Umirzaqov Dostonbek Neʼmat oʻgʻli 2001-yil 3-martda Samarqand viloyatining Bulungʻur tumanida tugʻilgan boʻlib, ayni paytda Toshkent shahrining Shayxontohur tumanida yashab, faoliyatini poytaxtdagi yirik sanoat va innovatsiya muhitida olib bormoqda. Uning qiziqishlari hamda amaliy ishlari uchta muhim yoʻnalish — Tadbirkorlik va Biznes, Texnologiya va IT hamda Diplomatiya va Xalqaro munosabatlar tutashgan nuqtada shakllanib kelmoqda. Zamonaviy ishlab chiqarish olamida murakkab texnik tizimlarni tushunish bilan birga xalqaro muloqotni toʻgʻri yoʻlga qoʻya olish uning asosiy ustunliklaridan biriga aylangan.
Bolalikdan boshlangan bilim olish odati va bugungi yirik sanoat loyihalari oʻrtasida uzviy mantiqiy koʻprik bor. Qahramonimiz hayotida tasodifiy sakrashlardan koʻra uzoq masofaga moʻljallangan muntazam mehnat, sinovlarga tayyor holda kirish va har bir bosqichda oʻlchanadigan amaliy natija qoldirish tamoyili ustuvor boʻlib keldi. Uning nazarida raqobatbardosh texnologiya faqat gʻoya bilan cheklanmaydi — muhandislik aniqligi, iqtisodiy mantiq va global hamkorlik madaniyati birlashgandagina gʻoya tayyor mahsulotga aylanadi. Quyidagi roʻyxatda uning taʼlimi, kasbiy faoliyati va istiqbolli rejalari boʻyicha asosiy tayanch faktlar jamlangan:
- Shaxsiy maʼlumot: 2001-yil 3-mart (03.03.2001), Samarqand viloyati, Bulungʻur tumani; hozirgi faoliyat va yashash manzili — Toshkent shahri, Shayxontohur tumani.
- Maktab va oliy taʼlim: 7-maktab (har yili fan olimpiadalarida muntazam ishtirok va koʻplab sovrinlar), Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti — Elektronika va avtomatika fakulteti, Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish yoʻnalishi («Qizil diplom», muhandis / injener-konstruktor).
- Ish joyi va lavozimi: «Artel Electronics», «Texnopark» hamda «Akfa Build» kabi yirik kompaniyalarning Ilmiy tadqiqotlar va innovatsion rivojlanish (R&D Center) departamentida loyiha menejeri (proyekt menejeri).
- Faoliyat sohalari va tillar: Tadbirkorlik va Biznes, Texnologiya va IT, Diplomatiya va Xalqaro munosabatlar; yettita til — oʻzbek, rus, ingliz, nemis, koreys, xitoy va turk tillari.
- Mashgʻulotlari va rejasi: Bodybuilding, Krav Maga, shaxmat, ilmiy kitoblar mutolaasi; kelajakda elektronika hamda innovatsion texnologiyalar sohasida shaxsiy tadbirkorlikni yoʻlga qoʻyish.
Bulungʻurdan boshlangan intilish va 7-maktab olimpiadalari
Samarqand viloyatining Bulungʻur tumanida dunyoga kelish Dostonbekning xarakterida mehnatni qadrlash, sabr bilan ishlash va atrofdagi hodisalarning ichki qonuniyatini anglashga intilishni ertaroq uygʻotdi. Dastlabki yillardagi tabiiy qiziquvchanlik vaqt oʻtishi bilan shunchaki kuzatuv darajasida qolib ketmadi; u savollarning javobini kitobdan izlash, murakkab topshiriqlarni mustaqil tahlil qilish va bilimini tengdoshlari bilan sogʻlom raqobatda sinab koʻrish odatiga aylandi.
7-maktab devorlarida kechgan oʻquvchilik davri uning intellektual feʼl-atvori va irodasini toblagan hal qiluvchi bosqichlardan biri boʻldi. Maktab yillarida u darslikdagi majburiy topshiriqlar bilan cheklanib qolmay, har yili fan olimpiadalarida muntazam qatnashib bordi. Birgina mavsum yoki tasodifiy urinish bilan kifoyalanish oʻrniga yildan yilga yana bilim maydoniga chiqish uning oʻquvchilik yillaridagi eng muhim xususiyatiga aylandi.
Olimpiada bellashuvlariga har yili qaytish oʻquvchidan odatdagi imtihonlardan koʻra butunlay boshqacha tayyorgarlikni talab qiladi. Chunki navbatdagi oʻquv yilida avvalgi sovrin hech qanday imtiyoz bermaydi: masalalar murakkablashadi, shartlar kutilmagan burchakdan beriladi, raqiblar esa yanada kuchliroq tayyorgarlik bilan keladi. Bunday muhit insondan nafaqat mavjud bilimni yodda saqlashni, balki muttasil yangi pogʻonaga koʻtarilib borishni talab etadi.
Tizimli mashgʻulotlar va uzluksiz intilish oʻz samarasini bermay qolmadi: fan olimpiadalarida Dostonbek muntazam ravishda munosib oʻrinlarni egalladi hamda koʻplab yutuq va sovrinlar bilan taqdirlandi. Har bir qoʻlga kiritilgan eʼtirof uning ortidagi haftalab qilingan mashqlar, ustozlar bilan oʻtkazilgan tahlillar va mustaqil izlanishlarning halol mevasi edi.
Oʻquvchilik davridagi bu muntazamlik kelajakdagi muhandis tafakkuriga bevosita poydevor qoʻydi. Olimpiada zalida cheklangan vaqt ichida boshqotirmaning shartini tez anglash, ortiqcha tafsilotlardan asosiy mantiqni ajratib olish va ruhiy bosim ostida ham xatosiz yechimga kelish odati keyinchalik texnik universitet auditoriyalarida ham, sanoat korxonalaridagi qizgʻin loyihalarda ham hal qiluvchi tayanchga aylandi.
Bugungi nuqtadan orqaga qaralganda, aynan 7-maktabda shakllangan har yilgi bellashuv madaniyati uni bir muvaffaqiyatda toʻxtab qolmaslikka oʻrgatgani koʻrinadi. Qaysidir yutugʻi bilan faxrlanib tinchib qolish oʻrniga, keyingi mavsumda yanada murakkabroq vazifalarga tayyorlanish odati keyinchalik uning universitetdagi aʼlo oʻqishiga ham, ishlab chiqarishdagi innovatsion loyihalariga ham tabiiy koʻchib oʻtdi.
Texnika universiteti, avtomatlashtirish va «Qizil diplom» masʼuliyati
Maktabdagi bellashuvlar orqali charxlangan tizimli tafakkur oliy taʼlim yoʻlini belgilashda ham aniq moʻljal boʻlib xizmat qildi. Dostonbek Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universitetining Elektronika va avtomatika fakultetiga oʻqishga kirib, Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish yoʻnalishini tanladi. Zamonaviy sanoat ishlab chiqarishida inson qoʻl mehnatidan yuqori aniqlikdagi avtomatik boshqaruvga oʻtish aynan shu sohaning nazariy va amaliy bilimlariga tayanadi.
Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish mutaxassisligi talabadan bir yoʻla bir nechta texnik qatlamlarni bogʻlay olishni talab qiladi: fizik jarayonlar tabiati, elektron sxemalar va oʻlchov datchiklarining ishlashi, boshqaruv signallari mantiqi hamda tizim xavfsizligi. Ishlab chiqarish liniyasidagi bitta notoʻgʻri hisoblangan parametr butun texnologik oqimning samaradorligiga taʼsir koʻrsatishi mumkin, shu sababli ushbu yoʻnalish nihoyatda sinchkov yondashuvni taqozo etadi.
Universitet auditoriyalari va laboratoriyalarida Dostonbek bilimlarni shunchaki baho uchun oʻzlashtirmadi, balki nazariyani konstruktorlik tafakkuri bilan uygʻunlashtirdi. Harakat va kuchlar taqsimotidan tortib boshqaruv tizimlarining ishlash mantiqigacha boʻlgan fanlarni puxta oʻrganishi natijasida u oliygohni imtiyozli «Qizil diplom» bilan tamomlab, muhandis — injener-konstruktor malakasini qoʻlga kiritdi. Maktab partasidan boshlangan muntazam oʻsish oliy taʼlim bosqichida ham oʻzining yuqori tasdigʻini topdi.
Injener-konstruktor sifatidagi tayyorgarlik mutaxassisga tayyor buyumni tashqaridan tomosha qiluvchi foydalanuvchi nigohi bilan emas, balki uning har bir ichki tuguni, materiallar mosligi, yuklama zaxirasi va yigʻilish ketma-ketligini koʻra biluvchi yaratuvchi koʻzi bilan baholash imkonini beradi. Keyinchalik murakkab sanoat loyihalariga rahbarlik qilish chogʻida aynan shu baza unga konstruktorlar, texnologlar va sifat muhandislari bilan teng muloqot olib borish kuchini berdi.
R&D markazida loyiha menejmenti: gʻoyadan tayyor tizimgacha
Oliygohni tugatgach, Dostonbek Toshkentning Shayxontohur tumanidagi qizgʻin ishbilarmonlik muhitida «Artel Electronics», «Texnopark» hamda «Akfa Build» kabi yirik sanoat kompaniyalari doirasidagi Ilmiy tadqiqotlar va innovatsion rivojlanish (R&D Center) departamentida loyiha menejeri (proyekt menejeri) sifatida faoliyat olib bormoqda. R&D boʻlinmasi korxonaning kundalik tayyor konveyerini takrorlash emas, balki yangi yechimlarni izlash, sinash va ishlab chiqarishga olib kirish vazifasini bajaradi.
Ilmiy-tadqiqot va innovatsion rivojlanish markazida ishlash odatdagi maʼmuriy boshqaruvdan tubdan farq qiladi, chunki loyiha boshida hali sinovdan toʻliq oʻtmagan texnik gʻoya turadi. Loyiha menejeri bu gʻoyani konseptual chizmalardan tortib tajriba namunasi, laboratoriya tekshiruvlari, butlovchi qismlar bazasini shakllantirish va sanoat ishlab chiqarishiga tayyorlashgacha boʻlgan barcha bosqichlar orqali olib oʻtishi kerak boʻladi.
Koʻplab menejerlar texnik tafsilotlarni chetlab oʻtib, faqat taqvim va hisobot bilan cheklangan bir paytda, injener-konstruktor tayyorgarligiga ega rahbar jarayonning ichiga kirib bora oladi. Sinov paytida kutilmagan texnik nuqson yoki konstruktiv noqulaylik chiqqanda, Dostonbek muammoning ildizini jamoa bilan birgalikda muhandislik darajasida tahlil qilib, amaliy muqobil yechimlarni tezroq tanlashga koʻmaklashadi.
Ish uslubida u yoshligidan shakllangan tartibli yondashuvni qoʻllaydi: yirik vazifani tushunarli bosqichlarga boʻlish, tarmoqlar oʻrtasidagi bogʻliqliklarni oldindan koʻrish va har bir bosqich uchun aniq texnik mezon belgilash. Yirik kompaniyalarning ilmiy-tadqiqot markazida olingan bu tajriba unga bir necha yoʻnalishdagi murakkab tashabbuslarni bir vaqtning oʻzida ishonchli boshqarish malakasini bermoqda.
Maishiy texnikadan murakkab muhandislik tizimlari va zavodlargacha
Qahramonimiz faoliyati davomida amalga oshirgan loyihalarga nazar tashlansa, ularning murakkablik darajasi uchta yirik qatlamni qamrab olgani yaqqol koʻrinadi. Birinchi qatlamda har bir xonadonda uchraydigan muzlatgich, konditsioner, televizor va boshqa maishiy texnikalarni ishlab chiqish hamda takomillashtirish loyihalari turadi. Ommaviy isteʼmol mahsulotlarida har bir millimetr, issiqlik almashinuvi, shovqin darajasi va energiya tejamkorligi minglab xaridorlarning kundalik qulayligini belgilab beradi.
Ikkinchi qatlam esa muhandislik talablari va xavfsizlik meʼyorlari nihoyatda baland boʻlgan murakkab tizimlar — lift, eskalator hamda chillerlar ishlab chiqarish loyihalaridan tashkil topgan. Koʻp qavatli binolar, sanoat inshootlari va yirik jamoat majmualarida uzluksiz ishlaydigan bunday uskunalar katta mexanik yuklama va avtomatik himoya zanjirlari bilan bogʻliq; shu bois ularni ishlab chiqarishga joriy etish konstruktor va loyiha rahbaridan alohida aniqlik va masʼuliyat talab etadi.
Uchinchi va koʻlam jihatidan eng keng yoʻnalish sifatida uning koʻplab yangi zavodlarni qurish loyihalarini muvaffaqiyatli amalga oshirganini alohida koʻrsatish kerak. Tayyor sex ichida bitta detalni yangilash boshqa masala boʻlsa, yangi korxonaning texnologik xaritasini tuzish, uskunalarni joylashtirish, muhandislik kommunikatsiyalarini bir-biriga bogʻlash va tizimni ishga tushirish mutlaqo boshqa darajadagi strategik fikrlashni talab qiladi.
Tarkiban turlicha koʻringan bu loyihalarning barchasini yagona umumiy mezon birlashtirib turadi: ular eski usullarni shunchaki koʻchirish emas, balki innovatsion yondashuvlar asosida amalga oshirilgan. Maishiy uskunalardan murakkab iqlim va transport tizimlarigacha, ulardan esa butun boshli zavodlar barpo etishgacha choʻzilgan bu tajriba Dostonbekka sanoatning har bir boʻgʻinini yaxlit koʻra olish qobiliyatini berdi.
Yetti til — dunyo sanoat markazlariga ochilgan koʻprik
Bugungi texnologik rivojlanish bitta hudud bilan chegaralanib qolmaydi; ilmiy kashfiyotlar, uskunalar ishlab chiqaruvchilar, materiallar bazasi va sifat standartlari qitʼalar osha oʻzaro bogʻlangan. Dostonbek shaxsiy yutuqlaridan biri sifatida yettita tilni bilishini alohida taʼkidlaydi: u oʻzbek, rus, ingliz, nemis, koreys, xitoy va turk tillarida muloqot qila oladi. Muhandislik va biznes kesishmasida faoliyat yurituvchi mutaxassis uchun bunday til qamrovi shunchaki bezak emas, balki kundalik amaliy ustunlikdir.
Tillarning tarkibiga eʼtibor qilinsa, ular jahon sanoatining eng muhim hududlari bilan toʻgʻridan toʻgʻri bogʻlanish imkonini berishini anglash qiyin emas. Ingliz va nemis tillari Yevropa hamda xalqaro muhandislik standartlari, mashinasozlik terminologiyasi va ilmiy adabiyotlarni asl holida oʻrganishga yoʻl ochadi. Koreys va xitoy tillari esa Sharqiy Osiyoning elektronika, avtomatika va ishlab chiqarish texnologiyalari boʻyicha yirik markazlari bilan toʻgʻridan toʻgʻri aloqa oʻrnatishga yordam beradi.
Turk va rus tillari mintaqaviy sanoat kooperatsiyasi, qurilish-muhandislik tajribasi hamda logistika zanjirlarida tezkor muloqotni taʼminlasa, ona oʻzbek tili xorijda oʻzlashtirilgan zamonaviy yechimlarni mahalliy jamoalarga aniq va ravon tatbiq etishda asosiy tayanch vazifasini bajaradi. Shu til bilimlari orqali Dostonbek dunyoning turli sanoat markazlari bilan hamkorlik qilish jarayonlarida bevosita qatnashib kelmoqda.
Xalqaro loyihalarda tarjimon orqali gaplashilganda koʻpincha texnik shartning nozik maʼnosi yoʻqoladi yoki qaror qabul qilish choʻzilib ketadi. Hamkor tomon bilan uning oʻz tilida, asl muhandislik terminlari asosida suhbatlasha olish esa oʻzaro ishonchni mustahkamlaydi, hujjatlardagi noaniqliklarni kamaytiradi va hamkorlik surʼatini sezilarli darajada tezlashtiradi.
Aql, jism va ruh muvozanati: sport hamda mutolaa intizomi
Murakkab sanoat vazifalari va koʻp tarmoqli loyihalar bilan ishlash insondan kuchli ruhiy barqarorlik hamda jismoniy quvvatni doimiy saqlab turishni talab etadi. Dostonbek boʻsh vaqtini shunchaki passiv dam olishga emas, balki insonni har tomonlama chiniqtiradigan toʻrtta aniq mashgʻulotga — Bodybuilding, Krav Maga, shaxmat hamda ilmiy kitoblar mutolaasiga bagʻishlaydi. Har bir mashgʻulot uning kundalik ish ritmini toʻldiruvchi ichki tayanch vazifasini oʻtaydi.
Bodybuilding bilan muntazam shugʻullanish insonga bir kunda kelmaydigan natijalarga sabr bilan yetishishni oʻrgatadi. Jismoniy kuchni oshirish uchun tartibli ovqatlanish, yuklamani bosqichma-bosqich nazorat qilish va charchoq paytida ham intizomni buzmaslik zarur. Yirik muhandislik va zavod qurish loyihalarida uzoq muddat bir maromda ishlay olish qobiliyati ana shunday tizimli mashgʻulotlardan quvvat oladi.
Krav Maga amaliy himoya tizimi esa vaziyatni chaqmoq tezligida baholash, kutilmagan sharoitda sarosimaga berilmaslik va ortiqcha harakatlarsiz eng toʻgʻri qarorni qabul qilish koʻnikmasini beradi. Mashgʻulot zallaridagi bunday tajriba insonni ish hayotida ham bosim ostida sovuqqonlikni saqlashga, his-hayajondan koʻra aniq harakatga tayanishga odatlantiradi.
Shaxmat taxtasi va ilmiy kitoblar mutolaasi esa aqliy chiniqishning uzluksiz davomini taʼminlaydi. Shaxmatda har bir yurish bir necha qadam oldingi holatni hisobga olishni va mavjud donalardan oqilona foydalanishni talab qilsa, ilmiy adabiyotlarni oʻqish 7-maktabdagi fan olimpiadalaridan beri davom etib kelayotgan bilim izlash chanqoqligini tirik saqlaydi. Ana shu tariqa jismoniy tayyorgarlik va aqliy izlanish bir-birini toʻldiruvchi yagona intizomga aylanadi.
Uch yoʻnalish kesishmasida: texnologiya, biznes va xalqaro munosabatlar
Dostonbek oʻz profilida iqtisodiy tashabbuskorlik, ilgʻor texnologiyalar hamda xalqaro hamkorlik sohalarini yonma-yon belgilagani tasodifiy emas — bu uchlik uning kundalik ishlarining aniq formulasini aks ettiradi. Zamonaviy sanoatda eng yaxshi muhandislik ishlanmasi ham iqtisodiy jihatdan oʻzini oqlamasa va bozor ehtiyojiga mos kelmasa, laboratoriya devoridan tashqariga chiqa olmaydi.
Texnologik yechim bilan biznes mantiqining oʻzaro bogʻliqligi esa xalqaro muloqotsiz toʻliq ishlamaydi. Elektron komponentlar, sanoat uskunalari, dasturiy-apparat tizimlari hamda texnik standartlar xalqaro bozorlar bilan uzviy aloqada harakatlanar ekan, diplomatiya va muzokara madaniyati loyihaning muvaffaqiyatida hal qiluvchi boʻgʻinga aylanadi. Yetti tilni bilish ushbu xalqaro koʻprikni amaliy mazmun bilan toʻldiradi.
Shayxontohur tumanidagi dinamik shahar muhitida ish olib borar ekan, u mahalliy ishlab chiqarish salohiyatini jahon sanoatining ilgʻor tajribalari bilan bogʻlashga intiladi. Muhandislik qarorini tadbirkorlik samaradorligi va xalqaro hamkorlik madaniyati bilan bitta nuqtada koʻra olish uni tor ixtisosli mutaxassisdan keng qamrovli loyiha yetakchisiga aylantiradi.
Mazkur uch soha oʻrtasidagi muvozanat bir kunda shakllangan oddiy shior emas, balki hayotiy bosqichlarning tabiiy yakunidir: texnik bilim konstruktorlik aniqligini berdi, R&D markazidagi loyiha boshqaruvi esa biznes masʼuliyati hamda xorijiy sheriklar bilan ishlash tajribasini qoʻshdi. Shu sababli uning navbatdagi qadamlarida ham ayni uygʻunlik asosiy mezon boʻlib qolaveradi.
Elektronika va innovatsion texnologiyalar sari kelajak maqsadi
Maktab davridagi har yilgi fan olimpiadalaridan boshlanib, Toshkent davlat texnika universitetidagi «Qizil diplom» va yirik kompaniyalarning R&D departamentidagi loyiha boshqaruvida pishib yetilgan tajriba Dostonbek uchun toʻxtash nuqtasi emas. Uning kelajakdagi asosiy maqsadi — toʻplangan amaliy tajriba asosida elektronika va innovatsion texnologiyalar sohasida shaxsiy tadbirkorlik faoliyatini boshlashdir.
Koʻzlangan marra shunchaki tayyor tovar savdosi bilan cheklanish emas, balki yuqori texnologik mahsulotlar ishlab chiqarishni yangi bosqichga olib chiqishdan iborat. Maishiy texnika turlarini yaratish, lift, eskalator va chillerlar kabi murakkab tizimlar bilan ishlash hamda yangi zavodlar qurish jarayonida koʻrilgan har bir bosqich kelajakdagi mustaqil ishlab chiqarish korxonasini yoʻlga qoʻyishda ishonchli qoʻllanma vazifasini oʻtaydi.
Muvaffaqiyat kaliti — aql, jism va ruh uygʻunligida yuksalishdir. Gʻayrat — qanot, intizom — kuch, eng toʻgʻri vaqt — hozir.
Qahramonimiz oʻz hayot tamoyili sifatida keltirgan ushbu soʻzlar uning butun bosib oʻtgan yoʻliga mantiqiy yakun yasaydi: aql — 7-maktab olimpiadalaridan boshlangan bilim va ilmiy mutolaada, jism — Bodybuilding va Krav Magadagi matonatda, ruh hamda intizom esa konstruktorlik aniqligidan katta zavodlar qurilishigacha boʻlgan masʼuliyatda koʻrinadi. Eng toʻgʻri vaqt hozir ekanini anglagan holda, gʻayrat va intizomni bitta nuqtaga jamlash Dostonbek Umirzaqovning kelajakdagi yuqori texnologik tadbirkorlik rejalari uchun eng mustahkam tayanch boʻlib xizmat qiladi.
