi sharoit bilan uchrashmoqda.
Oldingi safga intilishning ichki talabi
Javohirning maktab davri haqidagi soʻzlarida yetakchilik bilan tashkilotchilik yonma-yon keladi. Biri jamoa orasida yoʻnalish koʻrsatish istagini bildirsa, ikkinchisi ishning qanday amalga oshishini oʻylashga olib boradi. Bu ikki qiziqish birlashganda, faollikning mazmuni kengayadi: fikr bildirish bilan birga, umumiy jarayonda qatnashish zarurati paydo boʻladi.
Yetakchilikka intilish insonni koʻrinadigan oʻringa olib chiqishi mumkin. Bunday oʻrinda esa boshqalarning kutishi ham, ishning natijasi ham koʻproq seziladi. Shuning uchun yetakchilikning qiziqarli tomoni faqat tashabbus boshlashda emas, boshlangan ishga qanday munosabatda boʻlishda ham namoyon boʻladi. Javohirning tashkilotchilikka qiziqishi shu mazmun bilan birga oʻqilishi mumkin.
Talabalik davri bunday intilishni amalda sinash uchun koʻplab vaziyatlarni ochadi. Umumiy tadbirda bir-biridan farqli odamlar qatnashadi, vazifalar bir-biriga bogʻlanadi, natija esa jamoaning birgalikdagi harakatiga tayanadi. Bu jarayonda oʻzini sinab koʻrish insonning qaysi jihatini rivojlantirishi kerakligini anglashiga yordam berishi mumkin.
Javohir aynan shu shakllanish davrida turibdi. Uning «yosh yetakchi» degan qisqa statusi ortida maktabdan kelayotgan qiziqish va hozirgi ishtiroki bor. Kelajakdagi katta masʼuliyat haqida gapirishdan oldin, bugungi real ishlarni koʻrish muhim: oʻqish, tadbirga qoʻshilish va birgalikdagi jarayonda oʻz hissasini topish.
Universitet: qiziqishni bilim bilan mustahkamlash
Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti — Javohirning hozirgi taʼlim maskani. U faoliyat yoʻnalishini iqtisodiyot va moliya deb belgilagan. Bu tanlov uning kelajakdagi asosiy maqsadi bilan bogʻlangan: sohasining yetuk mutaxassisi boʻlish. Orzu kasb nomini aytish bilan cheklanmay, uning qanday mutaxassis boʻlishni istashida ifodalanadi.
Yetuklikka intilishning oʻzi talabchan maqsaddir. Chunki mutaxassislik bir necha tushunchani yod olish bilan tugamaydi. Jarayonni anglash, turli fikrlar orasida asosli xulosani ajratish va oʻz bilimi chegarasini sezish ham kasbiy oʻsishning bir qismidir. Iqtisodiyot va moliyada bilimning chuqurligi qarashning aniqligiga taʼsir qiladi.
Bu sohalarda son bilan inson hayoti bir-biriga yaqin keladi. Iqtisodiy hodisa faqat jadvaldagi koʻrsatkich emas: uning ortida faoliyat, imkoniyat va turli ehtiyojlar turadi. Shu sababli sohaga kirayotgan yosh inson uchun kengroq fikrlash ham muhim. Javohirning bilimga doir maqsadini uning muloqot haqidagi shiori bilan birga oʻqiganda, ana shu kenglik seziladi.
Universitet esa bu yoʻlning bugungi maydonidir. Unda olingan bilimning qaysi kasbiy yoʻnalishga yanada chuqurroq aylanishi vaqt va keyingi tanlovlar bilan ochiladi. Hozirgi aniq nuqta shuki, Javohir taʼlim olmoqda va oʻz kelajagini sohasining malakali vakili boʻlish bilan bogʻlamoqda. Uning maqsadi oldinga qaraydi, bugungi mehnat esa shu istiqbol uchun asos yaratadi.
Oʻqish bilan faollik orasidagi bogʻlanish
Talabalik faqat dars jadvalidan iborat boʻlmaydi. Auditoriyada olingan bilimdan tashqarida ham inson turli vaziyatlarga duch keladi: birgalikda ish qilish, fikrini aytish, boshqalarni eshitish yoki umumiy natijaga hissa qoʻshish kerak boʻladi. Javohirning sport va tashkilotchilikdagi ishtiroki universitet hayotining shu tomonini ochadi.
Taʼlim bilan amaliy faollik bir-biriga raqib emas. Biri fikr uchun asos bersa, ikkinchisi oʻsha fikrni hayotiy vaziyat ichida sinash imkonini yaratadi. Jamoada ishlashga qiziqqan talaba uchun ikkalasining birga borishi ayniqsa mazmunli. Javohirning universitetdagi faoliyati shu bogʻlanishni koʻrishga yordam beradi.
Baʼzan katta maqsadlar juda uzoq koʻrinadi. Yetuk mutaxassis boʻlishni bir kunda yakunlab boʻlmaydi. Ammo oʻqishga masʼuliyat bilan qarash, bir tadbirda ishtirok etish yoki berilgan masofani tugatish kabi aniq ishlarning chegarasi bor. Ular insonning bugungi harakatini koʻrinadigan qiladi. Javohirning yoʻlida shunday amaliy nuqtalar mavjud.
Bu nuqtalar kelajakdagi barcha natijalarni oldindan belgilamaydi, lekin oʻsish uchun material beradi. Inson nimalarga qiziqishini koʻpincha aynan qatnashib koʻrib yaxshiroq anglaydi. Javohirning maktabdan kelayotgan yetakchilik istagi universitetdagi tadbirlarga qoʻshilish bilan yangi tajriba orttirmoqda.
«Eco qanot»: bosib oʻtilgan masofaning qadri
«Eco qanot» marafonidagi 5 kilometr Javohirning sportga oid aniq ishtirokidir. U masofani muvaffaqiyatli yugurib oʻtgan va sertifikat bilan taqdirlangan. Bu natijaning mazmuni ravshan: belgilangan yoʻl yakunlangan. Boshlanish bilan marra orasidagi masofa esa harakatning davomiyligini talab qiladi.
Yugurish haqida oʻylaganda koʻpincha tezlikni tasavvur qilamiz. Masofa esa boshqa mezonni ham qoʻshadi — surʼatni davom ettirish. Birinchi qadam zarur, ammo u hali marraning oʻzi emas. Yoʻlning oʻrtasi ham, oxirgi qismi ham bosib oʻtilishi kerak. Shu maʼnoda marafon obrazi Javohirning kelajak haqidagi maqsadi bilan mazmunan yaqinlashadi.
Kasbiy oʻsishda ham boshlashning joʻshqinligi bilan davom etishning sabri birga kerak boʻladi. Birinchi mavzuni tushunish hali butun sohani bilish emas, birinchi tajriba esa keyingi vazifalardan ozod qilmaydi. Besh kilometrlik masofada boshlangan harakat marragacha davom etgani kabi, bilim yoʻlida ham oraliq bosqichlarni bosib oʻtish zarur. Javohirning kelajak maqsadini shu davomiylik ichida tasavvur qilish mumkin.
Sportdagi ishtirok uning iqtisodiyot va moliyaga boʻlgan qiziqishini toʻldiradi. Bir yoʻnalishda aqliy tayyorgarlik, ikkinchisida jismoniy harakat koʻrinadi. Talabalikning turli qirralari insonni birgina faoliyat bilan taʼriflashdan saqlaydi. Javohirning bugungi yoʻlida bilim olish bilan birga shunday amaliy faollik ham bor.
Musobaqaning boshqa tomonida
Javohir «Besh tashabbus» doirasidagi yengil atletika musobaqasining universitet bosqichini tashkillashtirishda faol ishtirok etgan. Bu hissasi uchun ham sertifikat olgan. Marafonda masofani bosib oʻtgan qatnashchi boʻlsa, bu safar sport tadbirining tashkil etilish jarayoniga qoʻshilgan talaba sifatida koʻrinadi.
Bir tadbirning ichida turli nigohlar bor. Ishtirokchi oʻz vazifasi va natijasiga eʼtibor qaratadi; tashkil etishga qoʻshilgan inson esa umumiy jarayonning boshqa tomonlarini ham koʻra boshlaydi. Shunday tajribalar jamoaviy ishning bir-biriga bogʻlangan qismlarini anglashga yordam beradi. Javohirning faoliyatida ikkala tarafga yaqinlashish imkoniyati boʻlgan.
Tashkilotchilik koʻpincha tomoshabinga koʻrinadigan yakun bilan esda qoladi. Ammo umumiy ishning qadri koʻplab mayda vazifalar birlashishida hamdir. Har bir hissa natijaning bir qismiga aylanadi. Javohirning bu jarayondagi faol ishtiroki maktab davridan aytib kelgan qiziqishi bilan tutashadi: jamoa ishiga qoʻshilish istagi talabalikda ham davom etmoqda.
Bu tajriba uning keyingi yoʻli uchun ochiq maydon yaratadi. Inson qaysi vazifa oʻziga yaqinligini, nimalarni yaxshiroq oʻrganishi kerakligini amaliy jarayonda sezishi mumkin. Universitetdagi shu ishtirok Javohirning yetakchilik haqidagi tasavvurini boyitishi mumkin boʻlgan bosqichlardan biridir.
Masʼuliyat bilan toʻladigan oʻrin
Javohir maktab davridan asosiy oʻrinda boʻlish va liderlik ishlariga qiziqqanini aytadi. Bunday intilishning oʻz savoli bor: oldingi safga chiqqan inson umumiy ishga qanday hissa qoʻshadi? Bu savol lavozimdan avval ham paydo boʻladi. Tashabbus bildirish, bir vazifaga javobgar boʻlish yoki jamoaning ishiga qoʻshilish orqali inson oʻsha oʻringa maʼno bera boshlaydi. Javohirning tashkilotchilikka qiziqishi shu savolga amaliy maydon ochadi.
Umumiy ishda natija koʻpincha turli vazifalarning bir-biriga mos kelishiga bogʻliq. Alohida olingan kichik hissa tashqaridan uncha koʻrinmasligi mumkin, ammo usiz umumiy jarayonning bir qismi yetishmaydi. Jamoaga qoʻshilish shu bogʻliqlikni his etishga yordam beradi. Universitet bosqichidagi yengil atletika tadbirini tashkillashtirishda qatnashish Javohirning faoliyatidagi shunday amaliy tajribalardan biridir. Uning maktabdan kelayotgan qiziqishi bu yerda real ishtirok bilan uchrashgan.
Yetakchilikni davom ettirish uchun oʻziga ham savol berib turish kerak boʻladi: qaysi ish yaxshi chiqdi, qayerda bilim yetishmadi, keyingi safar nimani oʻrganish zarur? Bular har qanday yosh tashkilotchi oldida ochiladigan savollardir. Javohirning kelajakdagi yetuk mutaxassis boʻlish maqsadiga ham shunday oʻsish jarayoni mos keladi. Masʼuliyatni kengroq koʻtara olish uchun tajriba bilan bilimning birga ortishi muhim.
Uning hozirgi talabalik davri ana shu ikkisini tutashtirishga imkon beradi. Bir tomonda iqtisodiyot va moliyaga doir taʼlim, boshqa tomonda umumiy tadbirlarga qoʻshilish bor. Qaysi koʻnikma keyinchalik qayerda kerak boʻlishi doim oldindan bilinmaydi. Ammo oʻrganilgan munosabat, anglangan vazifa va bajarilgan ish keyingi yoʻl uchun tayanchga aylanishi mumkin. Javohirning bugungi faolligi shu davomiylik ichida ahamiyatli.
Muloqotning birinchi sharti — eshitish
Javohir oʻz shiorida dunyo bilan muloqot qilishni bilim va kelajakdagi muvaffaqiyat bilan bogʻlaydi. «Dunyo» degan soʻzning ichida juda koʻp inson, turli qarash va turli tajriba bor. Ular bilan muloqotga kirishish uchun gapira olishning oʻzi yetmaydi: boshqasining fikriga ham joy berish kerak boʻladi.
Yetakchilikka qiziqqan inson uchun bu mavzu ayniqsa muhim. Jamoa bir xil fikrlaydigan odamlar yigʻindisi emas; unda turli kutishlar va turli imkoniyatlar uchrashadi. Umumiy maqsadni anglash uchun ana shu farqlarni koʻra bilish zarur. Javohirning tashkilotchilikka intilishini muloqot haqidagi qarashi bilan birga oʻqish uning yoʻnalishini kengroq ochadi.
Iqtisodiyot va moliya ham alohida, yopiq dunyo boʻlib yashamaydi. Turli qaror va jarayonlar bir-biriga taʼsir qiladi, ularni tushuntirish esa aniq ifodani talab etadi. Bilim bilan muloqot orasidagi bogʻliqlik shunda koʻrinadi: anglangan fikr boshqalarga ravshan yetkazilganda umumiy ishning bir qismiga aylanishi mumkin.
Javohirning shiorini shaxsiy niyat sifatida qabul qilganda, unda oʻz doirasini kengaytirishga boʻlgan qarash koʻrinadi. Universitetdagi tahsil va jamoaviy tadbirlardagi ishtirok bu qarashning bugungi hayotiga yaqin turadigan tomonlaridir. Kelajakdagi kasbiy yoʻl esa bu qiziqishlarning qaysi shaklda davom etishini ochib boradi.
Bugungi bilimning ertangi qiymati
Bilimning natijasi har doim darhol koʻrinmaydi. Ayrim tushuncha keyingi mavzuni anglashda kerak boʻladi, bir tajriba esa boshqa vaziyatda oʻz ahamiyatini koʻrsatadi. Talabalikning qadri ham shunda: hali yakuniy kasbiy manzilga yetilmagan boʻlsa-da, unga tayyorlaydigan asoslar yigʻilib boradi.
Javohirning oʻz sohasining yetuk mutaxassisi boʻlish maqsadi shu uzoq muddatli qarashni talab etadi. Uning yoʻlida bugungi taʼlim bilan ertangi faoliyat orasida masofa bor. Bu masofani oldindan unvonlar bilan toʻldirish mumkin emas; uni bilim va tajriba bilan bosib oʻtish kerak. Hozirgi talabalik aynan shu ishning davom etayotgan bosqichidir.
Shu jihatdan uning faolligidagi kichik va aniq ishlar qadrli. Marafonda yakunlangan masofa bor. Universitet tadbiriga qoʻshilgan hissa bor. Maktabdan kelayotgan qiziqish va hozirgi taʼlim bor. Bularning har biri kelajak haqidagi umumiy niyatni bugungi real harakat bilan bogʻlaydi.
Yetuklikka intilishning ochiq qoladigan savoli
Yetuk mutaxassis boʻlish maqsadi bir kunlik natija bilan tugamaydi. Soha oʻrganilgani sari uning ichidagi murakkabliklar ham koʻproq koʻrinadi. Dastlab sodda tuyulgan masala yangi bilim bilan boshqa tomondan ochilishi mumkin. Shu sababli kasbiy oʻsish insondan oʻrganishga ochiqlikni talab qiladi. Javohirning oldiga qoʻygan katta maqsadi ham ana shunday uzoq davom etadigan tayyorgarlik haqida.
Besh kilometrni yakunlagan yuguruvchi uchun bir marra ortda qoladi. Bilim yoʻlida esa har bir bosqich keyingi masofani koʻrsatadi: tushunilgan mavzu, oʻrganiladigan yangi savol va hali orttirilmagan tajriba. Javohirning hikoyasini sportdan boshlab, taʼlimga olib keladigan bogʻlanish shu yerda yakunlanadi. Uning oldida bir kasbiy yoʻl bor; bugungi harakati esa shu yoʻldagi navbatdagi qadamga tayyorgarlikdir.
Muloqot haqidagi shiori bu manzaraga yana bir yoʻnalish qoʻshadi. Bilim shaxsiy tayyorgarlik boʻlib boshlanadi, keyin odamlar bilan munosabatda oʻz qiymatini topishi mumkin. Fikrni ifodalash, boshqasini tushunish va umumiy vazifada birga ishlash shu oʻtishning qismlaridir. Javohirning talabalik davridagi izlanishlari ana shu kelajak uchun ochiq turibdi.
Marradan keyin ham yoʻl davom etadi
Dunyo bilan muloqot — bugungi bilim, ertangi muvaffaqiyat kaliti.
Javohirning tanlagan bu jumlasida uchta mavzu birlashadi: muloqot, bilim va istiqbol. Uning hayotidagi hozirgi yoʻnalishlar ham shu mavzular atrofida ochiladi. Yetakchilikka qiziqish odamlar bilan ishlashga, universitet taʼlimi bilimga, yetuk mutaxassis boʻlish niyati esa kelajakka qaraydi.
Besh kilometrning marrasi ortda qolgan. Kasbiy kamolot yoʻli esa hali davom etmoqda. Javohir Erkinovning bugungi qiyofasi shu ikki holat orasida koʻrinadi: biror ishni oxirigacha olib borishning aniq tajribasi va oldinda turgan katta maqsad. Har ikkisi harakat bilan bogʻliq, har ikkisi insonning vaqtini va diqqatini talab qiladi.
Bulungʻurda boshlangan hayot, maktabdagi tashkilotchilikka qiziqish va universitetdagi izlanishlar uning yoʻlining bugungacha yozilgan sahifalaridir. Keyingi sahifalarda qanday natijalar boʻlishi kelajakning ishi. Hozir esa aniq manzil va uni harakatga keltirayotgan niyat bor: dunyo bilan muloqotga ochiq, oʻz sohasini chuqur biladigan mutaxassis boʻlib yetishish.
