Ensiklopediya yozuvi
  • Diplomatiya va Xalqaro munosabatlar

Javohir Abdurasulov Rizakulovich

  • JIDU talabasi
  • Abdulla Oripov nomidagi ijod maktabi bitiruvchisi
  • "Turon" teatr tanlovi gʻolibi
  • "Zomin seminari - 2025" ishtirokchisi
  • Ijodkor yosh

Kamera bilan skanerlang: shu profil ochiladi

Javohir Abdurasulov Rizakulovich
OʻzYYE aʼzosi02.09.2026 dan
Tugʻilgan sana
Samarqand viloyati, Paxtachi tumani
Tugʻilgan joyi
20.08.2008
Hudud
Samarqand

Yo yaxshi boʻladi, yo yaxshilikka: sahna va misra orqali diplomatiyaga borayotgan Javohir Abdurasulov

Paxtachi tumanidan chiqqan bu yigit Abdulla Oripov nomidagi ijod maktabida oʻqigan, teatr tanlovlarida sovrin olgan, misralari bayozlarda chiqqan va endi JIDU talabasi. Besh soʻzlik shiori unga qiyin kunlarda nima demoqchi ekanini oldindan aytib qoʻygan.

Ayrim jumlalar oʻqilganda birinchi marta oddiy tuyuladi, ikkinchi marta qiziq, uchinchi marta esa unda butun bir qarash borligi seziladi. Javohir Abdurasulovning shiori shundaylardan.

Yo yaxshi boʻladi, yo yaxshilikka.

Bu jumlaning qurilishi xalq gapiga oʻxshaydi. U ikki yoʻl taklif qiladi, lekin ikkisi ham bir tomonga olib boradi. Birinchi yoʻl: ish oʻylaganingdek boʻladi, hammasi joyida. Ikkinchi yoʻl: ish oʻylaganingdek boʻlmaydi, ammo oxir-oqibat bu ham yaxshilikka xizmat qiladi. Unda «yomon boʻladi» degan uchinchi yoʻl yoʻq.

Buni sodda optimizm deb qabul qilish oson. Aslida bu jumla ancha mushkul narsani talab qiladi. U yomon hodisalar boʻlmaydi demaydi. Ikkinchi qismi rejaning buzilishini ochiq tan oladi: ish «yaxshi boʻlmasligi» mumkin. Faqat u holatni oxirgi soʻz deb hisoblamaydi. Yutqazgan tanlov, kirolmagan universitet, tushunilmagan sheʼr — bularning har birida keyinchalik foydali narsa chiqishi mumkin, deydi bu gap.

Yosh ijodkor va boʻlajak diplomat uchun bu shunchaki kayfiyat emas, ish quroli. Sahnada ham, sheʼriyatda ham, muzokarada ham rad javobi kundalik hodisa. Unga qanday munosabatda boʻlish butun yoʻlni belgilaydi.

Paxtachidan chiqqan yoʻl

Javohir 2008-yil 20-avgustda Samarqand viloyatining Paxtachi tumanida tugʻilgan. Hozir ham yashash joyi shu tuman sifatida koʻrsatilgan. Abdulla Oripov nomidagi ijod maktabini bitirgan va Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti talabasi boʻlgan.

Paxtachi poytaxtga yaqin tuman emas. Tumandan chiqqan yosh odam uchun xalqaro munosabatlar haqidagi orzu boshida xayolga oʻxshab koʻrinishi mumkin. Diplomatiya kitoblarda va televizorda koʻrinadi, atrofdagi kundalik hayotda esa kam uchraydi. Shunga qaramay, uning hozirgi yoʻli shu masofani asta-sekin kesib oʻtayotganini koʻrsatadi.

Uning asosiy yoʻnalishlari diplomatiya, xalqaro munosabatlar, badiiy ijod va teatr sanʼatidir. Bu roʻyxat birinchi qarashda ikki bir-biridan uzoq olamni birlashtiradi. Maqolaning asosiy savoli ham shu: sahna va misra diplomatga nima beradi?

Abdulla Oripov nomidagi maktab

Javohirning shakllanishida maktabning nomi tasodifiy emas. Abdulla Oripov Oʻzbekiston Qahramoni, xalq shoiri, Oʻzbekiston davlat madhiyasi matnining muallifi. Uning sheʼrlarida yurt va inson haqidagi murakkab oʻylar bor, va bir avlod adabiy xotirasiga koʻp misralari kirib qolgan. Shu nomdagi maktabda oʻqigan bola uchun sheʼriyat darslikdagi mavzudan ham kattaroq boʻladi.

Ijod maktabining asosiy foydasi yuzaki qaralganda koʻrinmaydi. U har bir oʻquvchidan shoir yetishtirmaydi va yetishtirishi ham shart emas. U bolaga matnga diqqat bilan qarashni oʻrgatadi: muallif nega aynan shu soʻzni tanlagan? Bir jumlani qanday aytsa, boshqacha taʼsir qiladi? Bu savollar butun umr ishga keladi.

Maktabda oʻz misralarini tengdoshlari va ustozlari oldida oʻqish ham alohida mashq. Tanqidga chidash, oʻz fikringni tushuntirish, boshqalarning matnini hurmat bilan muhokama qilish — bular bari kelajakdagi muloqotning tayyorgarligidir.

Teatr: bir marta birinchi, ikki marta ikkinchi

Javohir «Turon teatri» musobaqasida 1 marta birinchi oʻrin va 2 marta ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan. Yutuqlar haqida yozganda odatda faqat birinchi oʻrin taʼkidlanadi. Lekin bu yerda «ikki marta ikkinchi» ham muhim. U odamning sahnaga bir marta chiqib qolmaganini, yil sayin qaytganini koʻrsatadi. Ikkinchi oʻrin olib, keyingi yili yana kelish ham oʻziga xos sabr talab qiladi.

Shu yerda uning shiori birinchi marta amalda koʻrinadi. Jamoa bir yil gʻolib boʻlmaydi. Hamma tayyorlangan, sahna yaxshi oʻtgan, ammo baholovchilar boshqa jamoani tanlagan. Buni yaxshilikka qanday aylantirish mumkin? Keyingi spektaklda nima kuchsiz boʻlganini koʻrib chiqish orqali.

Teatr hech qachon yakka sanʼat emas. Eng yaxshi aktyor ham sherigi soʻzini tinglamasa, sahna oʻladi. Boshqa odam gapirayotganda uni diqqat bilan eshitish, uning harakatiga javob berish, xato ketgan satrni tomoshabinga sezdirmay davom ettirish kerak. Bularning hammasini Javohir bolalik yillaridanoq sahnada oʻrgangan boʻlishi kerak.

Aktyor va diplomat: bir xil mashq

Endi asosiy savolga kelaylik. Teatr va diplomatiya orasida qanday aloqa bor? Aktyorning birinchi vazifasi boshqa odamning ichiga kirib koʻrishdir. U oʻzi hech qachon boʻlmagan kishining nima uchun shunday qilishini tushunishi kerak. Diplomatning ham ishi xuddi shunga oʻxshaydi. Muzokara stolida qarshisida oʻtirgan tomon nimadan qoʻrqadi, nimani istaydi, nima uni oʻzgartirishi mumkin? Buni tushunmasdan turib oʻz mamlakati manfaatini himoya qilish qiyin.

Ikkinchi oʻxshashlik — ovoz, pauza va yuz ifodasi. Bir gap qanday aytilgani uning oʻzidan kam ahamiyatli emas. Sahnada bir daqiqalik jimlik butun zalni ushlab turishi mumkin. Rasmiy muzokarada ham jimlik, ohang va bitta soʻzning tanlanishi katta maʼno olib keladi.

Bu oʻxshashlikni oshirib yubormaslik ham kerak. Diplomatiya spektakl emas. Unda ishonch eng katta sarmoya, va aldov uzoq vaqtda oʻz egasiga qaytadi. Sahnada oʻz rolini oʻynab tugatgan aktyor uyiga ketadi, diplomatning aytgan soʻzi esa mamlakat nomidan yozib qoʻyiladi. Buni tushunadigan odam uchun esa teatr maktabi kuchli poydevor boʻla oladi.

Zomin va bayozlar: misralarning yoʻli

Javohir «Zomin seminari - 2025» ishtirokchisi boʻlgan. Uning misralari Abdulla Oripov nomidagi ijod maktabi va Ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari agentligi tomonidan chop etilgan bayozlarda nashr qilingan.

Bayoz qadimiy soʻz: u bir necha ijodkorning sheʼrlari jamlangan toʻplamni bildiradi. Yosh ijodkor uchun oʻz satrlarini birinchi marta bosma holda koʻrish alohida lahzadir. Daftarda yashagan misra endi boshqa odam oʻqiydigan matnga aylanadi. Uni tuzatib boʻlmaydi, u endi muallifdan alohida yashaydi. Oʻz soʻzining javobgarligi shu yerdan boshlanadi.

Diplomatiya tarixida shoir diplomatlar kam boʻlmagan. Fransuz va lotin amerikalik baʼzi yirik shoirlar elchilik lavozimida ishlagan. Bu tasodifiy emas: ikkala ish ham soʻzning oʻlchovini biladi. Shoir bir soʻz bilan koʻp narsa aytishga harakat qiladi, diplomat esa baʼzan koʻp soʻz bilan bir narsani yashirishni biladi, baʼzan esa aniq bir soʻzni tanlashga oylar sarflaydi.

Yurt nomidan gapirish

Javohirning maqsadi JIDUda chuqur bilim olib, xalqaro munosabatlar sohasida Oʻzbekiston manfaatlarini munosib himoya qiluvchi malakali diplomat hamda jamiyatga maʼrifat ulashuvchi yetakchi boʻlib yetishishdir. Bu hali orzu va reja. U diplomat emas, u talaba.

Oldinda qiyin yillar bor. Xalqaro huquq, iqtisodiyot, chet tillari, tarix, davlatlararo munosabatlarning nozik tomonlari. Bu bilimlar sahnada yoki sheʼrda oʻzlashtirilmaydi. Ijodiy iqtidor bu yoʻlda yordam beradi, ammo oʻrnini bosa olmaydi. Oʻzbekistonning qoʻshnilari va uzoq hamkorlari bilan munosabatlarini tushunish uchun uzoq oʻqish kerak.

Yana bir savol ham bor: ijodkor diplomatga aylanganda ijod nima boʻladi? Bir tomonda erkin soʻz, boshqa tomonda rasmiy pozitsiya. Bu ikki olam orasidagi muvozanatni har kim oʻzicha topadi. Bu savolga Javohir kelajakda oʻzi javob beradi.

Sinovdagi yosh: shiorning chegarasi

Bu shiorni bir marta shubha ostiga olib koʻrish ham kerak. Har bir yomon voqea yaxshilikka aylanadimi? Baʼzan yoʻq. Koʻp odam uchun ayrim yoʻqotishlardan keyin yaxshi deb ataladigan biror narsa topish qiyin. Birovning dardiga «yaxshilikka boʻlgandir» deyish baʼzan yupatish emas, ranjitish boʻladi.

Shuning uchun Javohirning shiori, ehtimol, boshqalarga aytiladigan tasalli sifatida emas, oʻziga qaratilgan qoida sifatida kuchli. U boʻlgan voqeani oqlamaydi. U faqat keyingi qadamni qanday tashlash haqida gapiradi: buni qanday yaxshilikka aylantira olaman? Bu savolda javobgarlik voqeada emas, odamda qoladi.

Diplomatga aynan shu farq kerak. Uning ishida yoqimsiz yangilik tez-tez keladi. Kelishuv buziladi, tomon fikrini oʻzgartiradi, kutilmagan hodisa yillik mehnatni orqaga surib qoʻyadi. Bunday payt voqeani oʻzgartirib boʻlmaydi, ammo undan keyingi qadam hali odamning qoʻlida. Sogʻlom nekbinlik shu yerda sodda umiddan farq qiladi.

Ijod maktabidan JIDUga

Ijod maktabi bitiruvchisi uchun diplomatiya universitetiga oʻtish birdaniga muhitni oʻzgartiradi. Oldin uning atrofida sheʼr va sahna haqida gapirgan tengdoshlar boʻlgan. Endi xalqaro huquq, iqtisodiyot va chet tillari talab qilinadi. Bu yerda uning kuchli tomonlari birdaniga asosiy baholash mezoni boʻlmay qoladi.

Bunday oʻtish qiyin boʻlishi mumkin, chunki odam oldingi joyida kim boʻlganini yangi joyda hech kim bilmaydi. Teatr tanlovidagi oʻrin diplomatiya fanlari imtihonida ball bermaydi. Lekin oʻz ustida ishlash odati oʻzi bilan qoladi. Uning ertangi kuni shu odatning yangi muhitda ham ishlashiga bogʻliq.

Diplomatiya taʼlimiga intilgan yosh odam uchun sahna tajribasi koʻp narsa beradi, ammo u yetarli emas. Tarix, huquq va tillarni chuqur bilish kerak boʻladi.

Yaxshilikka

Maʼrifat ulashish rejasi ham uning kelajak maqsadida bor. Oʻz tumaniga qaytib kelib, kitob haqida gapirgan, sheʼr oʻqigan yosh diplomat bir bola uchun katta namuna boʻlishi mumkin. Paxtachidagi oʻquvchi kimningdir shu yoʻldan oʻtganini bilsa, oʻz orzusiga boshqacha qaraydi.

Javohir bir kun xorijda, ogʻir kunlik muzokaradan keyin oʻtirgan boʻlishi mumkin. Ish oʻylaganidek boʻlmagan, kelishuv kechikkan. Shunda unga darslik kerak boʻlmaydi. Paxtachidan chiqqan yigitning besh soʻzdan iborat shiori kifoya qiladi. Hikoyaning qanday davom etishini biz bilmaymiz, ammo uning oʻzi oldindan ikki variantni ham tayyorlab qoʻygan: yo yaxshi boʻladi, yo yaxshilikka.

Yetakchi Iqtibosi

Iqtibos posteri 16:9

Siz ham Ensiklopediyaga qoʻshiling va Yetakchilar qatoridan joy oling!

Oʻzbekistonning eng faol yetakchi yoshlari safidan joy oling, shaxsiy biografiyangiz va yutuqlaringizni jurnalimizda eʼlon qiling! Barcha jurnal sonlarini mutolaa qilish va ensiklopediyada oʻz sahifangizga ega boʻlish uchun hoziroq ariza topshirishingiz mumkin.