Baʼzan insonni tanishtirish uchun uzun unvonlardan koʻra oʻzi boshlagan ishning nomi koʻproq maʼno beradi. «Fikrla» — Xamzayeva Madina Muzaffar qizi asos solgan loyihaning nomi. Bir qarashda oddiy daʼvat. Ammo shu soʻz uning kitobga, tillarga, nutq soʻzlashga va diplomatiyaga qiziqishini bir nuqtada birlashtiradi. Oʻqilgan narsani anglash, eshitilgan fikrni mulohaza qilish, oʻz qarashini ifodalash — fikrlash ana shunday kundalik harakatlarda koʻrinadi.
Madina oʻz kelajagini diplomat yoki elchi sifatida tasavvur qiladi. Bugun esa u TIFTda tahsil olmoqda, xitoy tilini oʻrganmoqda, volontyorlik faoliyatlarida qatnashmoqda. Oldinda turgan katta kasbiy maqsad bilan hozirgi izlanishlari orasida mazmunli bogʻliqlik bor. Uning yoʻli birgina imtihon natijasi yoki bitta yutuq bilan ifodalanmaydi: unda tanlov qilish, yangi imkoniyat izlash va tashabbus koʻrsatish birga keladi.
Mirzachoʻlda boshlangan hayot, Toshkentga bogʻlangan bugun
Madina 2008-yil 27-oktyabrda Jizzax viloyatining Mirzachoʻl tumanida tugʻilgan. Oʻz hududi sifatida Toshkent shahrini koʻrsatadi. Uning taʼlim yoʻlida Sayiljoy litseyi muhim bosqich boʻlgan. Litseyni tugatgach, oliy taʼlimdagi yoʻlini tanlagan; hozir oʻqishini TIFTda davom ettirmoqda.
Insonning tugʻilgan joyi uning hikoyasini boshlaydi, keyingi tanlovlari esa shu hikoyaning yoʻnalishini ochadi. Madinaning hayotida ham geografik nuqtalardan koʻra, ular orasidagi intilish qiziqroq: taʼlim olish, til oʻrganish, oʻziga mos muhit topish. Diplomatiyani kasbiy maqsad sifatida tanlagan yosh inson uchun dunyoni kengroq koʻrishga boʻlgan ehtiyoj aynan shu qiziqishlarda namoyon boʻladi.
Bugungi talabalik uning oldingi bosqichlarini davom ettiradi. Litseyda yakunlangan taʼlim — ortda qolgan mehnat, universitet esa hali ochilishi kerak boʻlgan imkoniyatlar. Madina shu ikki bosqich orasida faqat navbatdagi oʻqish joyini emas, oʻziga qulayroq rivojlanish muhitini ham tanlagan. Bu qarorning izohi uning oʻz soʻzlarida bor.
Qabul natijasidan keyin ham tanlov bor
Madina Jahon tillariga oʻqishga kirgan. Keyin oʻziga erkinlik va qulaylik jihatidan mos kelgan xususiy oliygohni tanlagan. Bugun u TIFTda tahsil olmoqda. Qabul natijasi bir eshikni ochgan boʻlsa, yakuniy qarorda taʼlim muhitiga boʻlgan shaxsiy ehtiyoji ustun kelgan. Uning bu tanlovida oʻz yoʻliga oʻzi yoʻnalish berishga intilish seziladi.
Taʼlimdagi tanlov har doim ham tashqaridan qaraganda eng tushunarli koʻringan yoʻl boʻlavermaydi. Bir inson uchun muassasaning nomi muhim boʻlsa, boshqa biri uchun oʻqish muhiti va oʻzini unda qanday his etishi ustun kelishi mumkin. Madina oʻz qarorida erkinlik va qulaylikni tilga olgan. Demak, uning tanlovini tushunish uchun aynan shu mezonlarni hisobga olish kerak.
Bu yerda muhim jihat — qarorning shaxsiyligi. Kelajakdagi kasbini koʻz oldiga keltirayotgan inson hozirgi taʼlimiga ham befarq boʻlmasligi tabiiy. Madinaning qiziqishlari bir nechta yoʻnalishda davom etayotganini hisobga olsak, oʻzi uchun mos muhit izlash uning hikoyasidagi alohida mavzuga aylanadi. Tanlangan oliygoh uning keyingi ishlari uchun boshlangʻich maydon boʻlib turibdi.
Universitet nomi insonning oʻrniga til oʻrganmaydi, nutq soʻzlamaydi yoki tashabbus boshlamaydi. Taʼlimning shaxsiy mazmuni ana shu kundalik harakatlar orqali ochiladi. Madina haqida gapirganda ham oliygoh tanlovi bilan bir qatorda, bugun nimalarga qiziqayotgani va qanday maqsad sari ketayotgani diqqatga loyiq.
Har bir til — boshqa bir dunyoga ochilgan eshik
Madina turk tili, ona tili va koreys tilidan sertifikatlarga ega. Hozir xitoy tilini oʻrganmoqda. Bir nechta tilga yuzlanishi uning diplomatiyaga qiziqishi bilan tabiiy ravishda tutashadi. Bunda oʻrganilgan tillar va davom etayotgan mashgʻulotlar kelajak kasbi atrofida shakllanayotgan tayyorgarlikning turli tomonlari sifatida koʻrinadi.
Tilning qiymati faqat soʻzlarni bir tildan boshqasiga almashtirishda emas. Bir fikrning qanday aytilishi, qanday ohangda eshitilishi va suhbatdosh uni qanday tushunishi ham muloqotning bir qismidir. Diplomatiyaga qiziqqan inson uchun bu farqlar bejiz ahamiyatli emas: soʻz odamlarni yaqinlashtirishi ham, bir-biridan uzoqlashtirishi ham mumkin. Shu sababli tilga qiziqishning ortida kengroq muloqot madaniyati turadi.
Madinaning tilga oid natijalari orasida ona tili ham borligi eʼtiborga loyiq. Boshqa tillarga ochilish bilan oʻz tilidagi ifodani rivojlantirish bir-birini boyitishi mumkin. Inson avvalo nimani aytmoqchi ekanini anglaganda, uni boshqa tilda yetkazishga ham tayyorroq boʻladi. Kitobxonlik va nutq soʻzlashga qiziqishlari bu oʻrinda uning tillarga oid izlanishlari bilan bir zanjirga ulanadi.
Xitoy tilini oʻrganishi esa davom etayotgan jarayondir. Sertifikatlar avvalgi mehnat natijasini koʻrsatsa, yangi tilga kirishish yana oʻquvchi boʻlishga tayyor turishni anglatadi. Bu holat yosh insonning yoʻlida muhim: erishilgan natija yakuniy chegara boʻlib qolmaydi, keyingi oʻrganishga tayanch beradi.
Kitobni oʻqishdan fikrni yetkazishgacha
Madina — xalqaro kitobxonlik gʻolibi. Uning yutuqlari orasida kitob bilan ishlashga berilgan alohida eʼtirof ham bor: «Kitob bilan bir kun» shiori ostida oʻtkazilgan onlayn tanlovda «Eng yaxshi kitobxon ijro» nominatsiyasi bilan taqdirlangan. Bu natija kitobxonlikning ifodali ijro bilan bogʻlangan tomonini ochadi.
Kitob oʻqish insonni turli qarashlar bilan uchrashtiradi. Bir matnda oʻziga yaqin fikrni topish mumkin, boshqasida esa ilgari oʻylanmagan savol paydo boʻladi. Ifodali ijro bundan yana bir qadam nariga boradi: tushunilgan mazmunni boshqalarga yetkazish kerak boʻladi. Oʻqish bilan gapirish orasidagi shu masofa Madinaning qiziqishlarida alohida oʻrin tutadi.
Madina nutq soʻzlash boʻyicha sertifikatlarga ham ega. Kitob fikr uchun material beradi, til ifoda imkoniyatini kengaytiradi, nutq esa oʻsha fikrni tinglovchiga olib boradi. Uchala yoʻnalishda ham soʻz bilan ishlash bor, ammo vazifa har safar yangilanadi: anglash, ifodalash, yetkazish. Madinaning qiziqishlari orasidan shu izchil bogʻlanishni koʻrish mumkin.
Omma oldida gapirishda mazmun bilan masʼuliyat yonma-yon turadi. Tinglovchi vaqt ajratadi, soʻzlovchi esa aytmoqchi boʻlgan fikrini ravshan yetkazishi kerak. Diplomatiyani orzu qilgan Madina uchun nutqqa qiziqish kelajakdagi kasb tasavvuriga hamohangdir. Uning bugungi izlanishlarida soʻz faqat bezak emas, odamlar orasidagi munosabat vositasi sifatida namoyon boʻladi.
«Fikrla» nomidagi shaxsiy masʼuliyat
Loyihaga asos solish — oʻz gʻoyasini nomlash va uni shaxsiy tashabbus sifatida ilgari surish. Madinaning faoliyatida «Fikrla» loyihasi asoschisi degan taʼrif aynan shunday oʻrin egallaydi. Bu uning oʻrganish bilan birga, tashabbus boshlashga ham qiziqishini koʻrsatadi. Loyiha nomining oʻzi insonni tayyor fikrni qabul qilishdan oldin mulohazaga chorlaydi.
«Fikrla» soʻzida shoshilmaslik bor. Biror narsani eshitish bilan uni tushunish orasida savol berish, solishtirish, oʻz munosabatini topish kabi bosqichlar mavjud. Madinaning kitobxonlik, til va nutqqa qiziqishlariga shu nuqtadan qaralsa, loyiha nomi ular orasida mazmuniy koʻprik boʻlib turadi. Uning turli yoʻnalishlari bir-birini tushuntira boshlaydi.
Asoschilikni faqat nom bilan tanishish emas, gʻoya uchun javobgarlik olish sifatida oʻqish ham mumkin. Boshlanishning oʻzi muhim, undan keyingi davomiylik esa tashabbusning umrini belgilaydi. Madinaning hali shakllanayotgan yoʻlida bu loyiha oʻz fikri va niyatini ishga aylantirishga doir aniq qadam sifatida turibdi.
Oʻqish, fikr bildirish va tashabbus boshlash orasida nozik bir koʻprik bor: inson oʻziga yaqin gʻoyani boshqalar bilan boʻlishishga intiladi. Madinaning qiziqishlari shu koʻprik atrofida tutashadi. Unda bilim olishga ham, oʻz soʻziga ega boʻlishga ham, bir ishni boshlab koʻrishga ham joy bor. «Fikrla» ana shu intilishlarning nomlangan nuqtalaridan biridir.
Befarq qolmaslikning amaliy koʻrinishi
Madina volontyorlik faoliyatlarida koʻp qatnashadi va ularni tashkil etishda ham ishtirok etadi. U maktablarda qulayliklar yaratish boʻyicha tashabbuslar bilan chiqqanini ham aytadi. Bu ishlarda katta kasbiy maqsadning kundalik hayotga yaqin tomoni koʻrinadi: atrofdagi sharoitni payqash va uni yaxshilash masalasini koʻtarish.
Har qanday jamoat tashabbusi biror ehtiyojga eʼtibor berishdan boshlanadi. Maktab muhiti haqidagi takliflar ham oʻsha joyda taʼlim olayotgan insonlarning kundalik hayoti bilan bogʻliq. Madinaning bu yoʻnalishga qiziqishi uning faolligini shunchaki tanlov va sertifikatlar doirasidan kengaytiradi. Unda boshqalarga qulaylik yaratish mavzusi ham bor.
Volontyorlikda umumiy ishning natijasi bir kishining nomiga sigʻmaydi. Turli odamlarning vaqti, imkoniyati va hissasi birlashadi. Tashkil etishda qatnashish esa ana shu hamkorlikning qanday kechishini koʻrishga yordam beradi. Madinaning muloqot va yetakchilikka yaqin qiziqishlari uchun bunday tajriba mazmunli maydon boʻlishi mumkin.
Diplomatiya ham insonlar orasidagi munosabat bilan bogʻliq. Albatta, maktabga oid tashabbus bilan xalqaro muzokara bir xil jarayon emas. Lekin tinglash, ehtiyojni tushunish va fikrni yetkazish zarurati ularning ikkisida ham uchraydi. Madinaning bugungi jamoat faolligi bilan kelajak orzusi orasidagi yaqinlikni aynan shu nuqtada koʻrish mumkin.
Xalqaro muloqot sari ochilayotgan ufq
Madina Turkiyadagi oʻsmirlar birdamligi tashkilotiga qoʻshilish uchun nomzod. Bu uning xalqaro muhitga chiqishga doir izlanishlaridan biridir. Tillarni oʻrganayotgan, kelajagini diplomatiya bilan bogʻlayotgan inson uchun boshqa mamlakatdagi yoshlar bilan aloqaga qiziqish umumiy maqsadining davomidek koʻrinadi.
Boshqa mamlakatdagi yoshlar muhiti bilan aloqa oʻrnatishga intilish turli tillar bilan tanishishning hayotga yaqin davomidir. Oʻrganilgan til orqali endi yangi odamlar, fikrlar va tashabbuslar bilan uchrashish imkoniyati paydo boʻladi. Madinaning Turkiyadagi tashkilotga nomzodligi ham shu xalqaro muloqot sari qaratilgan qadamlaridan biridir.
Uning yaqin rejalari orasida kichik biznes ochish ham bor. Bu niyat diplomatiya orzusidan boshqa yoʻnalishda koʻrinsa-da, ikkisida ham mustaqil ish boshlash va masʼuliyat olish mavzusi mavjud. Hozircha biznes uning oldinga qoʻygan rejasidir. Madina shu tariqa kelajagini bitta qatʼiy chiziq bilan emas, bir nechta imkoniyatni oʻrganish orqali tasavvur qilmoqda.
Bu qiziqishlarning kengligi ichida asosiy kasbiy manzil ravshan: diplomat yoki elchi boʻlish. Til, kitob, nutq va jamoat faoliyati shu manzilga tayyorgarlikning turli qismlari sifatida oʻqilishi mumkin. Katta maqsad bugungi kichik harakatlarga maʼno berganda, oʻrganishning oʻzi ham uzoq yoʻlning faol qismiga aylanadi.
Katta kasbga olib boradigan kichik koʻnikmalar
Diplomat yoki elchi degan kasb nomida keng dunyo tasavvuri bor. Madinaning bugungi yoʻlida esa bu tasavvur aniq qiziqishlarga ajraladi: til, nutq, kitob va insonlar bilan birga ishlash. Ularning har biri alohida mehnat talab qiladi. Bir tilni oʻrganish bilan fikrni omma oldida ravon aytish boshqa-boshqa vazifa; jamoat tashabbusida qatnashish esa muloqotga amaliy sharoit qoʻshadi. Kelajakdagi kasbga tayyorgarlikni shu turfa koʻnikmalar orasidagi bogʻlanishda koʻrish mumkin.
Inson dunyo bilan gaplashishga intilsa, oʻz soʻzining mazmuniga ham qayta-qayta yuzlanadi. Qanday fikrni yetkazmoqchi, nima sababdan shu mavzu muhim, qarshisidagi inson undan nimani tushunadi? Bular muloqotning ichki savollaridir. Madinaning «Fikrla» degan loyiha nomi shu yerda yana esga tushadi: gapirishdan avval anglash, biror fikrni aytishdan oldin uning ustida toʻxtash. Uning qiziqishlari orasidagi mazmuniy uygʻunlik shu sodda ketma-ketlikda ochiladi.
Volontyorlik esa dunyo haqidagi katta tasavvurni yaqin atrofdagi umumiy ish bilan tutashtiradi. Maktablar uchun qulaylik yaratish haqidagi tashabbuslar odamlarning kundalik ehtiyojiga qaraydi. Madinaning yoʻlida xalqaro muloqot orzusi bilan shu mahalliy faollik yonma-yon turibdi. Bu uygʻunlikda kelajakdagi katta maydonga intilayotgan insonning bugungi muhitga ham eʼtibori bor. Uning izlanishlari shu tariqa faqat uzoq manzilga qaramay, hozir qilinishi mumkin boʻlgan ishlarga ham ochiladi.
Oʻziga mos oliygohni tanlash ham bu yoʻlning shaxsiy tomonini ochadi. Madina qayerda oʻqishini tanlagan, qaysi kasbga intilishini aytgan, yangi til oʻrganishni boshlagan. Oldinda yana koʻplab tanlovlar boʻlishi mumkin. Hozirgi qiziqishlari esa ularga yoʻnalish beradigan bir mezonni yaratmoqda: oʻrganish, fikrlash va insonlar bilan muloqot qilish. Uning orzusi ana shu harakatlarning kelajakka qaragan nomiga oʻxshaydi.
Yoʻlni davom ettirishga undaydigan tayanchlar
Madinaning yoshlarga murojaati hayotni hamisha oson kechadigan yoʻl deb tasvirlamaydi. U toʻsiqlar, koʻz yoshlar va tushunmovchiliklar boʻlishi mumkinligini aytadi. Shundan keyin esa toʻrtta tayanchni yonma-yon qoʻyadi: ezgu niyat, ilm, jasorat va ota-onaning duosi. Uning hayotiy qarashidagi maʼnaviy yoʻnalish shu uygʻunlikda ochiladi.
Hayot senga hamma narsani tayyor holda bermasligi mumkin. Balki yoʻlingda toʻsiqlar, koʻz yoshlar va seni tushunmaydigan insonlar uchrar. Lekin qalbingda ezgu niyat, boshingda ilm, yuragingda jasorat va yoningda ota-onangning duosi boʻlsa, har kuni oldinga yurishdan qoʻrqma
Shioridagi ezgu niyat harakatning sababiga yuzlanadi. Inson nimagadir erishishni istaydi, lekin oʻsha natija unga va boshqalarga qanday maʼno berishi ham muhim. Madina kitob, taʼlim va tashabbus haqida gapirganda, niyat bilan foydali ish orasidagi bogʻlanish seziladi. Uning murojaatida yaxshi istak yoʻlning boshlanishiga qoʻyilgan; keyingi tayanchlar esa shu istakni hayotda davom ettirish uchun kerak boʻladigan kuchlardek keladi.
Ilm uning soʻzlarida insonni oldinga yetaklaydigan ichki boylikdir. Tillarni oʻrganish, sertifikatlar va universitetdagi tahsil shu boylikning bugungi koʻrinishlari. Bilimga qiziqish doim yangi savolga ochiq boʻlishni ham anglatadi: har bir oʻrganilgan mavzudan keyin yana bir ufq paydo boʻladi. Madinaning xitoy tilini oʻrganayotgani bu davomiylikka aniq misol — avvalgi natijalardan keyin navbatdagi oʻrganish jarayoni boshlangan.
Jasorat esa shu bilim va niyatni harakatga olib chiqish mavzusini ochadi. Oʻziga mos taʼlim yoʻlini tanlash, loyiha boshlash, yangi xalqaro muhitga nomzod boʻlish — bularning har biri insonni tanish doirasidan kengroq maydonga yuzlantiradi. Madinaning murojaatida jasorat oldinga yurishga kuch beradigan tayanch sifatida keladi. Ota-onaning duosi esa shu yoʻlning maʼnaviy tomonini toʻldiradi: katta dunyoga intilish bilan insonni qoʻllab turadigan yaqinlik yonma-yon turadi.
«Har kuni» degan ifoda uning shioriga ayniqsa hayotiy ohang beradi. Katta maqsad uzoqdan koʻrinadi, unga olib boradigan yoʻl esa kunlarga boʻlinadi. Tilning navbatdagi soʻzi, oʻqiladigan matn, fikr ustida toʻxtash yoki umumiy ishga ajratilgan vaqt — harakat turli shaklda davom etishi mumkin. Madina tanlagan jumla ana shu davomiylikni qadrlaydi. Uning bugungi yoʻlini kelajak orzusi bilan bogʻlaydigan koʻprik ham kundalik oʻrganishga ochiqlikdir.
Bu soʻzlarning taʼsiri baland vaʼdada emas, har kuni oldinga yurish degan sodda harakatda. Bir tilni oʻrganish ham, taʼlim yoʻlini tanlash ham, loyiha boshlash ham davomiy qadamlarni talab qiladi. Madinaning hozirgi faoliyati haqida oʻqiganda, uning shiori hayotidan uzilgan bezak boʻlib qolmaydi: u qiziqishlariga umumiy yoʻnalish beradi.
Mirzachoʻlda boshlangan hayot, Sayiljoy litseyida olingan taʼlim, TIFTdagi tahsil, kitobxonlikdagi eʼtirof va «Fikrla» tashabbusi — bular Madinaning bugungi yoʻlini tashkil etadi. Kelajakdagi diplomatik faoliyat esa hali oldinda. Shu masofa uning hikoyasini tugatmaydi; aksincha, oʻrganish, tanlash va harakat qilish uchun keng maydon ochib turadi.
«Fikrla» bir loyiha nomi boʻlib qolishi mumkin. Madinaning turli qiziqishlari orasida esa u kattaroq maʼno oladi: dunyo bilan gaplashishga intilgan insonning avvalo fikrga jiddiy qarashi. Uning ertangi yoʻli qanday shakllanmasin, bugungi portretida ana shu jihat — oʻrganilgan soʻzni oʻz fikriga, fikrni esa tashabbusga aylantirish istagi koʻrinib turibdi.
