Ensiklopediya yozuvi
  • Diplomatiya va Xalqaro munosabatlar

Shabnam Savurova Sobirjon qizi

  • Halima Xudoyberdiyeva nomidagi ijod maktabi oʻquvchisi
  • "Turon" teatr musobaqasi gʻolibi
  • YCC 3-mavsum finalisti
  • "YouthCan" koordinatori
  • Boʻlajak siyosatchi

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Shabnam Savurova Sobirjon qizi
OʻzYYE aʼzosi01.09.2026 dan
Tugʻilgan sana
07.03.2009
Tugʻilgan joyi
Sirdaryo viloyati, Sirdaryo tumani
Hudud
Sirdaryo

Imkoniyatni kutmagan qiz: Shabnam Savurova va Sirdaryodan Tashqi ishlar vazirligigacha boʻlgan xarita

Hali 11-sinfda oʻqiydi, toʻrt tilni biladi, nemis tilidan tarjima qiladi, ikki karra respublika teatr tanlovi gʻolibi va iqlim loyihasining finalchisi. Bu qizning xaritasida bitta aniq manzil bor.

Imkoniyat haqida gapirganda odamlar koʻpincha uni ob-havoga oʻxshatadi: keladi, ketadi, biriga tegadi, boshqasiga tegmaydi. «Menga imkoniyat chiqmadi» degan gap shu tasavvurdan kelib chiqadi. Bu qarashda odam kutuvchi. U yaxshi taklif, toʻgʻri tanish, qulay paytni kutib turadi.

Shabnam Savurova bu tasavvurni bitta jumla bilan rad etadi.

Men uchun muvaffaqiyat — imkoniyatni kutish emas, uni yaratishdir.

Bu shior chiroyli, lekin unda bir nozik muammo ham bor. Hamma ham imkoniyatni yarata olmaydi. Uzoq qishloqda internetsiz yashayotgan bola uchun bu gap qattiq eshitilishi mumkin. Oilasi, sogʻligʻi yoki sharoiti qiyin odam uchun ham. Shu sababli bu shior boshqalarga aytiladigan hukm boʻlmasligi kerak. U oʻzi uchun qoʻyilgan talab sifatida kuchli. Shabnam ham «men uchun» deb boshlagan. U dunyoni oʻzgartirishni emas, oʻzining qanday yashashini aytmoqda.

Yosh qiz bu jumlani qanday amalga oshirayotganini koʻrish uchun uning yoʻlini kuzatish kifoya. Unda hech narsa oʻz-oʻzidan paydo boʻlgandek koʻrinmaydi.

Sirdaryo va ijod maktabi

Shabnam 2009-yil 7-martda Sirdaryo viloyatining Sirdaryo tumanida tugʻilgan va shu viloyatda yashaydi. Halima Xudoyberdiyeva nomidagi ijod maktabining 11-sinf oʻquvchisi. Maktab nomidagi Halima Xudoyberdiyeva Oʻzbekiston xalq shoiri boʻlib, uning sheʼrlarida ayolning ichki olami, jamiyatdagi oʻrni va gʻururi koʻp uchraydi. U ham Sirdaryo bilan bogʻliq ijodkor.

Ayol ovozi uchun maydon ochgan shoira nomidagi maktabda oʻqigan qizning siyosat va diplomatiyani tanlashi oʻziga xos maʼnoga ega. Ayolning jamiyatdagi oʻrni haqidagi sheʼr bir narsa, ayolning muzokara stolidagi oʻrni boshqa narsa. Lekin ikkalasi ham ovoz masalasidir. Bugun koʻp mamlakatlar diplomatiyasida ayollar hali ham erkaklarga qaraganda kam. Shu sababli bunday orzu oʻz vaqtida jasorat talab qiladi.

Uning asosiy yoʻnalishlari xalqaro munosabatlar, diplomatiya, notiqlik, siyosat va xorijiy tillar tarjimonligidir. U hali maktab oʻquvchisi ekanini unutmaslik kerak. Bu roʻyxat yutuqlar emas, avvalo qiziqishlar va yoʻnalish roʻyxatidir.

Toʻrt til va beshinchi yoʻl

Shabnam 4 ta tilni biladi. 3 ta fandan Milliy sertifikat sohibasi. Nemis tilini oʻrganmoqda va aynan shu tilda tarjimonlik bilan shugʻullanadi.

Diplomatiya uchun til koʻnikma emas, asosiy mehnat quroli. Tarjimonlik esa bu quroldan ham chuqurroq mashq. Ikki tilni bilgan odam har doim ham yaxshi tarjimon boʻlavermaydi. Tarjima paytida soʻzlar emas, fikrlar koʻchiriladi. Bir madaniyatda muloyim eshitiladigan gap boshqasida qoʻpol tuyulishi mumkin. Rasmiy xatning ohangi nemis va oʻzbek tillarida bir xil emas. Shu farqni sezish kelajakdagi diplomat uchun juda foydali mashq.

Nemis tilini tanlash ham qiziq. Odatda maktab oʻquvchilari ingliz tiliga koʻproq qaraydi. Germaniya Yevropadagi yirik iqtisodiyotlardan biri va bu tilni biladigan mutaxassislar har doim kerak. Boshqalar kam borgan yoʻlni tanlash esa imkoniyat yaratishning bir shakli: koʻp odam bor joyda sen bitta boʻlasan, kam odam bor joyda esa sezilasan.

Python: nega boʻlajak diplomatga?

Shabnam «Khan Academy» tomonidan tashkil etilgan Python dasturlash kursini tamomlagan. Bu uning yoʻlidagi eng kutilmagan satr. Diplomatiyaga qiziqqan oʻquvchi dasturlash bilan nima qiladi?

Bugungi xalqaro munosabatlarda texnologiya alohida mavzuga aylangan: maʼlumot xavfsizligi, sunʼiy intellekt, raqamli savdo. Bu masalalarni muhokama qiladigan odam kod yozishni kasb qilmasa ham, texnologiya qanday ishlashini tushunishi foydali. Boshqacha aytganda, texnologiyadan qoʻrqmagan diplomat oʻz sohasida maslahatchilarga koʻr-koʻrona bogʻlanib qolmaydi.

Internet orqali olingan kurs yana bir narsani koʻrsatadi. Bu kursga kirish uchun poytaxtda yashash shart emas. Xohlovchi odam viloyatdan ham, kechqurun uyda oʻtirib ham oʻqiy oladi. Imkoniyatni «yaratish» baʼzan aynan shunday oddiy koʻrinadi: uni qidirib topish va oxirigacha yetkazish.

Sahna: ikki karra gʻolib

Shabnam «Turon» maktab teatr musobaqasining 2 karra respublika gʻolibidir. Bu natijani bir marta omad deb tushuntirish mumkin, ikki marta esa qiyin.

Atrofidagilar uning nutqini chiroyli va taʼsirchan deb biladi, unga diktorlik sohasida ham oʻzini sinab koʻrishni tavsiya qilishgan. U yirik loyihalarda spiker sifatida ham chiqqan. Bu koʻnikmalar bir ildizdan chiqadi: sahnada oʻzini boshqarish, ovozni ishlatish, zalni his qilish.

Lekin spikerlik va diplomatiya bir-biridan bir jihatdan juda farq qiladi. Spiker zalni oʻziga qaratadi, koʻp eʼtibor uning oʻzida. Diplomat esa koʻpincha eʼtiborni oʻzidan olib, masalaga qaratishi kerak. U jim tinglashni, shoshmasdan javob berishni, baʼzan hech narsa aytmaslikni ham bilishi lozim. Yaxshi notiqqa bu eng qiyin dars boʻlishi mumkin. Unga hali yetib borish kerak, va u ana shu bosqichni ham oʻrganishga yosh.

Iqlim, koordinator, yoshlar

Shabnam YCC (Young Climate Champions) loyihasining 3-mavsum finalchisi boʻlgan, turli eko-festivallarda qatnashgan. Sirdaryo viloyati Oʻzbekiston uchun suv va yer masalalari yaqqol koʻrinadigan hududlardan biri. Bu viloyatdan chiqqan qiz uchun iqlim mavzusi uzoqdagi konferensiya gapi emas, atrofdagi hayotga bogʻliq savoldir.

Xalqaro diplomatiyada ham iqlim, suv va energiya birinchi oʻringa chiqqan masalalardir. Markaziy Osiyo davlatlari orasida suv masalasi hamisha nozik mavzu boʻlgan. Yosh qizning hozirgi eko-faolligi kelajakda oʻsha muzokaralarni tushunishga yordam berishi mumkin. Bu bir ehtimol, kafolat emas, lekin yoʻnalish sifatida mantiqli.

U «YouthCan» loyihasining Sirdaryo tumani koordinatori ham. «Zakovat» intellektual oʻyinida qatnashadi, volontyor sifatida ishlaydi, stol tennisi va voleybol bilan shugʻullanadi. Tuman darajasidagi koordinatorlikning qiymati aynan kichikligida. U yerda hamma bir-birini taniydi va bahona qilib boʻlmaydi. Ertaga xalqaro maydon haqida gapirishni orzu qilgan odam tumanidagi tengdoshlarini bir joyga yigʻa olishi kerak.

JIDU, Zomin va vazirlik: reja

Shabnamning xaritasidagi keyingi nuqtalar aniq: Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida oʻqish, «Zomin» seminarida qatnashish, Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida ishlaydigan yetuk siyosatchi va yetakchi boʻlib shakllanish.

Bularning hech biri hali amalga oshmagan. U hali maktabni bitirmagan, universitet imtihonlari oldinda. Vazirlikda ishlash uchun esa uzoq yillik maxsus tayyorgarlik kerak boʻladi. Diplomatik xizmat oʻz qoidalariga ega va unda sabr boshqa har qanday sohaga qaraganda koʻproq kerak. Kichik lavozimdan boshlash, hujjat tayyorlash, koʻzdan yiroq ishlarni bajarish, koʻp yillar davomida kutish.

Aynan shu yerda uning shiori yangi sinovga duch keladi. Tizim ichida imkoniyatni «yaratish» oson emas. U yerda navbat va qoida bor. Bu keskinlikni qanday yechishni u kelajakda oʻzi oʻrganadi.

Diplomat qanday oʻqiydi?

Maktab oʻquvchisi diplomatiyani odatda chiroyli zal, bayroq va rasmiy uchrashuv sifatida tasavvur qiladi. Ishning katta qismi esa koʻzga koʻrinmaydi. Bu yerda hujjat, axborot xati, tarixiy tahlil va boshqa mamlakatning matbuotini kuzatish bor. Elchixona xodimi koʻp vaqtini oʻqish va yozishga sarflaydi. U bir voqeani qisqa va aniq bayon qilib, poytaxtga yuborishi kerak.

Shu nuqtada Shabnamning ijod maktabidagi tarbiyasi kutilmagan foyda berishi mumkin. Aniq yozish, gapning ohangini sezish, keraksiz soʻzni olib tashlash adabiy mashgʻulot uchun ham, rasmiy hujjat uchun ham kerak. Sheʼr bilan diplomatik nota bir-biriga oʻxshamaydi, ammo ikkalasi ham soʻzning oʻlchovini biladigan odamdan chiqadi.

Bundan tashqari, tashqi siyosatni tushunish uchun tarix, geografiya va iqtisodni oʻqish zarur. Bir mamlakatning bugungi pozitsiyasi uning yuz yillik tajribasi, qoʻshnilari va savdo yoʻllariga bogʻliq. JIDUga kirish imtihoni bu yoʻlning faqat eshigi. Eshikdan keyin esa uzoq kitobxonlik boshlanadi, va bu uning boshqa barcha iqtidorlaridan ham koʻproq sabr talab qilishi mumkin.

Koʻp qirralilikning sinovi

Til, sahna, kod, iqlim, sport, koordinatorlik. Oʻquvchi uchun bu xilma-xillik tabiiy, chunki u hali oʻz yoʻlini sinab koʻrmoqda. Ammo vaqt oʻtishi bilan har bir odam qaysidir eshikni yopishga majbur boʻladi. Hamma narsani davom ettirib, hech birida chuqurlashmaslik xavfi bor.

Imkoniyat yaratish haqidagi shior bu masalada ham ishlaydi. Imkoniyatni yaratish uni darhol ushlab olish degani emas. Baʼzan u yaratilgan imkoniyatdan voz kechishni ham talab qiladi, chunki boshqa birida koʻproq ishlash kerak. Shabnam oldidagi keyingi yillarda, ehtimol, eng qiyin qaror shu boʻladi: nimani qoldirish kerak?

Koʻp yoʻlni bir vaqtda olib yurgan odamning asosiy mahorati vaqt taqsimotida emas, voz kechishda namoyon boʻladi. Har yangi taklifga «ha» deyish oson. Bir kun «yoʻq» deyishni oʻrganish kerak boʻladi. Diplomatiya kasbi ham ozroq shunga oʻxshaydi: nimani aytmaslikni bilish kerak.

Oʻn bir yillik xarita

Hali maktab partasida oʻtirgan odam haqida maqola yozish oʻziga xos qiyin ish. Unda hali natijadan koʻra ehtimol koʻp. Biz yozgan satrlarning koʻpi kelajakda boshqacha boʻlishi mumkin. U teatrni tashlashi, boshqa tilni tanlashi, hatto diplomatiyani ham oʻzgartirishi mumkin. Bu mutlaqo tabiiy.

Lekin bugun unga qaraganda bir narsa aniq koʻrinadi. U kutmayapti. Nemis tili kursini kutmayapti, oʻzi oʻrganmoqda. Dasturlash sinfini kutmayapti, onlayn oʻqidi. Sahnani kutmayapti, chiqib turibdi. Bir kun u rasmiy nutq oʻqish uchun oʻrnidan tursa, buni sodda tushuntirish mumkin boʻladi: u oʻsha imkoniyatni oʻn bir yillik maktabdan boshlab, oz-ozdan yaratgan boʻladi.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.